Category: Мое

Екон аналіз_тема 2_укр


1

Тема: Аналіз виробництва та реалізації продукції

 

1. Значення, завдання та інформаційне забезпечення аналізу виробництва й реалізації продукції.

2. Аналіз динаміки та виконання плану виробництва й реалізації продукції.

3. Аналіз асортименту і структури продукції.

4. Аналіз якості виробленої продукції.

5. Аналіз ритмічності роботи підприємства.

 

1. Значення, завдання та інформаційне забезпечення аналізу

виробництва й реалізації продукції

 

В умовах сьогодення підприємства самостійно планують свою діяльність і визначають перспективи розвитку, виходячи з попиту на продукцію, яку вони виробляють. Підприємство повинне виготовляти тільки ті товари і в такому обсязі, які воно може реалізувати. При цьому в своїй діяльності підприємства зобов'язані враховувати інтереси споживача і його вимоги до якості продукції, що поставляється. Таким чином, обсяг виробництва і обсяг реалізації продукції є взаємозалежними показниками.

Темпи росту обсягу виробництва й реалізації продукції, підвищення її якості безпосередньо впливають на величину витрат, прибуток і рентабельність підприємства. Тому аналіз роботи промислових підприємств розпочинають з вивчення показників випуску і реалізації продукції.

Метою аналізу виробництва й реалізації продукції є визначення можливостей збільшення обсягу продажів, конкурентоспроможності продукції, розширення ринків збуту при максимальному використанні виробничих можливостей підприємства для досягнення високого рівня прибутку і рентабельності виробництва.

Завдання аналізу виробництва й реалізації продукції:

1) оцінка рівня виконання плану та динаміки виробництва й реалізації продукції;

2) визначення впливу чинників на зміну величини цих показників;

3) виявлення внутрішньогосподарських резервів збільшення випуску та реалізації продукції;

4) розробка заходів щодо освоєння виявлених резервів.

Об'єкти аналізу (рис. 1):

обсяг виробництва й реалізації продукції в цілому та за асортиментом;

структура виробництва та реалізації продукції;

якість і конкурентоспроможність продукції;

ритмічність виробництва й реалізації продукції.

Аналіз здійснюється в двох сферах: у сфері виробництва та у сфері обігу. У сфері виробництва вивчаються питання виконання плану та динаміки показників випуску продукції за номенклатурою, вартістю, асортиментом, а також зміни в структурі і їх вплив на показники діяльності підприємства. Питання, що розглядаються у сфері обігу:

- аналіз відвантаження продукції конкретним споживачам;

- оцінка виконання плану за обсягом продажів у динаміці;

- виявлення впливу чинників на обсяг продажів, у т.ч. зміни залишків нереалізованої продукції на складі, в дорозі, у споживача;

- аналіз дотримання термінів оплати продукції;

- оцінка виконання договірних зобов'язань з постачання продукції: термінів, обсягу, якості;

- виявлення наявності рекламацій і штрафних санкцій за недотримання умов договорів постачання.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Рисунок 1 – Об’єкти аналізу виробництва та реалізації продукції підприємства

 

 

Джерелами інформації для аналізу виробництва та реалізації продукції є:

- договори, бізнес-плани підприємства, оперативні плани-графіки випуску продукції;

- бухгалтерська документація: звітність (форма № 2 «Звіт про фінансові результати»), «Відомість №10 відвантаження та реалізації продукції та матеріальних цінностей за _____» (місячна);

- статистична звітність з продукції: форма № 1-П (місячна) «Терміновий звіт про виробництво промислової продукції (товарів, послуг) за видами», форма №1П-НПП (річна) «Звіт про виробництво та реалізацію промислової продукції» та інші.

Для оперативного аналізу й управління випуском продукції використовуються платіжні вимоги, накладні, відомості відвантаження, картки складського обліку продукції, дані інвентаризації, прибутково-видаткові документирдери), рахунки-фактури, виписки банку про оплату та інші джерела інформації.

 

 

 

2. Аналіз динаміки та виконання плану виробництва

й реалізації продукції

 

Обсяг виробництва й реалізації продукції може виражатися в:

- натуральних;

- умовно-натуральних;

- трудових;

- вартісних вимірниках.

Узагальнюючі показники обсягу випуску продукції отримують за допомогою вартісної оцінки, для чого використовують порівняльні або поточні ціни. Обсяг реалізації продукції визначається або по відвантаженню продукції покупцям, або по оплаті (виторгу).

Натуральні показники обсягів виробництва й реалізації продукції використовують при аналізі по окремих видах і групах однорідної продукції.

Умовно-натуральні показники, як і вартісні, застосовуються для узагальненої характеристики обсягів виробництва продукції. Наприклад, тисячі умовних банок на консервних заводах, кількість умовних ремонтів на ремонтних підприємствах і т.ін.

Нормативні трудовитрати використовуються для узагальненої характеристики випуску продукції в тих випадках, коли в умовах багатономенклатурного виробництва не представляється можливим використовувати натуральні або умовно-натуральні вимірники.

Основними показниками обсягу виробництва є товарна і валова продукція.

Валова продукція це вартість усієї виробленої продукції, виконаних робіт, наданих послуг, включаючи незавершене виробництво.

Товарна продукція відрізняється від валової тим, що до її складу не включають залишки незавершеного виробництва. До товарної продукції відносяться:

- готова продукція;

- напівфабрикати власного виробництва, призначені для реалізації;

- роботи, послуги, що виконуються для інших суб'єктів (на сторону).

Аналіз виробництва й реалізації продукції здійснюють у декілька етапів:

1. Аналіз (вивчення) динаміки випуску та реалізації продукції (розрахунок абсолютного відхилення, базисних і ланцюгових темпів росту і приросту).

2. Аналіз (оцінка) виконання плану виробництва та реалізації продукції за звітний період (місяць, квартал, рік).

3. Аналіз виконання договірних зобов'язань щодо постачання продукції.

При аналізі вартісні показники обсягу виробництва мають бути приведені в порівнянний вид (відкориговані на індекс інфляції). В умовах інфляції нейтралізація зміни цін або «вартісного» чинника є найважливішою умовою порівнянності даних. Щоб визначити обсяг валової продукції i-го періоду в цінах базисного періоду, необхідно його величину розділити на добуток (произведение) індексів цін за n попередніх періодів.

 

1. Аналіз (вивчення) динаміки випуску та реалізації продукції (розрахунок абсолютного відхилення, базисних і ланцюгових темпів росту і приросту).

З таблиці 1 видно, що за п'ять років обсяг виробництва виріс на 12%, а обсяг реалізації на 7,9%. Якщо за попередні роки темпи росту виробництва та реалізації продукції приблизно співпадали, то за останній рік темпи росту обсягів виробництва значно перевищили темпи росту обсягів реалізації продукції, що свідчить про накопичення залишків нереалізованої продукції на складах підприємства.

 

Таблиця 1 Динаміка виробництва та реалізації продукції підприємства в порівняльних цінах

 

 

Роки

Обсяг виробництва або реалізації продукції, тис. грн.

Базисні

Ланцюгові

абс. відхилення, тис. грн.

темпи росту, %

темпи приросту, %

абс. відхилення, тис. грн.

темпи росту, %

темпи приросту, %

Обсяг виробництва продукції

ххх1

90000

-

-

-

-

- (100)

- (0,0)

ххх2

92400

+2400

102,7

+2,7

+2400

102,7

+2,7

ххх3

95800

+5800

106,4

+6,4

+3400

103,6

+3,6

ххх4

94100

+4100

104,5

+4,5

-1700

98,2

-1,8

ххх5

100800

+10800

112,0

+12,0

+6700

107,1

+7,1

Обсяг реалізації продукції

ххх1

89500

-

-

-

-

- (100)

- (0,0)

ххх2

92600

+3100

103,4

+3,4

+3100

103,4

+3,4

ххх3

94300

+4800

105,4

+5,4

+1700

101,8

+1,8

ххх4

93500

+4000

104,4

+4,4

-800

99,2

-0,8

ххх5

96600

+7100

107,9

+7,9

+3100

103,0

+3,0

 

 

Середньорічний темп росту (приросту) випуску та реалізації продукції можна розрахувати як середньогеометричну або середньоарифметичну зважену. Обчислимо його як середньогеометричну:

 

или 102,87% ;

 

;

 

или 101,92% ;

 

,

 

де ТрВП темп росту обсягу випуску продукції;

ТрРП темп росту обсягу реалізації продукції;

ТпрВП темп приросту обсягу випуску продукції;

ТпрРП темп приросту обсягу реалізації продукції;

У наведеному прикладі середньорічний темп приросту випуску продукції складає 2,87%, а реалізації продукції 1,92%.

Аналізуючи динаміку обсягів виробництва та реалізації продукції, необхідно виявити, які чинники визначили таку тенденцію розвитку. При цьому важливо виділити зовнішні (макроекономічні) і внутрішні (мікроекономічні) чинники. До зовнішніх чинників можна віднести макроекономічну нестабільність в країні і пов'язані з нею кризові явища в економіці, інфляцію, зниження платоспроможного попиту на продукцію підприємства і інше. До внутрішніх чинників можна віднести відсутність необхідної сировини, простої устаткування в результаті різних поломок або нестачі робочої сили необхідної кваліфікації, випуск неякісної (бракованої) або морально застарілої продукції, інші чинники. В цілому всі ці чинники можна віднести до трьох основних груп: засоби праці, предмети праці, праця.

Для більшої наочності динаміку виробництва та реалізації продукції можна зобразити графічно (рис. 2).

 

 

 

   Рисунок 2 Динаміка виробництва та реалізації продукції за період з ххх1 по ххх5 роки

 

2. Аналіз (оцінка) виконання плану виробництва та реалізації продукції за звітний період (місяць, квартал, рік).

Виконання планів виробництва та реалізації продукції характеризують абсолютне відхилення від плану і відсоток його виконання (табл. 2).

Таблиця 2 Аналіз виконання плану виробництва та реалізації продукції підприємства

 

 

Роки

Виробництво (випуск) продукції

Реалізація продукції

За планом, тис. грн.

Фактично, тис. грн.

Відхилення, тис. грн.

Відсоток виконання плану, %

За планом, тис. грн.

Фактично, тис. грн.

Відхилення, тис. грн.

Відсоток виконання плану, %

ххх1

88235

90000

+1765

102,0

88200

89500

+1300

101,5

ххх2

91485

92400

+915

101,0

91435

92600

+1165

101,3

ххх3

91238

95800

+4562

105,0

91220

94300

+3080

103,4

ххх4

100106

94100

-6006

94,0

100845

93500

-7345

92,7

ххх5

96000

100800

+4800

105,0

95250

96600

+1350

101,4

 

Як бачимо з таблиці 2, план випуску продукції був недовиконаний тільки в ххх4 році (на 6,0%), в інших же роках спостерігалося перевиконання плану. План реалізації продукції також був недовиконаний тільки в ххх4 році (на 7,3%), в усіх інших роках спостерігалося його перевиконання. Проте, якщо порівнювати відсотки виконання плану випуску і плану реалізації продукції, можна побачити, що майже в усі роки (окрім ххх2) фактично вироблялося більше, ніж реалізовувалося, що свідчить про наявність залишків нереалізованої продукції, які накопичуються на складах підприємства. Крім того, це може свідчити про недоліки в плановій роботі і оперативному управлінні на підприємстві.

Оперативний аналіз виробництва і відвантаження продукції здійснюється на основі розрахунку, в якому відображаються планові й фактичні відомості про випуск і відвантаження продукції за обсягом та асортиментом за день наростаючим підсумком з початку місяця, а також відхилення від плану (табл. 3).

 

Таблиця 3 Оперативний аналіз виконання плану по випуску і відвантаженню продукції, тис. грн.

 

 

Вид продукції

План

02.01.201_ р.

03.01.201_ р.

на добу

на місяць

план з початку місяця

фактичний обсяг

відхилення від плану

і так далі

за добу

з початку місяця

Виріб А:

 

 

 

 

 

 

 

- випуск

80

1600

80

82

82

+2

 

- відвантаження

82

1640

82

78

78

-4

 

Виріб Б:

 

 

 

 

 

 

 

- випуск

125

2500

125

124

124

-1

 

- відвантаження

126

2520

126

128

128

+2

 

І так далі

 

 

 

 

 

 

 

Разом:

 

 

 

 

 

 

 

- випуск

330

6600

330

329

329

-1

 

- відвантаження

333

6660

333

330

330

-3

 

 

Для аналізу виконання плану за обсягом реалізації продукції складається баланс товарної продукції в двох оцінках: за собівартістю і за відпускними цінами. Балансове рівняння має вигляд:

 

РП = Запнг + ВП Запкг

 

де РП обсяг реалізованої продукції;

Запнг, Запкг запаси готової продукції на початок і на кінець періоду (наприклад, року) відповідно;

ВП обсяг випуску продукції за період.

 

3. Аналіз виконання договірних зобов'язань з постачання продукції.

Аналіз реалізації продукції тісно пов'язаний з аналізом виконання договірних зобов'язань з постачання продукції. Недовиконання плану за договорами для підприємства обертається зменшенням виторгу, прибутку, виплатою штрафних санкцій. Крім того, в умовах конкуренції підприємство може втратити ринки збуту продукції, що спричинить спад виробництва.

У процесі аналізу визначається виконання плану постачань за місяць і з наростаючим підсумком у цілому по підприємству, в розрізі окремих споживачів і видів продукції; з'ясовуються причини недовиконання плану і розробляються заходи, що коригують виконання договірних зобов'язань.

 

Таблиця 4 Аналіз виконання договірних зобов'язань щодо відвантаження продукції за березень, тис. грн.

 

 

Виріб

 

Покупець

План постачання за договором

Фактично відвантажено

Недопостачання продукції

Заліковий обсяг у межах плану

А

1

800

850

 

800

 

2

800

750

-50

750

 

3

600

700

 

600

Б

1

500

500

 

500

 

2

1200

1050

-150

1050

І так далі

 

 

 

 

 

Разом

 

8000

8500

-800

7200

 

 

При цьому визначається коефіцієнт виконання договірних зобов'язань (Кд):

 

Кд = (ОПп ОПн) / ОПп,

 

де ОПпл плановий обсяг відвантаження продукції по договірних зобов'язаннях;

ОПн недовиконання планового обсягу відвантаження (недопостачання продукції) за договорами.

 

Для нашого прикладу: Кд = (8000 800) / 8000 = 0,9 або 90%.

 

З таблиці 4 видно, що за звітний місяць недопоставлено продукції за договорами на суму 800 тис. грн. або 10% від обсягу договірних зобов'язань, а в цілому за рік на 5% (табл. 5).

 

Таблиця 5 Аналіз виконання договірних зобов'язань з постачання продукції за рік, тис. грн.

 

 

Місяць

План постачання

продукції

Недопостачання

продукції

Виконання, %

за місяць

з початку року

за місяць

з початку року

за місяць

з початку року

Січень

7500

7500

-300

-300

96,0

96,0

Лютий

7800

15300

-100

-400

98,7

97,4

Березень

8000

23300

-800

-1200

90,0

94,8

 

 

 

 

 

 

Грудень

9500

95850

-

-4800

100,0

95,0

 

Недопостачання продукції негативно впливає не лише на підсумки діяльності цього підприємства, але й на роботу торговельних організацій, підприємств-суміжників, транспортних організацій тощо.

Аналіз виконання договірних зобов'язань здійснюється працівниками відділу збуту підприємства. Він має бути організований в розрізі окремих договорів, видів продукції, термінів постачання. При цьому здійснюється оцінка виконання договірних зобов'язань наростаючим підсумком з початку року.

 

 

3. Аналіз асортименту і структури продукції

 

Значний вплив на результати господарської діяльності здійснюють асортимент (номенклатура) і структура виробництва та реалізації продукції. Номенклатура це перелік найменувань виробів і їх кодів, встановлених для відповідних видів продукції.

Асортимент це перелік найменувань продукції з вказівкою обсягу її випуску за кожним видом. Розрізняють повний (усіх різновидів), груповий (по споріднених групах) і внутрішньогруповий асортимент.

Структура випуску це відношення обсягу випуску окремих виробів до загального обсягу виробництва, виражене у відсотках. Зміна асортименту порівняно з планом призводить до асортиментних, а структури випуску до структурних зрушень; однак, оскільки ці явища тісно пов'язані, то можна говорити про асортиментно-структурні зрушення у випуску продукції.

При формуванні асортименту і структури випуску продукції підприємство має враховувати, з одного боку, попит на ці види продукції, а з іншого найбільш ефективне використання трудових, сировинних, технічних, технологічних, фінансових та інших ресурсів, що є в його розпорядженні. Система формування асортименту включає такі основні моменти:

- визначення поточних і перспективних потреб покупців;

- оцінку рівня конкурентоспроможності продукції, що випускається або планується до випуску;

- вивчення життєвого циклу виробів і вжиття своєчасних заходів щодо впровадження нових, досконаліших видів продукції і вилучення з виробничої програми морально застарілих та економічно неефективних виробів;

- оцінку економічної ефективності і рівня ризику змін в асортименті продукції.

Оцінка виконання плану по асортименту продукції зазвичай здійснюється за допомогою коефіцієнта асортименту (асортиментності), який розраховується діленням загального фактичного випуску продукції, зарахованого у виконання плану по асортименту, на загальний плановий випуск продукції. При цьому продукція, виготовлена понад план або не передбачена планом, не зараховується у виконання плану по асортименту.

 

 

 

Розраховують також коефіцієнт оновлення асортименту продукції:

 

 

 

Для характеристики інтенсивності структурних перетворень на підприємстві можна використовувати коефіцієнт структурної активності:

 

,

 

де ΔYdi – зміна питомої ваги i-го виду (номенклатурної групи) продукції в загальному обсязі випуску (продажу) за досліджуваний період;

n – кількість видів (номенклатурних груп) продукції.

 

Аналіз асортименту і структури випуску продукції зазвичай проводять для детальнішого розуміння ситуації, яка склалася щодо виконання планів виробництва та реалізації продукції.

Аналіз виконання планів виробництва та реалізації продукції в розрізі її асортименту проведемо за допомогою даних, наведених у таблиці 6.

З таблиці 6 видно, що за звітний рік план випуску готової продукції перевиконаний на 5%, а план реалізації тільки на 1,4%, що також свідчить про зростання залишків нереалізованої готової продукції, зокрема, виробів В і Д.

 

 

Таблиця 6 Аналіз виконання планів виробництва та реалізації продукції в асортиментному розрізі за ххх5 рік

 

Виріб

Виробництво (випуск) продукції

Реалізація продукції

За планом, тис. грн.

Фактично, тис. грн.

Відхилення, тис. грн.

Відсоток виконання плану, %

За планом, тис. грн.

Фактично, тис. грн.

Відхилення, тис. грн.

Відсоток виконання плану, %

А

28800

25200

-3600

87,5

28500

24250

-4250

85,5

Б

33600

33264

-336

99,0

33600

31800

-1800

94,7

В

19200

22176

+2976

115,5

18900

21350

+2450

113,0

Г

0

5760

+5760

-

0

4800

+4800

-

Д*

14400

14400

0

100,0

14250

14400

+150

101,1

Разом

96000

100800

+4800

105,0

95250

96600

+1350

101,4

* «Д» – новий вид продукції замість застарілої продукції «Г»

 

 

Таблиця 7 Початкові дані для аналізу асортименту випуску продукції підприємства в ххх5 році

 

 

Виріб

За планом, тис. грн.

Фактично, тис. грн.

Відсоток виконання плану, %

Зараховується у виконання плану, тис. грн.

А

28800

25200

87,5

25200

Б

33600

33264

99,0

33264

В

19200

22176

115,5

19200

Г

0

5760

-

0

Д*

14400

14400

100,0

14400

Разом

96000

100800

105,0

92064

(сума по стовпцю)

* «Д» – новий вид продукції замість застарілої продукції «Г»

 

Розрахунок показників виконання плану асортименту здійснюють трьома способами:

1. «Спосіб найменшого числа».

Його суть полягає в тому, що вибирається найменше з двох або планова, або фактична величина (якщо вона менша за планову). У таблиці 4 сума цих зарахованих значень загалом склала 92064 тис. грн. Звідси коефіцієнт асортиментності складе:

 

Кас = 92064 / 96000 (разом за планом) = 0,959.

 

2. Передбачає в якості підсумкового показника прийняти найменший відсоток виконання плану серед усіх виробів, тобто 87,5% (для виробу А), а у вираженні коефіцієнта 0,875.

3. Третій спосіб передбачає знаходити співвідношення кількості виробів з повним виконанням плану і кількості планових позицій. Цей показник називають коефіцієнтом номенклатурності (Кн):

 

Кн = 3 (виконано і перевиконано план) / 4 (всього номенклатурних позицій) = 0,75.

 

При аналізі слід звернути увагу на розширення і оновлення асортименту. У нашому прикладі планувалося оновлення асортименту на 15% ((14400 (продукція Д) / 96000 (разом план)) * 100%), проте фактично цей показник склав 14% ((14400 / 100800) * 100%)). Така ситуація стала результатом того, що підприємство продовжило випускати застарілу продукцію Г, хоча її виробництво не планувалося. Не можна сказати, що це повністю негативний момент, оскільки ця продукція була в повному обсязі реалізована споживачам, проте такого могло й не статися.

Таким чином, згідно з усіма трьома способами план по асортименту не виконаний (хоча згідно з першим способом розрахунку показник близький до 1). Слід зазначити, що в сучасних умовах зрушення в асортименті та структурі випуску продукції пояснюються в основному поганою роботою виконавців і менеджерів низових ланок (ділянок, цехів, філій), оскільки будь-які об'єктивні чинники можуть бути оперативно враховані шляхом коригування планових завдань.

Причини невиконання плану по асортименту можуть бути як зовнішні, так і внутрішні. До зовнішніх відносяться: кон'юнктура ринку, зміна попиту на окремі види продукції, стан матеріально-технічного забезпечення, несвоєчасне введення в дію виробничих потужностей підприємства з незалежних від нього причин. Внутрішні причини недоліки в організації виробництва, поганий технічний стан устаткування, його простої, аварії, недостатність електроенергії, низька культура виробництва, недоліки в системі управління й матеріального стимулювання.

Збільшення обсягу виробництва та реалізації по одних і скорочення по інших видах продукції призводить до зміни її структури, тобто співвідношення окремих виробів у загальному їх випуску. Виконати план по структурі означає зберегти у фактичному випуску продукції заплановані співвідношення окремих її видів.

Зміна структури виробництва спричиняє значний вплив на всі економічні показники: обсяг випуску у вартісній оцінці, матеріаломісткість, собівартість товарної продукції, прибуток, рентабельність. Якщо збільшувати питому вагу дорожчої продукції, то обсяг її випуску у вартісному вираженні зростає, і навпаки. Те ж саме відбувається і з розміром прибутку: при збільшенні питомої ваги високорентабельної продукції прибуток зростає.

 

 

4. Аналіз якості виробленої продукції

 

Важливим показником діяльності підприємств є якість продукції. Її підвищення одна з форм конкурентної боротьби для завоювання й утримання позицій на ринку. Високий рівень якості продукції сприяє підвищенню попиту на продукцію та збільшенню суми прибутку не лише за рахунок збільшення обсягу продажів, але й за рахунок можливості встановлення більш високих цін.

Якість продукції сукупність властивостей продукції, що обумовлюють міру її придатності, здатність задовольняти потреби покупців відповідно до її призначення. Іншими словами, якість продукції поняття, яке характеризує параметричні, експлуатаційні, споживчі, технологічні, дизайнерські властивості виробу, рівень його стандартизації й уніфікації, надійність і довговічність. Кількісна характеристика одного або декількох властивостей продукції, що становлять її якість, називається показником якості продукції.

Розрізняють узагальнюючі, індивідуальні та непрямі показники якості продукції.

Узагальнюючі показники характеризують якість усієї виробленої продукції незалежно від її виду та призначення:

- питома вага нової продукції в загальному обсязі випуску продукції;

- питома вага продукції, що відповідає світовим стандартам, в загальному обсязі випуску продукції;

- середньозважений бал якості продукції;

- середній коефіцієнт сортності;

- питома вага атестованої і не атестованої продукції в загальному обсязі випуску;

- питома вага сертифікованої продукції в загальному обсязі випуску продукції;

- питома вага продукції, що експортується (зокрема у високорозвинені промислові країни), в загальному обсязі випуску продукції.

Індивідуальні (одиничні) показники якості продукції характеризують одну з її властивостей:

- корисність (жирність молока, зольність вугілля, вміст заліза в руді, вміст білку в продуктах харчування тощо);

- надійність (довговічність, безвідмовність у роботі);

- технологічність, тобто ефективність конструкторських і технологічних рішень (трудомісткість, енергоємність);

- естетичність виробів.

Непрямі показники це штрафи за неякісну продукцію, обсяг і питома вага забракованої продукції, питома вага продукції, відносно якої були отримані рекламації від покупців, втрати від браку та ін.

В процесі аналізу вивчають динаміку цих показників, виконання плану по їх рівню, причини їх змін.

Перше завдання аналізу вивчити динаміку перерахованих показників, виконання плану по їх рівню, причини їх зміни і дати оцінку роботи підприємства щодо рівня якості продукції.

Для узагальненої оцінки виконання плану за якістю продукції використовують різні методи. Суть бального методу оцінки полягає у визначенні середньозваженого балу якості продукції, і шляхом порівняння фактичного і планового його рівня знаходять відсоток виконання плану за якістю. Крім того, оцінка виконання плану за якістю продукції здійснюється за питомою вагою забракованої продукції та продукції, відносно якої поступили рекламації.

Як видно з таблиці 8, за звітний рік на підприємстві виконана певна робота з поліпшення якості продукції та підвищення її конкурентоспроможності, про що свідчить збільшення питомої ваги продукції вищої категорії якості і продукції, що експортується.

 

Таблиця 8 Аналіз узагальнюючих показників якості продукції

 

Показники

Минулий рік

Звітний рік

план

факт

Середньозважений бал якості продукції

0,70

0,75

0,74

Питома вага, % :

 

 

 

- продукції вищої категорії якості

75,00

76,00

78,00

- продукції, що експортується

12,50

15,60

15,70

- забракованої продукції

0,55

0,40

0,50

- продукції, відносно якої отримані рекламації

0,30

0,25

0,20

Втрати від браку, тис. грн.

450

350

420

 

По продукції, якість якої характеризується сортом або кондицією, розраховуються: частка продукції кожного сорту (кондиції) в загальному обсязі виробництва, середній коефіцієнт сортності, середньозважена ціна виробу в порівнянних умовах. При оцінці виконання плану за першим показником фактичну частку кожного сорту в загальному обсязі випуску продукції порівнюють з плановою, а для вивчення динаміки якості з даними минулих періодів.

Середній коефіцієнт сортності можна визначити відношенням вартості продукції усіх сортів до можливої вартості продукції за ціною І сорту:

 

.

 

 

Таблиця 9 Аналіз якості продукції

 

Сорт продукції

Ціна за 1 тис. ум. од., грн.

Випуск продукції, тис. ум. од.

Вартість випуску, тис. грн.

попередній період*

звітний період

попередній період*

звітний період

за ціною І сорту**

попередній період*

звітний період

І

6000

2880

3528

17280

21168

17280

21168

ІІ

5000

1728

1008

8640

5040

10368

6048

ІІ

2500

1152

504

2880

1260

6912

3024

Разом

-

5760

5040

28800

27468

34560

30240

* - при оцінці виконання плану тут буде планова величина звітного періоду

** - заразом тут можна розрахувати й упущену вигоду у зв'язку з випуском продукції не І сорту (тобто випуском продукції ІІ і ІІІ сортів)

 

Звідси коефіцієнт сортності:

- у попередньому (базовому або плановому) періоді 28800 / 34560 = 0,833 (або 83,3%);

- у звітному періоді 27468 / 30240 = 0,908 (або 90,8%).

Середньозважена ціна випущеної в попередньому періоді продукції склала 28800 / 5760 = 5 тис. грн. за 1 тисячу умовних одиниць, а середньозважена ціна випущеної в звітному періоді продукції 27468 / 5040 = 5,45 тис. грн. за 1 тисячу умовних одиниць, що відносно попереднього періоду (або плану) також складає 1,09 або 109%.

Індекс зростання якості продукції 0,908 / 0,833 = 1,09 (або 109%), тобто підприємство в звітному періоді виробило більше високоякісної продукції (І сорту), ніж у попередньому періоді (індекс >1).

Друге завдання аналізу визначення впливу якості продукції на вартісні показники роботи підприємства: випуск продукції (ΔВП), виторг (виручку) від реалізації продукції (ΔВ) і прибуток (ΔП).

Розрахунок здійснюється так:

 

ΔВП = (Ц1 Ц0) * VВП1 ;

ΔВ = (Ц1 Ц0) * VРП1 ;

ΔП =[(Ц1 Ц0) * VРП1] [(С1 С0) * VРП1],

де Ц0 і Ц1 відповідно ціна виробу до і після зміни якості;

С0 і С1 відповідно рівень собівартості виробу до і після зміни якості;

VВП1 кількість виробленої продукції підвищеної якості;

VРП1 обсяг реалізації продукції підвищеної якості.

 

Непрямим показником якості продукції є брак. Він поділяється на поправний і непоправний, внутрішній (виявлений на підприємстві) і зовнішній (виявлений споживачами). Випуск браку призводить до зростання собівартості продукції, зменшення обсягу товарної продукції, зниження прибутку й рентабельності.

У процесі аналізу вивчають динаміку браку за абсолютною сумою та за питомою вагою в загальному обсязі випущеної продукції; визначають втрати від браку (таблиця. 10).

 

Таблиця 10 Розрахунок втрат підприємства в результаті випуску бракованої продукції

 

з/п

Показники

Сума, тис. грн.

1.

Собівартість забракованої продукції

500

2.

Витрати на виправлення браку

80

3.

Вартість браку за ціною можливого використання

150

4.

Сума утримань з винних осіб, що допустили випуск браку

10

5.

Втрати від браку (п.1 + п.2п.3п. 4)

420

 

Для визначення втрат випуску продукції необхідно знати фактичний рівень рентабельності. У нашому прикладі вартість продукції в діючих цінах складає 104300 тис. грн., а її собівартість 84168 тис. грн. Звідси фактичний рівень рентабельності складе:

((104300 – 84168) / 84168)*100% = 23,9%.

Це означає, що фактичний рівень ціни вище за собівартість продукції в 1,239 рази. Втрати ж продукції складуть:

420 * 1,239 = 520,4 (тис. грн.)

чи 0,5% від вартості фактичного випуску.

 

Після цього вивчають причини зниження якості та допущеного браку продукції за місцями їх виникнення, центрами відповідальності і розробляються заходи щодо їх усунення.

Головними причинами зниження якості продукції є: погана якість сировини, низький рівень технології та організації виробництва, низький рівень кваліфікації робітників і технічного рівня устаткування, аритмічність виробництва тощо.

 

 

5. Аналіз ритмічності роботи підприємства

 

При вивченні діяльності підприємства важливим є аналіз ритмічності виробництва й відвантаження продукції.

Ритмічність випуск продукції відповідно до графіку в обсязі та за асортиментом, передбаченими планом. Ритмічність не завжди означає рівномірність, оскільки планові завдання не завжди можна поділити порівну.

Неритмічність виробництва продукції впливає на всі економічні показники: знижується якість продукції; збільшуються обсяги незавершеного виробництва та надпланові залишки готової продукції на складах і, як наслідок, сповільнюється оборотність капіталу (зокрема, обігових коштів) підприємства; не виконується постачання продукції за договорами і підприємство сплачує штрафи за несвоєчасне відвантаження; несвоєчасно поступає виторг (виручка); перевитрачається фонд оплати праці у зв'язку з тим, що на початку місяця робітникам платять за простої, а в кінці за наднормові роботи. Усе це призводить до підвищення собівартості продукції, зменшення суми прибутку, погіршення фінансового стану підприємства.

Для оцінки ритмічності підприємства використовуються прямі та непрямі показники. До прямих показників оцінки ритмічності відносять:

- коефіцієнт ритмічності (Критм);

- коефіцієнт варіації (Квар);

- коефіцієнт аритмічності (Каритм);

- питома вага виробництва продукції за кожну декаду (або добу) в загальному обсязі випуску продукції за місяць;

- питома вага виробництва продукції за кожен місяць в загальному обсязі випуску продукції за квартал;

- питома вага виробництва продукції за кожен квартал в загальному обсязі випуску продукції за рік;

- відношення обсягу виробництва продукції, випущеної в першій декаді звітного місяця, до обсягу виробництва продукції, випущеної в третій декаді попереднього місяця.

Коефіцієнт ритмічності (Критм) можна визначити двома шляхами (з використанням методу зарахування (заліку)):

1. Як відношення обсягу випуску продукції, зарахованого у виконання плану (VВПп або VВПф, якщо він менше VВПп), до планового випуску (VВПп):

 

Критм = (VВПп або VВПф) / VВПп

або

,

 

де VВПпi плановий випуск продукції за i -ті періоди;

VВПнi недовиконання плану випуску продукції в i -ті періоди.

 

Якщо Критм =1, то фактична ритмічність відповідає плановою. Чим менше коефіцієнт ритмічності, тим менш ритмічно працює підприємство.

 

Таблиця 11 Процедура розрахунку вихідних показників для аналізу ритмічності випуску продукції за декадами

 

 

Декада

Випуск продукції, тис. грн.

Коефіцієнт виконання плану

Обсяг продукції, зарахований у виконання плану, тис. грн.

план

факт

1

2

3

4

5

І

А0

А1

А0 або А1 / П

 

ІІ

Б0

Б1

Б0 або Б1 / П

 

ІІІ

В0

В1

В0 або В1 / П

 

Разом

за місяць

П = А0 + Б0 + В0

Ф = А1 + Б1 + В1

по стовп. 5 / П

Сума по стовпцю

 

 

2. Як сума фактичної питомої ваги виробництва продукції, але не більше їх планового рівня.

 

Таблиця 12 Ритмічність випуску продукції за декадами

 

Декада

Випуск продукції за місяць, тис. грн.

Питома вага, %

Виконання плану

Зараховано у виконання плану

план

факт

план

факт

коефіцієнт

%

обсяг, тис. грн.

частка, %

І

32000

30000

33,33

29,76

0,9375

93,75

30000

31,25

ІІ

32000

34200

33,33

33,93

1,0688

106,88

32000

33,33

ІІІ

32000

36600

33,33

36,31

1,1437

114,37

32000

33,33

Разом за місяць

96000

100800

100,00

100,0

1,0500

105,00

94000

97,91

 

Згідно з даними таблиці 12 коефіцієнт ритмічності складає:

94000 / 96000 = 0,9791

або

31,25 + 33,33 + 33,33 = 97,91%.

 

Коефіцієнт варіаціївар) визначається як відношення середньоквадратичного відхилення від планового завдання за добу (декаду, місяць, квартал) до середньодобового (середньодекадного, середньомісячного, середньоквартального) плановому випуску продукції:

 

,

 

де – квадратичне відхилення від середньодобового (середньодекадного, середньомісячного, середньоквартального) завдання;

n кількість періодів (планових завдань);

середньодобове (середньодекадне, середньомісячне, середньоквартальне) завдання за планом (графіком).

У нашому прикладі коефіцієнт варіації складає 0,1 (або 10%):

 

=0,1.

 

Це означає, що випуск продукції за декадами характеризується відхиленням від графіку в середньому на 10%.

Оскільки коефіцієнт ритмічності не фіксує випадків перевиконання завдання, що також мають негативний вплив на загальну ритмічність, то підраховують числа аритмічності, які дорівнюють підсумку позитивних і негативних відхилень від планового завдання, а також показники (коефіцієнти) аритмічності. Показник (коефіцієнт) аритмічності (Каритм) розраховується як сума позитивних і від’ємних (негативних) відхилень від плану випуску продукції за кожну добу (тиждень, декаду тощо). Чим менш ритмічно працює підприємство, тим вищий показник аритмічності. Для нашого прикладу він дорівнює 0,28 або 28%:

 

Каритм = 0,0625 + 0,069 + 0,144 = 0,2755 ≈ 0,28.

 

Внутрішні причини аритмічності важкий фінансовий стан підприємства, низький рівень організації, технології та матеріально-технічного забезпечення виробництва, а також планування і контролю; зовнішні причини аритмічності несвоєчасне постачання сировини й матеріалів постачальниками, нестача енергоресурсів не з вини підприємства та ін.

Непрямими показниками ритмічності є наявність доплат за понаднормові роботи, оплата простоїв з вини підприємства, втрати від браку, сплата штрафів за недопостачання і несвоєчасне відвантаження продукції, наявність понаднормативних залишків незавершеного виробництва і готової продукції на складах та ін.

У процесі аналізу необхідно підрахувати втрачені можливості підприємства з випуску продукції у зв'язку з неритмічною роботою. Для цього використовують:

а) різниця між плановим і зарахованим у виконання плану випуском продукції (у нашому прикладі це 96000 94000 = 2000 тис. грн. або 2 млн. грн.);

б) різниця між фактичним і можливим випуском продукції, обчисленим виходячи з найбільшого середньодобового (середньодекадного) обсягу виробництва (для нашого прикладу це 100800 36600*3 = - 9000 тис. грн. або -9 млн. грн.);

в) якщо уявити, що фактичний випуск у третій декаді складає планову питому вагу в загальному обсязі випуску продукції, то можливий обсяг виробництва можна знайти діленням першого показника на другій і множенням на 100% (у нашому прикладі це 36600 / 33,33% * 100% = 109800 тис. грн.). Якщо від фактичного випуску продукції відняти можливий, то отримаємо той же результат: 100800 109800 = - 9000 (тис. грн.);

г) у літературі іноді зустрічається і такий метод розрахунку: різниця між найбільшим і найменшим середньодобовим (середньодекадним, середньомісячним) випуском продукції множиться на фактичну кількість робочих діб (декад, місяців) в аналізованому періоді (для нашого прикладу це (36600 30000) * 3 = 19800 (тис. грн.)); далі, як і в попередніх випадках, від фактичного обсягу виробництва віднімаємо отримане значення (100800 19800 = - 9000 (тис. грн.)).

Аналогічно аналізується ритмічність відвантаження та реалізації продукції.

На закінчення аналізу розробляють заходи щодо усунення причин неритмічної роботи.

 

 

 

 

д-з мебліOffice Word (4)


ТЕМА «Меблі. Житло»

Завдання для дорослих: Продовжуйте закріплювати знання дитини про назви кімнат у квартирі або будинку; формуйте чіткі уявлення про речі, а саме- меблі, домашню техніку.

Вчить розрізняти такі поняття- багатоповерховий будинок, поверх, квартира, кімната, будинок, подвір’я

 

Завдання для дитини:

«Що зайве і чому?»

Стіл стілець телевізор шафа

Крісло ліжко диван люстра

Тумбочка магнітофон стіл ліжко

 

«Де які меблі?»

На кухні меблі….(кухонні)

В дитячій кімнаті…

У столовій кімнатй

В офісі….

 

«Підбери слова-ознаки»

Диван (який?) мякий, зручний, красивий, шкіряний…

Крісло-

Ліжко-

Стіл-

 

«Назви частини»

У крісла- сидіння, спинка,ніжки, підлокітник

У стола-

У шафи-

У ліжка-

 

«Один- багато»

Диван-дивани

Сілець-

Стіл-

Крісло-

 

 

«Порахуй»

Рахуй так- одне крісло,два крісла, три крісла, чотири крісла, п’ять крісел

 

«Із чого зроблені меблі?»

Із дерева- дерев’яні

Із сосни-

Із дуба-

Із металу-

Із пластику-

 

«Чи ти знаєш?» (вживання прийменників на, у (в))

 

Зберігають одяг, книги (де?)- у шафі

Пишуть, малюють,готують їжу (де?)-

Сидять (де?)-

Сплять, лежать, відпочивають (де?)-

Відпочивають, сидять, дрімають (де?)-

 

«Порахуй поверхи»

Два поверхи- будинок двоповерховий

Три поверхи-….

П’ять-

Багато-

Один-

база данных шпор воуд


"Қатынас" терминіне келесі деректер базасының қай моделіне негізделген: реляциялық модельге**клиент/сервер технологиясындасындағы МҚ**өзара байланысты кестелерден тұратын МҚ

"Қатынас" терминіне келесі деректер базасының қай моделіне негізделген:В) реляциялық модельгеЕ) клиент/сервер технологиясындасындағы МҚG) өзара байланысты кестелерден тұратын МҚ

"Қатынас" терминіне келесі деректер базасының қай моделіне негізделген: реляциялық модельге**клиент/сервер технологиясындасындағы МҚ**өзара байланысты кестелерден тұратын МҚ

... нәтижесінде мәліметтер қоры пайда болған C) Информациялық технологияның дамуы.F) Ақпараттық жүйенің дамуы.G) Қазіргі заман технологияның дамуы.

«Like ##EM####» шаблоны үшін дұрыс Горизонталдь таңдау үшін қолданылатын логикалық операторлар:!!Emprog**19EM1986***01EM0011

1 қалыпты түрге тиісті пікірлер: **Кестенің кез келген кілтті емес өрісі толық кілтті өрістер жиынымен бір мәнді **Кестеде қайталанатын өрістер топтары жоқ бір немесе бірнеше деректердің қайталанатын топтары бар ** Кестеде бір немесе бірнеше деректердің қайталанатын топтары бар

AAAAAAAAA

Access бағдарламасының негізгі компоненттері Кесте** сұраныс** форма есеп

Access өрнектердің синтаксистік қателерін тексеріп, төмендегі символдарды автоматты түрде қояды.A) Тік жақшалар.D) Нөмір белгісі .G) Тырнақша.

Access-те конструктор режимінде жасауға болмайтын жағдайлар:D) мәліметтерді өзгертугеF) мәндерге өзгеріс жасауғаH) өріске тиісті мәтіндерді өзгертуге

Access-те конструктор режимінде нені жасауға болмайды? мәліметтерді өзгертуге** мәндерге өзгеріс жасауға ** өріске тиісті мәтіндерді өзгертуге

Access-тің құрамындағы стандартты функциялар:А. LogВ. Cos,sin,tanС. Sqr

ACTIVboard интерактивті тақтасы:А. Сымсыз (беспроводное) ACTIVslateпанелімен бірлесіп жұмыс істейдіВ. ACTIVstudio бағдарламалық қамтамасымен бірлесіп жұмыс істейдіС. ACTIVote тестілеу жүйесімен бірлесіп жұмыс істейді

ACTIVote қажет:А. Тестілеу жүйесімен және сымсыз ACTIVslate панелімен бірлесіп жұмыс істеу үшінВ. Пульттың көмегімен ақпарат ACTIVboard қабылдайды және де өңделіп конференция қатысушысының жауабын қабылдайдыС. Бірнеше берілген жауаптардың нұсқаларынан желісіз радио пульттің батырмасын басу әдісімен жауап беруге мүмкіндік береді

CCC DDD EEE

Clipper деген не Dbase МҚ программалау тілі **МҚ программалау тілі**Dbase тілі

Clipper қызметі:А МҚ программалау тіліВ Dbase МҚ программалау тіліС Dbase тілі

DECIMAL(дәлдік, дәреже)SQL тілінің элементтері...Кілттік сөз, аты , тұрақтылар, мәліметтер типі, функциялар, өрнектер**Тұрақты, типі, өрнек, кілттік сөз, аты**Аты, константа, мәндердің типі, өрнек, функция

E) Логикалық шарты, ерекше ат, қарапайым типті, мәндік жүктемелі.

ER – әдісі (мән-байланыс) дегеніміз: деректер қорын жобалау әдісі** атрибут және байланыстың бөліну процессі итерациялық ** концептуальды диаграмма

HHHHHHHHHHHHH

HTML тілінің бастапқы мәтінді белгілейтін командалары белгілі немесе .... деп аталады.А. Символдар тізбегіВ. Түйінді сөзС. Тэг(tag)

HTML файылының жазылу форматы:А. құжаттар тұлғасыВ. <HTML>С. </HTML>

I I I I I I I

Intranet –те төмендегідей педагогикалық мүмкіндіктерді ерекшелеуге болады:А. Өздігінен білім алу және оқытудың жаңа үйымдастырылған түрі мен әдістерін пайдалану.В. Оқушылар үшін қосымша білім беру қызметі.С. Қосымша ақпараттық ресурстармен қамтамасыз ету.

LLLLLLLLLL

Like “??4[/]?” өрнегі үшін дұрыс нәтиже: AA4/B**AB4/C** RR4/N

Like “##EM####” шаблоны үшін дұрыс нәтиже:19EM1986**10EM1010** 01EM0011

Like “?[*]*”өрнегі үшін дұрыс нәтиже: A*B2 ///// A*FFF ///// L*M4

Like “?9[*]?” өрнегі үшін дұрыс нәтиже: S9*F///L9*M///A9*B

Like “AB####” өрнегіне дұрыс нәтижелер – бұлар: AB1986** AB2011** AB0011

MMMMMMM

MS Access берілгендер типтері дата/время**счетчик**поле MEMO

MS Access деректер қорын басқару жүйесі келесі объектілермен жұмыс атқармайды презентация** видеокамера** қалам

MS Access деректер қорын басқару жүйесінде қорытынды сұрыптамаларды топтастырылған амалдар қатарында қолданылатын статистикалық функциялар sum, avg, count**first, last, StDev, var** min, max

MS Access деректер қорының объектілері кесте**сұраныс**форма

MS Access жүйесінде кесте құрудың тәсілдері шебер көмегімен** кесте режимінде** конструктор режимінде

MS Access қандай сұраныстар түрін орнатуға мүмкіндік береді?B) Іріктеуге сұраныс.F) Қайшы сұраныс.G) Кесте ашуға сұраныс

MS Access объектілеріне жатпайтындар: Матрицалар** Кезектер** Атомдар

MS Access –те кездеспейтін сұраныстар: Таспалы**Мастер** Кілттік

MS Access –те кесте құруға болмайтын тәсілдер: Форма арқылы** Диаграмма арқылы** Есеп арқылы

MS Access –те Конструктор режимында сұранысты құру келесіні анықтамайды: Форманы** Есепті** Қатынасты

MS Access –те сүзгіге (фильтр) тиісті емес пікірлер: Артық жазбаларды жою үшін ** Белгілі бір шарт бойынша өрістерді іріктеу тәсілі**еректер қорының бір немесе бірнеше кестелерінен қойылған шартқа тиісті нақты жазулар жиынымен жұмыс істеу

MS Access –те Форманы суреттейтін пікірлер: Форма кестенің немесе сұраныстың негізінде құрылады**Терезеде кестенің бір жазуы ғана шығады** 3 түрі бар

MS Access –тегі форма . . . үшін арналған объект.C) мәліметтерді кестеге енгізу және пайдаланушы белгілеген форматқа негізделіп, кесте немесе сұраудан ақпаратты экранға шығару;E) толтыруға қажет дайын бланк H) қолданушыға қажет информацияны бір формада шектеп көрсету

MS Access –тегі форма . . . үшін арналған объект.мәліметтерді кестеге енгізу және пайдаланушы белгілеген форматқа негізделіп, кесте немесе сұраудан ақпаратты экранға шығару; ** толтыруға қажет дайын бланк ** қолданушыға қажет информацияны бір формада шектеп көрсету

MS Access төменде кему бойынша сұрыпталған мысалдар яма, тина, овраг, камень, берег** 936, 251, 222, 157,** 02/10/99, 02/11/97, 10/12/96

MS Access төменде өспелі бойынша сұрыпталған мысалдар $10, $35, $50** 94, 105, 144, 245**10.09.96, 02.10.97, 02.11.98, 14.12.99

MS Access, Clipper, Dbase, FoxBase, FoxPro, IMS/VS, Oracle, Paradox:A) MS Access, Clipper, Oracle Paradox, Dbase реляциялықВ) FoxBase, FoxPro – желілікC) IMS/VS – иерархиялық

MS Access. Cұранысқа тиісті емес пікірлер: қолданушыға тек толтыруға рұқсат етілген өрістерді толық ұсынады***мәліметтер базасының құрылымын анықтайды***HTML кодында жазылатын айрықша объект

MS Access. Cұранысқа тиісті емес пікірлер: негізгі кестелердегі мәліметтердің негізінде уақытша құрайды***еректер қорынан немесе ақпараттық іздестіру жүйесінде беруді талап ету ***қойылған шартқа сәйкес таңдалынған мәліметтер

MS Access. Eсепке (отчет) тиісті дұрыс пікірлер: Cұранысқа, кестеге сүйенбей-ақ есепті өз бетінше құруға болады***Деректерді қағазға шығару үшін***Деректерді нақты түрде экранда бейнелеу үшін.

MS Access. Eсепке (отчет) тиісті дұрыс пікірлер: Cұранысқа, кестеге сүйенбей-ақ есепті өз бетінше құруға болады***Деректерді реттеу үшін***Деректер қорында автоматты түрде орындалатын әрекеттер жиынтығы.

MS Access. Eсепке (отчет) тиісті дұрыс пікірлер:**Тек қана бір кестенің немесе сұраныстың негізінде құрылады **Деректерді реттеу үшін **Деректерді сақтау үшін

MS Access. Берілгендер типтері:А СчетчикВ Поле МеМоС Дата/Время

MS Access. Деректер қорына жатпайды анатомия атласы**тұрмыстық техниканың қолдану нұсқасы**сырқаттын сипаттамасы

MS Access. Деректер схемасы терезесіне тиістілер: **Кілтті өріс арқылы кестелерді байланыстырады **Ол Visual Basic тілінде жазылған программалық процедуралар. ** Деректерді диаграмма ретінде бейнелейді

MS Access. Деректер схемасы терезесіне тиістілер: Кілтті өріс арқылы кестелерді байланыстырады** Байланыс орнатады** Деректердің тұтастығын қамтамасыз етеді

MS Access. Есеп берудің терезесінің Конструктор режиміндегі элементтер: Жоғарғы және төменгі колонтитул** Мәліметтер облысы** Есеп тақырыбы

MS Access. Есепке (отчет) тиісті дұрыс пікрлер: Тек қана бір кестенің немесе сұраныстың негізінде құрылады ** Деректер қорында автоматты түрде орындалатын әрекеттер жиынтығы** Деректерді қағазға шығару үшін

MS Access. Қолданушымен диалогта жұмыс істейтін, формалар шеберінен өзгеше, қосымша сұраулар енгізбей- ақ форма құру тәсілі: Автоформа: лента сияқты** Автоформа: баған бойынша** Автоформа: кесте сияқты

MS Access. Өрнек құрастырушы құрамында қолданылмайды: Қайталау операторын** Кестенің аты** Индекс

MS Access. Өрнек құрастырушы құрамында қолданылмайды:**Қайталау операторын **Кестенің аты. **Индекс.

MS Access. Сұранысқа тиісті емес пікірлер: Қолданушыға тек толтыруға рұқсат етілген өрістерді толтыру құралдарын ұсынады** Мәліметтер базасының құрылымын анықтайды** HTML кодында жазылатын айрықша объект

MS Access. Сұранысқа тиісті емес пікірлер:А Мәліметтер базасының құрылымын анықтайдыВ Қолданушыға тек толтыруға рұқсат етілген өрістерді толтыру құралдарын ұсынадыС HTML кодында жазылатын айрықша объект

MS Access. Сұрыптауға тиісті пікірлер: Деректер қорында тізімді қандай да бір сипаттамасы бойынша белгілі ретпен орналастыру операциясы**Жазбалардың ретін алфавит бойынша өзгертеді**OLE типтегі деректер сұрыптауға жатпайды

MS Access. Форма құрудың жолдары: **Кесте негізінде **Колонтитул негізінде **Файл мәзірінің көмегімен

MS Access. Форма құрудың жолдары: Cұраныс негізінде***Aспаптар панеліндегі Cоздать батырмасының көмегімен***Панель элементов тақтасындағы Макет элементінің көмегімен.

MS Access. Форма құрудың жолдары: Кесте негізінде**Сұраныс негізінде** Формалар шебері көмегімен

MS Access. Формаға тиісті емес пікірлер: Шеңберлік форма** Есеп негізіндегі форма** Сурет арқылы құру

MS Access. Формалар конструкторының Панель элементов тақтасында орналасқан элементтер: Надпись** Поле**Батырма

MS Access-те кездеспейтін сұраныстар: жаңартуға***таспалы***мастер
MS Access-те кілттің типтері: Логикалық***Кестелі кілт***Cандық.
MS Access жүйесінде кесте құрудың тәсілдері: топтық қатынас шебер көмегімен***кесте режимінде**форма негізінде

MS Access-те кездеспейтін сұраныстар: Таңдауға***Жою***Бірнеше кестеден жаңа кесте құру.

MS Access-те кездеспейтін сұраныстар: таңдауға***таспалы***мастер

MS Access-те кілттің типтері:Қарапайым кілт**Сыртқы кілт**Құрама кілт

MS Access-те Форманы суреттейтін пікірлер: Терезеде кестенің үш жазуы шығады***Форма тек есепке негізделіп құрылады.***Терезеде кестенің бір жазуы ғана шығады.

MS Access-тегі алаңдар кестесіндегі “Күн/Уақыт” (“Дата/Время”) мәліметтер типі нені сақтауға пайдаланылады? қазіргі уақытты және күнтізбелік күндерді** мәтін типінің уақыт мерзім екендігін көрсетеді** күн, ай, жыл, уақыт

MS Access-тегі алаңдар кестесіндегі “Күн/Уақыт” (“Дата/Время”) мәліметтер типінде сақталатын мәліметтерB) қазіргі уақытты және күнтізбелік күндерді;F) мәтін типінің уақыт мерзім екендігін көрсетедіH) күн, ай, жыл, уақыт

MS Access-тегі белгіленген элементтерді жою үшін . . . {Delete} пернесін басу жеткілікті; **{Del} пернесін басу қажет** өшіру пернесін шерту керек.

MS Access-тегі белгіленген элементтерді жою үшін . . . B) {Delete} пернесін басу жеткілікті;F) {Del} пернесін басу қажетH) өшіру пернесін шерту керек.

MS Access-тегі белгіленген элементтерді жою үшін:** {Backspase} пернесін басу керек **{Delete} пернесін басу жеткілікті **{Del} пернесін басу қажет

MS Access-тегі форма...... үшін арналған объект:А Кесте немесе сураудан ақпаратты экранға шығаруВ Толтыруға қажет дайын бланкС Мәліметтерді кестеге енгізу және пайдаланушы белгіленген форматқа негізделіп, кесте немесе сұраудан ақпаратты экранға шығару

MS Access-тің құрамындағы стандартты функцияларcos, sin, count** log** sgr

ODBC дегеніміз не ** әртүрлі форматтағы МҚ-на қол жеткізуді қамтамасыз ететін драйвер ** МҚ-на қол жеткізуді қамтамасыз ететін драйвер ** МҚ-на қол жеткізуді қамтамасыз ететін әртүрлі форматтағы драйвер

ODBC дегеніміз не ?B) әртүрлі форматтағы МҚ-на қол жеткізуді қамтамасыз ететін драйверF) МҚ-на қол жеткізуді қамтамасыз ететін драйверH) МҚ-на қол жеткізуді қамтамасыз ететін әртүрлі форматтағы драйвер

OLE – технологиясы – бұл:объектілерді ендіру және байланыстыру ** Objects Linking and Embedding DateBase** СОМ-интерфейсі базасында әртүрлі деректер көзімен жұмыс істеу механизмі

OLE типі арқылы берілген өріске келесі обьектілер қойылады: MS Paint-те салынған сурет**MS Excel-де құрылған кестені** MS Word –та құрылған мәтіндік құжат

OOOOOOOOO

QBE сұранысына кіретін сұраныс түрлері: **өріс мәндері іріктелген, мәндердің белгілі бір тобын өшіру, мәндерді жаңарту **таратылған, сәйкес, қайталанған **қосылған, терілген, азайтылған

QBE сұранысына кіретін сұраныс түрлері: өріс мәндері іріктелген, мәндердің белгілі бір тобын өшіру, мәндерді жаңарту***қосылған, терілген, азайтылған****іріктелген, нәтижелік, жаңартуға

QBE сұранысына кіретін сұраныс түрлері:**өріс мәндері іріктелген, мәндердің белгілі бір тобын өшіру, мәндерді жаңарту **конструктор, шебер, қолмен теру **іріктелген, жаңартуға, жазылымдар қосуға, жазылымдарды өшіруге

QBE сұранысына төмендегі сұраныстар түрін жасауға болады іріктелген, қайшы, жаңартуға, жазылымдар қосуға, жазылымдарды өшіруге** жазылымдарға қосуға, айқасқан өріс жасауға, таңдауға арналған** өріс мәндері іріктелген, мәндердің белгілі бір тобын өшіру, мәндерді жаңарту

QBE тілінің қызметі қандай мәліметтерді сипаттау мен манипуляциялау ** манипуляциялау ** мәліметтерді сипаттау

QBE тілінің қызметі қандай :C) мәліметтерді сипаттау мен манипуляциялау F) манипуляциялауH) мәліметтерді сипаттау

R және S екі қатынастарды бөлу, қосу және іріктеу амалдарына тиісті дұрыс пікірлер:**R қатынасында бар, бірақ S қатынасында жоқ атрибуттар **R қатынасында және S қатынасында кездесетін кортеждерден құрылған R және S екі қатынастын амалы **R қатынасында бар, бірақ S қатынасында жоқ кортеждерден R және S екі қатынасты құрастыратын амал.

R және S екі қатынастарды біріктіру, декартті көбейту және проекция амалдарына тиісті дұрыс пікірлер:**R қатынасында бар, бірақ S қатынасында жоқ атрибуттар.**R қатынасында бар, бірақ S қатынасында жоқ кортеждерден R және S екі қатынасты құрастыратын амал. **Бастапқы қатынастын ішкі жиындар кортеждерінен тұратын және іріктеу шартына тиісті құрылған

R және S екі қатынастарды қилысу, проекция және айырым амалдарына тиісті дұрыс пікірлер: Бастапқы қатынастын атрибуттары ішкі жиынынан тұратын болса (мұнда бастапқы қатынастын әр кортежіне нәтижелі қатынастын кортежі тиісті болса және тиісті атрибуттардын мәндері тең болса***R және S қатынастарының барлық атрибуттарынан тұрады***Бастапқы қатынастын ішкі жиындар кортеждерінен тұратын және іріктеу шартына тиісті құрылған.

R және S екі қатынастарды қилысу, проекция және айырым амалдарына тиісті дұрыс пікірлер R қатынасында бар, бірақ S қатынасында жоқ атрибуттар**Бастапқы қатынастын ішкі жиындар кортеждерінен тұратын және іріктеу шартына тиісті құрылған**R және S қатынастарында кездесетін барлық кортеждерден құрылған R және S екі қатынастырдын амалы.

SSSSSSSSSSSSSSSSSS

SELECT кiлттiк сөзiнiң басталатын конструкциялық синтаксистi типтер саны және түрі:C) 3 F) Курсордың спецификациясы, таңдау операторы және сұрату , “кесте тұжырымдамасы H)cursor specification, select statement, table expression, subquery

SELECT, INSERT,DELETE, UPDATE операторларының қызметін көрсет мәліметтерді манипулияциялау тілі**мәліметтерді өзгерту тілі**мәліметті оқуға сұраныс, жаңа жазбаларды енгізу, жазбаларды өшіру қызметін атқарады.

SELECT,INSERT,DELETE,UPDATE операторларының қызметі мәліметтерді манипуляциялау тілі**мәліметтерді қзгерту тілі**мәліметті оқуға сұрагыс, жаңа жазбаларды енгізу, жазбаларды өшіру, өзгерту қызметін атқарады

SQL - да келесі мәліметтер типі қолданылады Char, float** Integer, real** Varchar, money;

SQL - да келесі мәліметтер типі қолданыладыA) Char, float;C) Integer, real;F) Varchar, money;

SQL командаларында тұрақтылар ... қолданылады сандар, жолдарды көрсетуге** күнді және уақытты көрсетуге** сандар, жолдар, күнді және уақытты көрсетуге

SQL командаларында тұрақтылар ... қолданылады.A) сандар, жолдарды көрсетуге;C) күнді және уақытты көрсетуге;F) сандар, жолдар, күнді және уақытты көрсетуге ;

SQL ортасының функцияларына жатпайды нақты деректер қорын басқаратын жүйенің тәулсіздігі**формаларды құратын тіл** деректер қорын программалайтын тіл

SQL – тілі A) МҚ басқару жүйесінің стандартты тілі;C) сұраныстың құрылымдық тілі;F) реляциялық типтегі мәліметтер мен жұмыс істеуге арналған тіл;

SQL – тілінің элементтері ата кілттік сөз, аты** тұрақтылар, мәліметтер типі** функциялар мен өрнектер

SQL server индекстің типтері кластерлік**кластерлік емес**әмбебап

SQL командаларында тұрақтылар ... қолданылады.Сандар, жолдарды көрсетуге**Күнді және сағатты көрсетуге**Сандар, жолдар, күнді және уақытты көрсетуге

SQL ортасының функцияларына жатпайды:A Формаларды құратын тілC Нақты деректер қорын басқаратын жүйенің тәуелсіздігіB Деректер қорын құрайтын тілі

SQL сұраныстарымен жұмыс істеуге кіретіндер сұраныс жасау** сұранысты өзгерту**сұранысты орындау;

SQL тілінде тұрақтыларға мыналар жатады... сандар, жолдар, күн және уақыт**жазба, сан, уақыт/мерзім** record, number, data\time

SQL тілінде тұратыларға мыналар жатады....Сандар, жолдар,күн және уақыт**Сан, уақыт,\мерзім**Number, data\time

SQL тіліне тиісті емес айтылымдар өзінің ортасы бар**басқру, шыгару-енгізіу операторлары бар**процедуралық орта

SQL тілінің деректерін анықтамайтын операторлар жазуларды таңдау**жазуларды енгізу** жазуларды жою

SQL тілінің көмегімен қолданушыға деректер қорын басқаратын жүйе функционалды мумкіндіктерді береді процедураларды құрастыту**программаны құру** толықтық шарты қарастырылмайды

SQL тілінің қызметіне.... жатадыМәліметтерді қорғау**Жазбаларды жүктеу немесе мәліметтерді өзгерту**VBA-да макрокомандалар мен программаларды жасауда пайдалануы

SQL тілінің негізгі функцияларына жатпайды нақты деректер қорын басқаратын жүйенің тәулсіздігі**формаларды құратын тіл ** деректер қорын программалайтын тіл

SQL тілінің статикалық емес функциялары:A InB ComtC Like

SQL тілінің статикалық функцияларына жатпайды: IN**LIKE**COMT

SQL- тілінің элементтері: кілттік сөз, аты**тұрақтылар, мәліметтер типі**функциялар мен өрнектер

SQL тілінің элементтері… кілттік сөз, аты, тұрақтылар, мәліметтер типі, функциялар, өрнектер **тұрақты, типі, өрнек, кілт сөз, аты** аты, константа, мәндердің типі, өрнек, функция

SQL тілінің элементтері….C) кілттік сөз, аты, тұрақтылар, мәліметтер типі, функциялар, өрнектер E) тұрақты, типі, өрнек, кілт сөз, атыH) аты, константа, мәндердің типі, өрнек, функция

SQL функциясына жататынын көрсет мәліметтерді қорғау** жазбаларды жүктеу немесе мәліметтерді өзгерту** VBA-да макрокомандалар мен программаларды жасауда пайдаланалануы

SQL функциясына жататынын көрсетA) мәліметтерді қорғауF) жазбаларды жүктеу немесе мәліметтерді өзгертуH) VBA-да макрокомандалар мен программаларды жасауда пайдаланалануы

SQL-да келесі мәліметтер типі қолданылады Char(ұзындық), float(дәлдік)** integer, real ** varchar(ұзындық), money

SQL-де датамен және уақытпен жұмыс істейтін деректер типі varchar**datetime**time

SQL-де деректердің сандық типтері integer**decimal**float

SQL-де келесі мәліметтер типтерінің жиыны анықталған: VARCHAR, CHAR, INTEGER, SMALLINT, NUMERIC, FLOAT** REAL, LOGICAL, MONEY, CURRENCY, VARCHAR, CHAR, INTEGER, SMALLINT** ақшалық шамалар; тұрақты ұзындықтың символдар жолы, DECIMAL дәлдік, дәреже

SQL-де келесі мәліметтер типтерінің жиыны анықталған:VARCHAR, CHAR, INTEGER,SMALLINT,NUMERIC,FLOAT**REAL, LOGICAL,MONEY, URRENCY, VARCHAR, CHAR,INTEGER, SMALLINT**ақшалық шамалар, ұзындықтағы тұрақты символдар жолы,

SQL-де кусорға тиісті емес пікірлер қарапайым типтегі (sample)**мәліметтер қорын көрсететін объект**жазбаны көрсететін объект

SQL-де сұранысқа тиісті пікірлер таңдау жүргізілетін кестенің атауын аңықтайды** сұраныста select нұсқасында келтірілген кестелердің немесе сұраныстардың өрітерін белгілейді** select all* from клиент; нұсқасы клиент кестесіндегі барлық өрістерді қарастырылады

SQL-де сұраныста екі өрнекті салыстыруда алынатын нәтиже TRUE** FALSE**NULL

SQL-де сұраныстың инструкциясы үшін қолданылмайтын кілттік сөздер CASCADE**RESTRICT**SET NOLL

SQL-де сұраныстың таңдау шартына тиісті емес үнсіздік бойынша мәнге теңесу**әмбебап мәнге теңесу** үлкен

WWWWW

Web-құжаттарындағы сурет немесе графика ереже бойынша үш форматта жазылады, олар:А. JPGВ. PNGС. GIF

А Пайдаланушыға мәліметтерді манипуляциялау мүмкіндігін ұсыну үшін

АААААААААА

Автоформа құрудың тәсілдері: Бағандық** Таспалық** Кестелік

Автоформа құрудың тәсілдері: таспалық***ұяшық***констукторлық

Ақпарат қорғаудың негізгі құралдарыA) МҚ обьектілеріне қатынау құқықтарын орнату;C) Мәліметтер мен программаларды шифрлеу;F) МҚ кестелерінің жолдары мен жазбаларын қорғау;

Ақпарат қорғаудың негізгі құралдарын ата МҚ обьектілеріне қатынау құқықтарын орнату**Мәліметтер мен программаларды шифрлеу** МҚ кестелерінің жолдары мен жазбаларын қорғау;

Ақпаратты жобалау кезеңдеріне жатпайды: Концептуалды емес**Жанама**Пайдаланушылық

Ақпаратты жүйелерді жобалау кезеңдеріне келесілер жатпайды:А. ПайдаланушылықВ. ЖанамаС. Концептуалды емес

Ақпаратты жүйелерді құрастырудағы проблемаларға жатпайды.А. Деректер қорын деректермен толтыруВ. Деректерді таңдауС. Вирусқа тексеру

Ақпаратты жүйелерді құрастырудағы проблемаларға жатпайды: деректерді таңдау**деректер қорын деректермен толтыру**Вирусқа тексеру

Ақпаратты жүйенің өмірлік циклы: Жобалау**Жүзеге асыру**Қолдану

Ақпаратты жүйенің өмірлік циклы: Жөндеу***Эксплуатация***Жүзеге асыру.

Ақпаратты жүйенің өмірлік циклы: Құру***Жобалау***Жүзеге асыру.

Ақпараттық мәдениет-А. Тура және кері ақпараттық байланыстар жүйесі ретінде адамның ұғыну және меңгеру, бейімделе білу қабілеті.В. Ақпараттық ойлау қабілетін дамыту, ақпаратты алу, қабылдау және тәрбиелік сапа қызығушылығын қалыптастыру С. Әлемнің ақпараттық бейнесін символдар мен белгілер жүйесі арқылы өрнектеу.

Ақпараттық жүйе - бұл: Aдамдар арасында ауысша, жазбаша немесе басқа түрлерде таралатын мағлұматтар***Жалпы сақтау орынын қолданатын динамикалық түрде жаңарып отыратын сыртқы әлемнің моделі***Объектіны қолдайтын объектілер және процестер жиыны.

Ақпараттық жүйе - бұл: Жалпы сақтау орынын қолданатын динамикалық түрде жаңарып отыратын сыртқы әлемнің моделі***Aқпаратты түрлі мақсаттарға тиімді қолдану***Тегтер.
Ақпараттық жүйе келесілерден құралады программалық қамтудан***паролдік қорғау***мәліметтерді қарау

Ақпараттық жүйе ... құрылды.A) Компьютерлік құрал - жабдықтардан.E) программалық қамтудан.G) қызмет көрсетуші персоналдан

Ақпараттық жүйе келесілерден құралады: **компьютерлік құрал жабдықтардан **мәліметтерді шифрлау **қызмет көрсетудегі персоналдан

Ақпараттық жүйе келесілерден құралады: **компьютерлік құрал жабдықтардан **мәліметтерді шифрлау **қызмет көрсетудегі персоналдан

Ақпараттық жүйе келесілерден құралады: программалық қамтудан***паролдік қорғау***мәліметтерді қарау
Аргументтерге сәйкес логикалық өрнек қабылдайтын мәндер: 1, 3, 5***тек оң сандар***0 мен 1

Ақпараттық жүйе келесілерден құралады:компьютерлік құрал – жабдықтардан **программалық қамтудан**қызмет көрсетудегі персоналдан;

Ақпараттық жүйе-бұл:Ақпаратты жинақтау**Ақпаратты түрлі мақсаттарға тиімді қолдану**Ақпаратты сақтау

Ақпараттық мәдениетті дамытуға қойылатын талаптар:А. Қазіргі білім беру жүйесіндегі ақпараттық кеңістік туралы біртұтас түсінікті қалыптастыруВ. Ақпараттық (дербес жағдайда,компьютерлік) сауаттылықС. Өз қызметтерінде жаңа ақпараттық технологияладың мүмкіндіктерін пайдалану

Алғашқы МҚБЖ-ларға келесілер жатады:A) ** IDMS, IMS, ADABAS** IMS (IBM, 1968 ж.), IDMS (Cullinet, 1971 ж.), ADABAS (Software AG, 1969 ж.) и ИНЭС (КСРО АҒ ВНИИСИ, 1976 ж.)

Анализ (талдау) мүмкіндіктері:A) кестелердегі қателерді және қайталауды талдауға мүмкіндік бередіC) барлық қор мен обьектілердегі өнімділкті бағалайтын жылдам әрекет етуді іске қосады.H) МҚ бір немесе бірнеше обьектілерді толық сипаттайтын «Архивариус» программасын қосады.

Анықтама алу жолдарын көрсетіңіз.B) Анықтама (Справка) менюінен Анықтаманы шақыру (Вызов справки) командасын орындау.D) «Ғ1» пернесін басу немесе сұхбаттасу терезесінің Анықтама (Справка) батырмасын басу.F) Саймандар панелінің леп белгісі бар Анықтама батырмасына, сонан кейін командаға, сайманға немесе экранның басқа элементіне басыңыз.

Аргументтерге сәйкес логикалық өрнек қабылдайтын мәндер: true, false***-1, 1***тек оң сандар
Атрибуттің мағынасы: **бір және сол типтен тұратын өріс **бірдей мәндерден тұратын өріс **реляциялық кестедегі қатар

Аргуметтерге сәйкес логикалық өрнек мәндерді қабылдайды:«ақиқат» , «жалған» ** 0 мен 1 ** true, false

Атрибуттың мағынасы ... реляциялық кестедегі баған** реляциялық кестедегі қатар** реляциялық кестедегі жол   

ӘӘӘӘӘ

Әдеттегі Кодд ұсынған реляциялық амалдар: Біріктіру және көбейту** Айырым және қиылысу**Қиылысу және көбейту

ББББББББББ

Бағдарламалар арқылы жүзеге асырылатын архитектура және бағдарламалар типтері: Клиент – бағдарлама**Клиент – сервер**Сервер – бағдарлама

Бағдарламалар арқылы жүзеге асырылатын архитектура және бағдарламалар типтері:А Клиент-серверВ Сервер-бағдарламаС Клиент-бағдарлама

Бағынышты форма/есеп ...... арналған:B) негізгі форма қосуға арналған.C) есепке бағынышты форма қосуға арналған.E) есеп қосуға арналған.

Бойс-Кодтың қалыпты формасыC) 1ҚФ, 2ҚФ, 3ҚФF) қарапайым қатынас , тек қана сонда ғана қатынас 2ҚФ орналасса және барлық түйінсіз атрибуттар өзара тәуелсіз болса, ауытқу бөлігін жаңартуH) логикалық моделдеудің бірінші қадамының жүрісі, өзара тәуелсіз қасиеттер, декомпозицияланған қатынасты талдау

Бөлек кестелер болып есептелінетін МҚ көпжақты өріс мәні:B) постреляциялық МҚF) жазбада сақталған  мәліметтің бөлінбеушілік шектеуін алып тастайтын кеңейтілген реляциялық моделі.H) кеңейтілген реляциялық модель

Бухгалтерия мысалында пәндік облыс ұғымына процестерге тиісті:командировка шығындарын есепке алу**еңбек ақысын есептеу**Материалды есебі

Бүкіләлемдік желінің даму тарихының төртінші кезеңі:А. 1994 – 1996ж.В. Қолданушылар арасындағы қарым –қатынас тәсілін арттырумен сипатталады.С. Көпөлшемді интерактивтік модель VRML пайда болды

Білім берудегі электрондық басылымдарды қолданғандағы білім беру әрекетінің ерекшелігі:А. Техникалық орындалу сапасымен, логикалық  және жүйелілік мазмұндылығында.В. Көркемдік безендірілуі мен ақпараттық толықтығы, орындалудың жоғары деңгейі.С. Психологиялық-педагогикалық талаптарды қанағаттандыруында

Бір объектінің элементтері үшін өріс мәндерінің жиыны C) ЖазбаG) RecordH) атрибуттардың жиынтығы атауы

Бір объектінің элементтері үшін өріс мәндерінің жиыны қалай аталады? Жазба** Record** атрибуттардың жиынтығы атауы

Бір объектінің элементтері үшін өріс мәні атрибут***кесте***атрибуттың жиынтығы атауы

Бір объектінің элементтері үшін өріс мәні:**атрибут **кілт **record

Бірінші форма реляциялық кесте . . . болуын талап етеді ** барлық мәндері қарапайым **қарапайым мәнді** барлық мәндері бірдей

Бірінші формадағы реляциялық кесте талабы:А Бір мезгілде алғашқы және сыртқы кілттің болуыВ Қарапайым мәндіС Барлық мәндері қарапайым

В Мәліметтерге көптеген пайдаланушылардың қол жеткізуі үшін

ГГГГГГ

Горизонталдь таңдау үшін қолданылатын логикалық операторлар: or***and***select

Горизонталдь таңдау үшін қолданылатын логикалық операторлар:**from **like **in, is

Горизонталь таңдау үшін қолданылатын логикалық операторлар and** or** not

ДАТ схемасын таратушы бөлімдер:C) Схема бөлімі, бөлім жазбасы, жиын бөлімі. F) DBTG схема бөлімі, әр жазбаны анықтайтын деректердегі оның элементі, иесі мен мүшесі жазбаларының типін анықтайдыH) схема атын беретін, әр жазбаның адресін анықтайтын, иесі мен мүшесі жиындыдарын анықтайды.

Дәлірек, МҚБЖ функция қатарына келесіні жатқызуға болады: Сыртқы жадыда деректерді тікелей басқару, оперативті жады буферлерін басқару, транзакцияны басқару, журнализация, МҚ тілдерін ұстану**файлдың ұйымдасуы, журналға тіркеу, белгілі тілде МҚ құру, МҚБЖ көппайдаланушыларына да маңызды **файл қалай ұйымдасқаны жөнінде, оперативті жадыдағы деректерді буферлеу, МҚ логикалық бүтіндігін ұстау үшін қажет, барлық өзгерістер жөнінде жазба бар, МҚ тілдері

Дәстүрлі түрде коддтық ізімен екі топқа біріккен, сегіз реляциялық оператор анықталдыC) біріктіру, қию, азайту, декарттық көбейту және таңдама, проекция, қосу, бөлуF) біріктіру, қию, азайту, декарттық көбейту және таңдама, проекция, жалғау, бөлуH) Теориялық көпмүшелік операторлар, арнайы реляциялық операторлар

ДДДДДДДДДД

Деректер банкісін басқаратын бағдарламалық жабдықтар Dbase**Access**visual FoxPro

Деректер банкісін басқаратын бағдарламалық жабдықтар:**Script, Javascript, VBScript **Access **Visual FoxPro

Деректер қоры-бұл:Жалпы сақтау орнын қолданады**динамикалық түрде жаңарып отырады**сыртқы әлемнің моделі

Деректер қорын ашу командалары ctrl+O**файл – открыть мәзірінің көмегімен**файл атауының үстіне екі рет шеру керек

Деректер қорын баcқару жүйелері:**FoxPro, FoxBASE, MS Access **Mathcad, Corel, Cache Man **MS Access , FoxPro, FoxBASE

Деректер қорын басқаратын жүйелер қосымшаларды құрастаруда қолдайтын технологиялар программаларды қолдан кодтау**генератор көмегімен қосымшаларлы құру** визуалды программау әдістерімен қосымшаны автоматты турде генерациялау

Деректер қорын басқаратын жүйелер қосымшаларды құрастаруда қолдайтын технологиялар:А. программаларды қолдан кодтауВ. генератор көмегімен қосымшаларлы құруС. визуалды программау әдістерімен қосымшаны автоматты турде генерациялау

Деректер қорын басқаратын жүйелерге жататын программалар деректер қорының сервирлері** деректер қорының қолданушылары** деректер қорын құрастаратын құралдыр

Деректер қорын басқаратын жүйелерге жататын программалар: деректер қорының серверлері***деректер қорының қолданушылары***математикалық есептеулерді жүргізетін орталар

Деректер қорын басқаратын жүйелерге жататын программаларА. деректер қорының сервирлерВ. деректер қорының қолданушыларыС. деректер қорын құрастаратын құралдыр

Деректер қорын басқаратын жүйенің негізгі функцияларын жатпайды: **хаттарды қабылдау **жедел жадыдағы деректерді басқару **өзгерістерді тіркеу

Деректер қорын басқаратын жүйенің негізгі функцияларына жатайды сурет салу**вирусқа тексеру **хаттарды қабылдау

Деректер қорын басқаратын жүйенің негізгі функцияларына жатайдыА. сурет салуВ. вирусқа тексеруС. хаттарды қабылдау

Деректер қорын басқаратын жүйенің негізгі функцияларына жатпайды: Cыртқы жадыдағы (дискилердегі) деректерді басқару***Деректер қорын өндейтін тілдерді қолдау (деректерді анықтау тілі, деректерді өндеу тілі**Bируска тексеру.

Деректер қорын басқару жүйесі – бұлжаңа деректер қорын құру** жана деректер қорын мәліметтермен толтыруға және мазиұнын редакциялауға** реттеуга арналған програмалық құралдар кешені

Деректер қорын басқару жүйесінің міндеттеріне жатпайды диаграмманы құру** вирусқа тексеру** мәтінді безендіріу

Деректер қорын басқару жүйесінің міндеттеріне жатпайды: **пайдаланушылардың деректер қорының қолдануын басқарады **деректердің логикалық бүтіндігін қорғауын қамтамасыз етеді **мәтінді безендіру

Деректер қорын басқару жүйесінің міндеттеріне жатпайды: диаграмманы құру***деректердің логикалық бүтіндігін қорғауын қамтамасыз етеді***вирусқа тексеру
Деректер қорын басқаратын жүйенің негізгі функцияларын жатпайды: хаттарды қабылдау***жедел жадыдағы деректерді басқару***сыртқы жадыдағы (дискилердегі) деректерді басқару
Деректер банкісін басқаратын бағдарламалық жабдықтар: Script, JavaScript, VBScript***Access**Word Pad, Блокнот

Деректер қорын басқару жүйесінің негізгі тәсілдеріне жатпайды диаграммаларды құру тәсілдері** графиканы салу тәсілдері**мәтінді безендіріу тәсілдері

Деректер қорын басқару жүйесінің негізгі тәсілдеріне жатпайды: Қойылған шарттарға тиісті сұраныс арқылы деректерді таңдау, және оларды жөндеу үшін амалдарды орындау***Диаграммаларды құру тәсілдері***Мәтінді безендіру тәсілдері.

Деректер қорын басқару жүйксінің міндеттеріне жатпайды:А Вирусқа тексеруС Диаграмманы құруВ Мәтінді безендіру

Деректер қорын және қосымшаларды құруда және басқаруда қолданылатын деркетер қорын басқаратын жүйелерMS Access**Visual FoxPro**Paradox

Деректер қорын жобалау процесі қалыпты түрлер (нормальные формы) арқылы жүргізіледі. Қалыпты формаға тиісті айтылымдар: Aнықталған ережелер арқылы бірінші қалыпты түрден келесісіне өту***Қатынастырға амалдарды орындағанда туатын кемшіліктерді жөндейді***Әр келесі қалыпты түр анықталған функционалды байланыстардың түрін шектейді.

Деректер қорын жобалау процесі қолыпты түрлер (нормальные формы) арқылы жүргізіледі. Қалыпты формаға тиісті айтылымдар: әр келесі қалыпты түр анықталған функционалды байланыстардың түрін шектемейді** деректерді кез келген қалыпты түрден бастап түрлендіруге болады**алғашқы қалыпты түрлердің қасиеттері сақталмайды

Деректер қорын жобалау процесі қолыпты түрлер (нормальные формы) арқылы жүргізіледі.**Aнықталған ережелер арқылы бірінші қалыпты түрден келесісіне өту.**Қатынастырға амалдарды орындағанда туатын кемшіліктерді жөндейді.**Әр келесі қалыпты түр анықталған функционалды байланыстардың түрін шектейді

Деректер қорын құру үшін керек компоненттер қандай бетте (вкладка) орналасқан? Data Controls**F) **G)

Деректер қорының админстраторының міндетіне кірмейді деректерді енгізу** желіні орнату**компьютерлерді вирусқа тексеру

Деректер қорының негізгі деректеріне жатпайды:**Cандық **Көрсеткіш **Жорамал.

Деректер қорының негізгі типтеріне жатпайды комплекстік **көрсеткіш**жорамал

Деректер қорының негізгі типтеріне жатпайды:А ЖорамалВ КомплекстікС Көрсеткіш

Деректерге тиісті пікірлер: Тармақталған және басқарушы**жергілікті және қашықтықтан қарастыру** Файл - сервер және клиент – сервер

Деректерді манипуляциялау тілі командаларының негізгі типтері C) Жылжыту, алып тастау, жазбаны жаңарту, жиынды жаңарту F) жазбаны іздеу, жазбаны алып тастау, өзгерту, жиын экземплярын үстемелеуH) жиынды өзгерту немесе жою, жазба мәннің өзгерту, жазбаны іздеу

Деректерді манипуляциялау тілі командаларының негізгі типтері жылжыту, алып тастау ** жазбаны жаңарту, жиынды жаңарту ** жылжыту, жазбаны жаңарту ;

Деректерді манипуляциялау тілі командаларының негізгі типтеріA) жылжыту, алып тастау;C) жазбаны жаңарту, жиынды жаңарту;F) жылжыту, жазбаны жаңарту ;

Деректерді манипуляциялау тілінің негізгі типтері...А) жылжыту, алып тастау, жазбаны жаңарту, жиынды жаңарту.C) жазбаны іздеу, жазбаны алып тастау, жазба мәннің өзгерту, жиын экземплярын өзгерту немесе жоюE) деректерді анықтау мен деректерді манипуляциялау

Деректерді өндеуде қолданылатын амалдар селекция және проекция**селекция және бөлу **проекция және қосу

Деректерді өндеуде қолданылатын амалдарА. селекция және проекцияВ. селекция және бөлуС. проекция және қосу

Деректерді өңдеуде қолданылатын амалдар: бөлу жіне біріктіру***селекция және бөлу***қиылысу және көбейту

Деректерді өңдеуде қолданылатын амалдар:**айырым және қиылысу **селекция және проекция **проекция және қосу

Деректерді экспортау - бұл:**Access деректер қорының немесе Access жобасының жаңа кестесінде олардың көшірмесі құрылады. Осы кезде бастапқы кесте немесе файл өзгереді**Деректер қорының деректерін және объектілерін электрондық кестеге шығару. **Деректер қорының деректерін және объектілерін пішімді файлға шығару

Деректердің логикалық моделі :C) пәндік сала деректеріне шектеу қояды F) негізгі құралы ER-диаграмм асыH) Entity-Relationship, мән-байланыс диаграммасы

Деректердің символдық типтері CHAR**VARCHAR** TEXT

ДҚ – ның желілік жүйесін манипуляциялаудың эффектілі командасымен қамтамасыыз ету тілі:A) деректерді манипуляциялау тілі;C) мәліметтерді манипуляциялау тілі;F) ДМТ;

Домен - бұлC) Мағынасы бар деректер типіD) Деректер типін дәлірек білуH) Семантикалық түсінік

Домен келесі қасиетпен сипатталады: E) Логикалық шарты, ерекше ат, қарапайым типті, мәндік жүктемелі.F) Деректер қоры аймағында аты бар, деректер басқа доменде анықталынады.H) Ерекше атты, қарапайым типті, нақты бір мәндік жүктемелілігі.

Домен келесі қасиетпен сипатталады: огикалық шарты, ерекше ат, қарапайым типте анықталады, мәндік жүктемесі бар** деректер қоры аймағында аты бар, деректер басқа доменде анықталынады** ерекше ат, қарапайым типте анықталады, нақты бір мәндік жүктеме болады

Домен дегеніміз -бұл** мағынасы бар деректер типі**деректер типін дәлірек білу** семантикалық түсінік

Егер сөйлемде DISTINCT кілттік сөзі көрсетілсе, онда ... қайтарылатын кестеде қайталынатын жолдар болмайды ** кестенің сәйкес жолдарын қайталайтын жол жоқ **қайтарылатын кестенің жолдарына сәйкес жазба жоқ

ЕЕЕЕЕЕЕЕЕЕ

Екі кестенің деректеріне қолданылатын амалдар:Жаңа жазуларды енгізу**Жазуларды жаңарту**Жазуларды жою

Екі типті жазба арасындағы иерархиялық қатынас ...A) Топтық қатынас F) «Аталық» жазба (топтық жазба иесі) бастапқы жазба, ал «балалық» жазба (топтық жазба мүшелері)- бағыңынқы жазбаH) мәліметтер қоры тек ағаш типті құрылымдарды сақтайды

Екі типті жазба арасындағы иерархиялық қатынас ...Топтық қатынас **«Аталық» жазба (топтық жазба иесі** бастапқы жазба, ал «балалық» жазба (топтық жазба мүшелері**- бағыңынқы жазба** мәліметтер қоры тек ағаш типті құрылымдарды сақтайды

Екі типті жазба арасындағы иерархиялық қатынас... топтық қатынас***реляциялық модель***жай жазбалар

Есепті құру тәсілдері: **Конструктор арқылы **Макростар арқылы. **Дайын үлгі негізінде

Есепті құру тәсілдері: **Шебер көмегімен. **Aвтоесеп **OLE типi арқылы

Есепті құру тәсілдері: Конструктор арқылы***OLE типi арқылы***Дайын үлгі негізінде.

Есепті құру тәсілдері: Шебер көмегімен**Конструктор арқылы** Автоесеп

ЖЖЖЖЖЖЖЖ

Жаңа ақпараттық технологияның мүмкіндіктерін пайдалануда:А. Жаңа ақпараттық технологияның мүмкіндіктері туралы білімі артадыВ. Коммуникациялық қызметтерді пайдалануды дағдыланадыС. Педагогикалық программалық құралдарды қолдану

Желiлiк моделдiң артықшылығы:**Қауыпсыздық шаралары тиім салынбайды **Жедел (оперативтi). **Қолданушыға түсiнуде қыиндықтарды тудырады.

Желiлiк моделдiң кемшіліктері: Өте күрделілігі***Логиқалық байланыстардың күрделiлігі***Жедел (оперативтi).

Желiлiк моделдiң кемшіліктері:**Жадыны өнiмдi қолданады **Түсiнуі қиын **Кез келген байланыстарды құрастыруға мүмкiндiк бередi.

Желілік моделдің артықшылығы: **қолданушыға түсінуде қиындықтарды тудырады** кезкелген байланыстарды құрастыруға мүмкіндік береді **логикалық байланыстардың күрделілігі

Желілік моделдің артықшылығы: қауіпсіздік шаралары тыйым салынбайды***кезкелген байланыстарды құрастыруға мүмкіндік береді***жадыны өнімді қолданады

Желілік моделдің артықшылығы: қолданушыға түсінуде қиындықтарды тудырады***кезкелген байланыстарды құрастыруға мүмкіндік береді***жадыны өнімді қолданады

Желілік модельдің артықшылығы: жадыны өнімді қолданады** жедел(оперативті)**кез келген байланыстарды құрастыруға мүмкіндік береді

Желілік модельдің артықшылығы:А. жадыны өнімді қолданадыВ. жедел(оперативті)С. кез келген байланыстарды құрастыруға мүмкіндік береді

Желілік модельдің кемшіліктері: Өте күрделілігі**Түсінуі қиын**Түсінуі жеңіл

Желінің деңгейлеріне жатпайды: дифференциалды***есептеуіш***желілік

Желінің деңгейлеріне жатпайды: есептеуіш**матрицалық**дифференциалды

Желінің деңгейлеріне жатпайды:**физикалық **желілік **матрицалық

Жергілікті емес деректер қорын басқару жүйесі:Microsoft SQL Server**Sybase**Oracle

ИИИИИИИИИ

Иерархиялық ағаш сызбасында ...графтың ұштарымен есептеледі:A) тіндерD) мәліметтер атрибутының бірлігіH) байланысқа қатысты элемент

Иерархиялық және желілік мәліметтер қорының тұтастығы нені білдіреді ?“ата тегісіз ұрпақ болмайды” (“нет потомков без предков”) ұстанымын сақтау ** ата тегін сипаттайтын мәліметтер қоры ** әрбір «ұрпақ» «ата-тегімен» байланысқан мәліметтер қоры

Иерархиялық және желілік мәліметтер қорының тұтастығы нені білдіреді ?А. “ата тегісіз ұрпақ болмайды” (“нет потомков без предков”) ұстанымын сақтауВ. ата тегін сипаттайтын мәліметтер қорыС. әрбір «ұрпақ» «ата-тегімен» байланысқан мәліметтер қоры

Иерархиялық мәліметтер қоры мысалы болып табылады: Дискіде сақталған файл каталогы** әрбір ұрпақтың тек бір ғана ата тегі болатын тізбек** белгілі бір кәсіпорынның құрылымын

Иерархиялық мәліметтер қоры мысалына ...B) Дискіде сақталған файл каталогыF) әрбір ұрпақтың тек бір ғана ата тегі болатын тізбекH) белгілі бір кәсіпорынның құрылымын

Иерархиялық мәліметтер қорында мәліметтер жиыны және олардың арасындағы байланыс келесідей сипатталады: бұтақ тәрізді құрылыммен** кестелердің жиынымен**F)

Иерархиялық мәліметтер қорында мәліметтер жиыны және олардың арасындағы байланыс келесі түрде сипатталады:C) бұтақ тәрізді құрылымменD) кестелердің бұтақ түрдегі жиыныменH) Объектіге бағытталған модель.

Иерархиялық моделдiң кемшiлiктерi: **Aқпараттың жалпы сақталуы. **Aқпаратты жалпы қолдану **Жедел (оперативтi)

Иерархиялық моделдiң кемшiлiктерi: Aқпараттың жалпы сақталуы***Aқпаратты жалпы қолдану**Жедел (оперативтi).

Иерархиялық моделдiң кемшiлiктерi:**Aқпараттың жалпы сақталуы. **Aқпаратты жалпы қолдану ** Кез келген байланыстарды құрастыруға мүмкiндiк бередi.

Иерархиялық моделдің кемшіліктері: кезкелген байланыстарды құрастыруға мүмкіндік береді***ақпараттың жалпы сақталуы***моделдің көлемділігі

Иерархиялық моделдің кемшіліктері:**жадыны өнімді қолданады **жедел (оперативті)**қолданушыға түсінуде қиындақтарды тудырады

Иерархиялық моделдің кемшіліктері:**жадыны өнімді қолданады **ақпаратты жалпы қолдану **ақпараттың жалпы сақталуы

Иерархиялық модельдің кемшіліктері: Модельдің көлемділігі**Логикалық байланыстарды құрастыруға мүмкіндік береді**Қолданушыға түсінуде қиындықтарды тудырады

Иерархиялық түрде ұйымдастырылған деректерге қолданылмайтын амалдар: Кез келген жазуды жою**Бір уақытта әртүрлі талдардың жазуларына өту**Кез келген орынға жаңа жазуды енгізу

Иерархиялық түрдегі деректер қорында қолданылмайтын терминдер Элемент***Cервер***Деректер қоры.

Иерархиялық түрдегі деректер қорында қолданылмайтын терминдер: Кабель**Сервер**Арна

Иерархиялық түрдегі деректер қорында қолданылмайтын терминдер:А. КабельВ. СерверС. Арна

Индекстеуге болатын өріс типтері:**Кілттік өріс **Memo өрісі **Cандық өріс

Индекстеуге болатын өріс типтері:А Мәтіндік өрісВ Сандық өрісС Ақшалық өріс

Интерактивті тақтаның қолданыстағы артықшылықтары:А. Топпен, жекелей жұмыс жасуға зор ықпалын тигізеді.В. Өзінің жаңа идеяларын әсерлі, тартымды етіп көрсетуге боладыС. Көлемді қиын тақырыптарды тірек – сызбалар арқылы жеткізу

КККККККККК

К. Дейттің айтуынша реляциялық моделдің түрлері... құрылымдық бөлім..** тұтастық бөлім; ** монипуляциялық бөлім;

К. Дейттің айтуынша реляциялық моделдің түрлері...A) Құрылымдық бөлім.C) Тұтастық бөлім.F) Монипуляциялық бөлім.

К.Дейт мәннің үш негізгі класыC) стерженьдік, ассоциативтік және сипаттамалықF) тәуелсіз мән , "көпке-көп" және байланыс түрі екі мән арасындаH) аттары ұшбұрышқа орналастырылғандар, мән экземпляры арасындағы байланыс, "көптің -бірге" немесе "бірге-бір"

Келесі тізімнен – IDMS, IMS, FoxPro, Oracle, Orion, Informix – реляциялық МҚБЖ-ны көрсетіңіздер 3, 4, 6** 4, 3, 6 ** 6, 4, 3

Кесте жазбаларын анықтайтын бір немесе бірнеше түйінді өрістер кілт**түйін** бірнеше түйінді өріс;

Кесте жазбаларын анықтайтын бір немесе бірнеше элементтер: сөздік**ақпараттық бөлім***бірнеше түйінді өріс
Кілттерге тиісті емес пікірлер: жай және құрамды кілт***кестелерді байланыстыру***санауыш

Кесте мен қатынас арасындағы ерекшеліктер:қатынаста бірдей кортеж жоқ, кортеждер реттелмеген, атрибуттары реттелмеге, атрибуттың барлық мәндері атомарлы ** кестелер қатынасқа қарағанда бірдей жолдардан тұрады, көпмүше реттелген, атрибут ретінің мағынасы жоқ** кестедегі жолдар реттелген, кестедегі тік жолдар реттелмеген, атрибуттардың атомарлы мәні бар

Кестеге қатынасы жоқ түсініктемелер Арна**Сервер** Топология

Кестелер арасында байланыстардың түрі: Көбі-көбіне** Біреуі-көбіне**Көбі- біреуіне

Кестелердің арасында келесі түрдегі байланыстар болады: Қалпына келтіру***N-арлы*Теңдік.
Кілттерге тиісті емес пікірлер: Домендерді реттеу***Кестелерді байланыстыру***Кестелерді жою.

Кестелердің арасында келесі түрдегі байланыстар болады:**Қалпына келтір **Байланыссыз **Кестенің санына байланысты

Кестені жою интрукциясы үшін қолданылатын кілттік сөз DROP**RESTRICT** CASCADE

Кестенің берілгендер құрылымы анықталатын режим: **Конструктор режимінде ** Кесте режимінде ** Файлды ашу режимінде

Кестенің берілгендер құрылымы анықталатын режим **Конструктор режимінде.**Кесте режимінде **Файлды ашу режимінде.

Кестенің берілгендер құрылымы анықталатын режим: Конструктор режимінде** Кестелер шебері көмегімен**Кесте режимінде

Кестенің берілгендер құрылымы анықталатын режим: Конструктор режимінде***Кесте режимінде***Қалып - күй режимінде.
Кортеж: реляциялық кестенің бір бағынынқы***реляциялық мәліметтер қорындағы бір жазба***қатынастың жолы
Кілттер қолданылатын мақсаттар: Кілтті атрибуттарда мәндерінің қайталануы**Домендерді біріктіру***Кестелерді байланыстыру.
Кілттерге тиісті емес пікірлер: Cанауыш***Кілтті атрибуттарда мәндерінің қайталанбауы***Кілтті атрибуттарда мәндерінің қайталануы.
Кестені құрастыру - бұл: Деректерді енгізу***Деректердің құрылымын анықтау***Байланыстарды орнату.
Клиент-сервер құрылымы бойынша құрастырылған ақпараттық жүйенің артықшылығы Логиқалық байланыстардың күрделiлігі***Қолданушыға түсiнуде қыиндықтарды тудырады***Aқпаратты жалпы қолдану.

Кестенің берілгендер құрылымы анықталатын режим:**Aлдын ала қарап шығу режимінде **Кесте режимінде **Деректер қоры режимінде

Кестенің жолын ... десе, бағанын ... деп атайды кортеж, артибут**жол, бағана**record, field

Кестенің жолын ..., бағанын ... A) кортеж, артибутD) жол, бағанаH) record, field

Кестенің жолындағы мәліметтерді қорғауға қатысты қол жеткізудің деңгейлеріC) қатынауға толығымен тыйым салу;F) тек оқу;H) барлық әрекеттерге рұқсат ету;

Кестенің жолындағы мәліметтерді қорғауға қатысты қол жеткізудің деңгейлері:**мәліметтерді өзгерту **парольдік қорғау **тек оқу

Кестенің жолындағы мәліметтерді қорғауға қатысты қол жеткізудің келесі деңгейлерін бөліп атауға болады: қатынауға толығымен тыйым салу** тек оқу** барлық әрекеттерге рұқсат ету;

Кестенің жолындағы мәліметтерді қорғауға қатысты қол жеткізудің келесі деңгейлерін бөліп атауға болады:А. қатынауға толығымен тыйым салуВ. тек оқуС. барлық әрекеттерге рұқсат ету

Классикалық деректер қорын басқару жүйесінің моделдері иерархиядық**желілік

Классикалық деректер қорын басқару жүйесінің моделдері: **Реляциялық **Процедуралық **Иерархиялық

Классикалық деректер қорын басқару жүйесінің моделдері: Иерархиялық ***Формалдi***Процедуралық.
Клиент-сервер құрылымы бойынша құрастырылған ақпараттық жүйенің артықшылығы: Логиқалық байланыстардың күрделiлігі***Қолданушыға түсiнуде қыиндықтарды тудырады***Кез келген байланыстарды құрастыруға мүмкiндiк бередi.

Клиент – сервер құрылымы бойынша құрастырылған ақпараттық жүйенің артықшылығы: Ақпараттың жалпы сақталуы**Жалпы қызмет көрсету**Ақпаратты жалпы қолдану

Компьютер - сервер және компьютер - клиент арасындағы міндет келесі түрде бөлінбейді: Тармақталмаған деректер қоры** Ортақ деректер қоры**Ортақ міндет

Концептуалды сұлба - бұл: Қолданушының нақты өмір туралы көз қарасы***Hақты өмір туралы көз қарасына байланысты деректер жиынтығы***Жалпыланған құрылымдар, олар қолданушының нақты өмір туралы көз қарасын бейнелейді.
Кілттер қолданылатын мақсаттар: ** Кортеждерді реттеу **Домендерді біріктіру **Кортеждерді жаңарту

Концептуалды сұлба бұл қолданушының нақты өмір туралы көз қарасы**нақты өмір туралы көз қарасына байланысты деректер жиынтығы**нақты өмір туралы көз қарасына байланысты деректерге қойылған толық талаптар жиынтығы

Концептуалды сұлба бұлА. қолданушының нақты өмір туралы көз қарасыВ. нақты өмір туралы көз қарасына байланысты деректер жиынтығыС. нақты өмір туралы көз қарасына байланысты деректерге қойылған толық талаптар жиынтығы

Кортеж ...C) реляциялық мәліметтер қорындағы бір жазбаF) бір жазбадан тұратын реляциялық мәліметтер қоры G) релакциялық мәліметтердегі бір жазылым

Кортеж дегеніміз … реляциялық мәліметтер қорындағы бір жазба**бір жазбадан тұратын реляциялық мәліметтер қоры** релакциялық мәліметтердегі бір жазылым

Көпөлшемді модельдегі гиперкубтің қабырғасын құрайтын біркелкі мәліметтердің көптігі қалай аталады?есу** қию**қырқу

Кулер:А. ВентиляторВ. Процессорды қызып кетуден сақтап суытып тұратын құрылғыС. Процессордың жұмыс істеу уақытын ұлғайтады

Кілттер қолданылатын мақсаттар:**Кілтті атрибуттарда мәндерінің қайталануы **Кортеждерді реттеу **Домендерді біріктіру

Кілттер қолданылатын мақсаттар:Кілтті атрибуттарда мәндерінің қайталанбауы** Кортеждерді ретттеу**Кестелерді байланыстыру

Кілттерге тиісті емес пікірлер: Кілтті атрибуттарда мәндерінің қайталанбауы***Кілтті атрибуттарда мәндерінің қайталануы***Кестелерді байланыстыру.
Кестені құрастыру - бұл: Cызықтар арқылы кестенің суретін салу.***Өрістерді жою***Кілтті өрісті анықтау.

Кілттерге тиісті емес пікірлер:Домендерді реттеу**Кілтті атрибуттарда мәндерінің қайталануы**Кестелерді жою

ҚҚҚҚҚҚҚҚҚҚҚ

Қазіргі деректер қорын басқаратын жүйелер келесі компонеттерден тұрады ядро** орындау уақытын есептейтін жүйе**деректер қорының тілінің процессоры

Қазіргі деректер қорының қандай моделі болмайды: көпдеңгейлі** пострелециялық**обьектіге бағытталған

Қазіргі деректер қорының қандай моделі болмайды:А. көпдеңгейліВ. пострелециялықС. обьектіге бағытталған

Қазіргі уақытта мәліметтер қорының қанша моделі қолданыста 6 астам** 6 – дан көп**9

Қазіргі уақытта мәліметтер қорының қанша моделі қолданыста:**6 астам **9 **6-дан көп

Қайрылған бағандар ретінде келесілерді көрсетуге болады: A) Мәліметтер қоры кестесінің баған аттары; D) қайтарылатын кестенің әрбір жолы үшін есептелетін және осы кестенің сәйкес бағандарына орналасатын өрнекF) қайтарылатын кестенің бағандарына сәйкес тұрақты

Қайрылған бағандар ретінде келесілерді көрсетуге болады: Мәліметтер қоры кестесінің баған аттары **қайтарылатын кестенің әрбір жолы үшін есептелетін және осы кестенің сәйкес бағандарына орналасатын өрнек **қайтарылатын кестенің бағандарына сәйкес тұрақты

Қайшы сұраныс ..... қолданылады.A) Мәндерді жол-бағана форматында біріктіру керек болғанда.D) Сұраныс жоспарлаған кезде бағаналардың тақырыбы ретінде кейбір өрістердің мәндерін көрсетуге H) Сұраныс жоспарлаған кезде бағаналардың тақырыбы ретінде кейбір өрнектерді көрсетуге.

Қалыпты формаға тиісті пікірлер әр жолдың және әр бағанның киылыусында тек бір мән орналасса онда кесте 1 қалыпты түрде болады**толық функционалды тәуелділікке әкелу – 2 қалыпты түрге тиісті**транзитивті тәуелділікті жою 3 қалпты түр әкеледі

Қандай да бір ережемен, кейбір критерийлер бойынша сұрыпталған мәліметтердің біртектес жиыны B) Мәліметтер қорыD) Өзара байланысқан мәліметтердің біріккен жинағыE) Database

Қандай компонент біржолды редактор болып табылады? Edit**F) **G)

Қандай МҚ көпжақты өрістер мәндері бөлек кестелер болып есептеледі постреляциялық МҚ** кестенің жазбаларында сақталған  мәліметтердің бөлімбеушілік шектеуін алып тастайтын кеңейтілген реляциялық моделі.

Қолданатын програмалардан тәуелсіз сақталу деректерін қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін ... + инфологиялық, даталогиялық және еске сақтау құрылғыларымен **инфологиялық, даталогиялық және физикалық деңгейлі** Үшдеңгейлі архитектура

Қолданатын програмалардан тәуелсіз сақталу деректерін қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін мәліметтер …B) Файлдық құрылымның мәліметтеріF) Инфологиялық, даталогиялық және физикалық деңгейліH) Үшдеңгейлі архитектура

Қолдану кезінде деректер қорының администраторы жауапты емес қойылған талаптар** компьютерлерді вирусқа тексеруге**құралдарды сатып алуға

Құрылымы бар, өзара байланысқан сақталынатын мәліметтер жиынтығы қалай аталады ?мәліметтер қоры**database** **өзара байланысқан мәліметтердің біріккен жинағы

Құрылымы бар, өзара байланысқан сақталынатын мәліметтер жиынтығы ...C) Мәліметтер қоры.G) DatabaseH) Өзара байланысқан мәліметтердің біріккен жинағы

ММММММММММ.

Макрос ... кейбір оқиғаларға жауап ретінде орындалатын әрекеттердің сипаттамасы болып табылады** аты көрсетілген макросты іске қосады** макросты іске қосады;

Макростарды орындауға жіберудің әдістерін көрсетіңіз.C) Макрос терезесінен леп белгісі бар (Запуск) пиктограммасын басу.G) МҚ терезесінен макрос атына екі рет басыңыз немесе Жіберу (Запуск) батырмасын басыңыз.H) Менюдан: Сервис менюінен Макрос-Макросты жіберу командасын орындап, шыққан тізімнен қажет макросты таңдаңыз.

Мәлiметтер қорымен жұмыс iстеуге арналған, оны басқару мен түрлендiрудi жүзеге асыратын программалар тобы. A) Мәлiметтер қорын басқару жүйелерiD) деректер қорын басқару жүйелері F) DBMS

Мәліметтер арасындағы байланыстарды орнату әдістері бойынша былайша ажыратылады: реляциялық, иерархиялық және желілік МБ** клиент/сервер технологиясы қолданылады, «бұтақ» типі «жазба» типтері қолданылады, «жазба» және «байланыс» қолданылады** өзара байланысты кестелерден тұрады, мәліметтер арасындағы байланыстар реттелген граф түрінде, мәліметтердің арасындағы өзара байланыстар еркін граф түрінде болады

Мәліметтер арасындағы байланыстарды орнату әдістеріA) реляциялық, иерархиялық және желілік МБ.F) клиент/сервер технологиясы қолданылады, «бұтақ» типі «жазба» типтері қолданылады, «жазба» және «байланыс» қолданыладыG) өзара байланысты кестелерден тұрады, мәліметтер арасындағы байланыстар реттелген граф түрінде, мәліметтердің арасындағы өзара байланыстар еркін граф түрінде болады

Мәліметтер базасын басқару жүйесінің екі жұмыс режимі B) жобалаушылық және пайдаланушылықD) база құрылымын құру және базаны толтыруE) баяндауға және оның объектілерін жасау, мәліметтер алу үшін объектілерді пайдалану

Мәліметтер қоры бойынша ANSI/SPARC комитеті 1978 жылы нені ұсынды ?A) мәліметтер серверін құрайды, мәліметтерді өңдеу процедурасынан тұрады, клиенттік жүйенің жиынтығын құрайдыE) үшдеңгейлі архитектураныH) жоғары деңгей , ортаңғы деңгей, төменгі деңгей

Мәліметтер қоры кімнің жұмысының нәтижесінде пайда болды информациялық технологияның дамуы**ақпараттық жүйенің дамуы**қазіргі заман технологияның дамуы

Мәліметтер қоры кімнің жұмысының нәтижесінде пайда болдыC) информациялық технологияның дамуыF) ақпараттық жүйенің дамуыG) қазіргі заман технологияның дамуы

Мәліметтер қорымен жұмыс істеуді қамтамасыз ететін программа.Мәліметер қорын басқару жүйесі** өрістер жиынтығы** нысанның бөліп алынған касиетіне сәйкес жиынтық өрістер

Мәліметтер қорымен жұмыс істеуді қамтамасыз ететін программаD) Мәліметер қорын басқару жүйесіF) Өрістер жиынтығы.H) Нысанның бөліп алынған касиетіне сәйкес жиынтық өрістер

Мәліметтер қорын басқару жҥйесі (МҚБЖ) дегеніміз МҚ-ны құруға, енгізуге және оны пайдалануына арналған тілдік және программалық құралдардың кешені ** мәліметтерді енгізуге, іздеуге, сақтауға, толықтыруға арналған арнайы программалық пакет** мәліметтермен жан жақты қатынас құра отырып, оларды өңдеуге

Мәліметтер қорын басқару жҥйесі (МҚБЖ) дегенімізА. МҚ-ны құруға, енгізуге және оны пайдалануына арналған тілдік және программалық құралдардың кешеніВ. мәліметтерді енгізуге, іздеуге, сақтауға, толықтыруға арналған арнайы программалық пакетС. мәліметтермен жан жақты қатынас құра отырып, оларды өңдеуге

Мәліметтер қорын басқару жүйелері – ол:B) Clipper, Paradox, Fox­Pro, FoxBASE, MS AccessF) MS Access, Fox­Pro, FoxBASEH) Fox­Pro, FoxBASE, MS Access

Мәліметтер қорын басқару жүйелерін атаңыз:Clipper, Paradox, Fox­Pro, FoxBASE, MS Access**MS Access, Fox­Pro, FoxBASE** Fox­Pro, FoxBASE, MS Access

Мәліметтер қорын басқару жүйесі – бұл:мәліметтер қоры файлында мәліметтерді енгізу және өшіруді қамтамасыз ететін программалық жүйе**компьютердің барлық құрылғыларымен жұмыс істеуді қамтамасыз ететін және онымен пайдаланушылар жұмыс істейтін программалар жиыны** пайдаланушыға мәліметтерді манипуляциялау мүмкіндігін ұсыну үшін.

Мәліметтер қорын басқару жүйесі -...A) Мәліметтер қоры файлында мәліметтерді енгізу және өшіруді қамтамасыз ететін программалық жүйе. B) Компьютердің барлық құрылғыларымен жұмыс істеуді қамтамасыз ететін және онымен пайдаланушылар жұмыс істейтін программалар жиыны.F) Пайдаланушыға мәліметтерді манипуляциялау мүмкіндігін ұсынушы.

Мәліметтер қорын басқару жүйесі не үшін қызмет етеді ?А. пайдаланушыға мәліметтерді манипуляциялау мүмкіндігін ұсыну үшінВ. мәліметтер қорын сипаттау, қалыптастыру, бақылау және бірге пайдалану үшінС. мәліметтерге көптеген пайдаланушылардың қол жеткізуі үшін

Мәліметтер қорын басқару жүйесі не үшін қызмет етеді ?пайдаланушыға мәліметтерді манипуляциялау мүмкіндігін ұсыну үшін** мәліметтер қорын сипаттау, қалыптастыру, бақылау және бірге пайдалану үшін ** мәліметтерге көптеген пайдаланушылардың қол жеткізуі үшін

Мәліметтер қорын басқару жүйесі(МҚБЖ) МҚ-ны құруға, енгізуге және оны пайдалануына арналған тілдік және программалық құралдардың кешені** Мәліметтер қорымен жұмыс істейтін ақпараттық жүйелердегі жалпыға арналған программалық қамтамасыз ету**Мәліметтермен жан жақты қатынас құра отырып, оларды өңдеуге арналған программалық кешен

Мәліметтер қорында келесі түсініктер қолданылады: A) Өріс, домен, мәліметтер қорының құрылымы, жазба.D) Жазба, өріс, домен, мәліметтер қорының файлы.H) Домен, өріс, кесте, мәліметтер қорының құрылымы, кортеж, атрибут.

Мәліметтер қорында келесі түсініктер қолданылады: өріс, домен, мәліметтер қорының құрылымы, жазба, мәліметтер қорының файлы**жазба, өріс, домен, мәліметтер қорының файлы**домен, өріс, кесте, мәліметтер қорының құрылымы, кортеж, атрибут.   

Мәліметтер қорында пайдалынбайтын ұғым ұяшық**формат.**H)

Мәліметтер қорында пайдалынбайтын ұғымB) ҰяшықF) Формат.H) Жеке жазба мен жеке өрістің қиылысуы

Мәліметтер қорының басқару жүйесінің қызметі Мәліметтер қорын сипаттау, қалыптастыру, бақылау және бірге пайдалану***Пайдаланушылар арасында мәліметтерді үлестіру құралы***Үлкен көлемді ақпаратты сақтау үшін

Мәліметтер қорының басқару жүйесінің қызметі: **Мәліметтер қорын бағдарламалаудың алгоритмдік тілі **Мәліметтерге көптеген пайдаланушылардың жол жеткізуі үшін **Үлкен көлемді ақпаратты сақтау үшін

Мәліметтер қорының басқару жүйесінің қызметі:**Мәліметтер қорын сипаттау, қалыптастыру, бақылау және бірге пайдалану **Пайдаланушылар арасында мәліметтерді үлестіру құралы **Үлкен көлемді ақпаратты сақтау үшін

Мәліметтер қорының даму болашағының бағыты объектілі-бағытталған және үлестірілген мәліметтер қоры** үлестірілген мәліметтер жиыны**обьектілі- бағытталған үлестірілген мәліметтер тобы

Мәліметтер қорының даму болашағының бағытыA) Объектілі-бағытталған және үлестірілген мәліметтер қоры.F) Үлестірілген мәліметтер жиыны.G) Обьектілі- бағытталған үлестірілген мәліметтер тобы.

Мәліметтер қорының иерархиялық моделі A) әрбір төменде тұрған жазба жоғарыда тұрған жазбалардың біреуімен ғана байланысқан мәліметтер қоры C) әрбір жоғары, төмен тұрған жазбаларды байланыстыратын мәліметтер қорыG) мәліметтердің өзара байланыстары реттелген граф (немесе бұтақ) түрінде берілген мәліметтер қоры.

Мәліметтер қорының иерархиялық моделі дегеніміз не? әрбір төменде тұрған жазба жоғарыда тұрған жазбалардың біреуімен ғана байланысқан мәліметтер қоры ** әрбір жоғары, төмен тұрған жазбаларды байланыстыратын мәліметтер қоры** мәліметтердің өзара байланыстары реттелген граф (немесе бұтақ) түрінде берілген мәліметтер қоры.

Мәліметтер қорының иерархиялық моделі нені білдіреді ? әрбір төменде тұрған жазба, жоғарыда тұрған тек бір жазбамен байланысатын мәліметтер қоры **үстіңгі жазба мен төменгі жазба байланысатын мәліметтер қоры **жазбалардың өзара байланысу нәтижесінде әрбір төменде тұрған жазба, жоғарыдағы тек бір жазбамен байланысатын мәліметтер қоры.

Мәліметтер қорының құрылымы ...D) Өрістердің жиынтығы.F) Өрістер жиынтығы.H) Нысанның бөліп алынған касиетіне сәйкес жиынтық өрістер.

Мәліметтер қорының құрылымы дегеніміз не ? өрістердің жиынтығы**өрістер жиынтығы** нысанның бөліп алынған касиетіне сәйкес жиынтық өрістер

Мәліметтер қорының құрылымы қайда сақталады ?МҚ-да мәліметтермен бірге** БД-да мәліметтермен бірге** ДҚ-да құжаттармен бірге

Мәліметтер қорының құрылымы сақталу түрі E) МҚ-да мәліметтермен бірге. F) БД-да мәліметтермен бірге.H) ДҚ-да құжаттармен бірге

Мәліметтер қорының моделі A) мәліметтердің логикалық бейнеленуіF) мәліметтердің өзара байланысын ұйымдастырудың түрлі әдістерін құрастыру H) мәліметтер қорын құрылымдау

Мәліметтер қорының моделі дегенде не түсініледі** мәліметтердің логикалық бейнеленуі ** мәліметтердің өзара байланысын ұйымдастырудың түрлі әдістерін құрастыру ** мәліметтер қорын құрылымдау

Мәліметтер қорының модельдері: желілік***модульдік***постреляциялық

Мәліметтер қорының модельдері: желілік***модульдік***постреляциялық

Мәліметтер қорының модельдері:**желілік **көпөлшемді **процедуралық

Мәліметтер қорының өрісі ...D) объектінің бір таңдалған қасиетін сипаттайтын ұғымG) таңдалған бір обьектінің қасиетін сипаттайдыH) таңдалып тұрған белгілі бір обьектінің қасиетін сипаттаушы ұғым

Мәліметтер қорының өрісі дегеніміз объектінің бір таңдалған қасиетін сипаттайтын ұғым** таңдалған бір обьектінің қасиетін сипаттайды**таңдалып тұрған белгілі бір обьектінің қасиетін сипаттаушы ұғым

Мәліметтер қорының хронологиялық даму жылдарыA) 1960, 1970, 1990, 2000C) 20007 1990, 1970, 1960H) 1960, 1990, 1970, 2000

Мәліметтер сөздігі ...A) Мәліметтің құрылымы туралы ақпаратты сақтауға арналған ішкі жүйесі.C) МҚ файлдарының өзара әрекеті туралы сақтауға арналған ішкі жүйе.F) Мәлімет типтері мен оларды ұсынудың форматы туралы ішкі жүйе.

Мәліметтер сөздігі дегеніміз...Мәліметтің құрылымы туралы ақпаратты сақтауға арналған МҚ – ның ішкі жүйесі болып табылады;**МҚ файлдарының өзара әрекеті туралы ақпаратты сақтауға арналған МҚ – ның ішкі жүйесі болып табылады; **Мәлімет типтері мен оларды ұсынудың форматы туралы ақпаратты сақтауға арналған МҚ – ның ішкі жүйесі болып табылады;

Мәліметтерді манипуляциялауға желілік тіл қолданылады, ал пайдаланушы интерфейсінде … тілдері қолданылады QBE және SQL**Query By Example, Structured Languaured Query Language** инструкциялар тізбегін орындау негізінде орындалатын, үлгі бойынша  сұраныстар

Мәліметтерді манипуляциялауға желілік тіл қолданылады, ал пайдаланушы интерфейсінде … тілдері қолданыладыD)& QBE және SQLF) Query By Example, Structured Languaured Query LanguageH) инструкциялар тізбегін орындау негізінде орындалатын, үлгі бойынша  сұраныстар

Мәліметтердің тікелей «сақтаушысы» ретінде қарастырылуыB) кестеD) кортеж бен атрибуттардан тұрады   F) баған мен жолдардан тұрады

Мәліметтермен орындалатын амалдар нәтижелері МҚ-да қандай жағдайда тасымалданады A) программа жұмысын тоқтатқанда E) компьютер жұмысын аяқтағанда H) транзакция соңында

Мән-байланыс, яғни ER – әдісіA) деректер қорын жобалау әдісіF) атрибут және байланыстың бөліну процессі итерациялық G) концептуальды диаграмма

МББЖ атауының типтерге сәйкестігі: 1) реляциялық; 2) желілік; 3)иерархиялық

МҚ – да орындалатын қарапайым операторды ата кестеге бір немесе бірнеше жазбаны қосу**кестеден бір немесе бірнеше жазбаны жою**кейбір өрістердің бір немесе бірнеше жазбасындағы мәндерді өзгертеді;

МҚ – да орындалатын қарапайым операторды атаА. кестеге бір немесе бірнеше жазбаны қосуВ. кестеден бір немесе бірнеше жазбаны жоюС. кейбір өрістердің бір немесе бірнеше жазбасындағы мәндерді өзгертеді;

МҚ бейнелеу деңгейінің қанша түрі бар ? 3**үш**үшжақты.

МҚ бейнелеу деңгейінің түрлері ... C) 3 F) үш H) үшжақты.

МҚ -да орындалатын қарапайым операторA) кестеге бір немесе бірнеше жазбаны қосу;C) кестеден бір немесе бірнеше жазбаны жою;F) кейбір өрістердің бір немесе бірнеше жазбасындағы мәндерді өзгертеді;

МҚ қандай моделінде мәліметтердің арасындағы байланыстар еркін граф түрінде болады?C) желілік модельF) жазбалар жинағынан тұратын модельH) байланыстар жинағынан тұратын модель

МҚБЖ функция қатары А) Сыртқы жадыда деректерді тікелей басқару, оперативті жады буферлерін басқару, транзакцияны басқару, журнализация, МҚ тілдерін ұстану.C) файлдың ұйымдасуы, журналға тіркеу, белгілі тілде МҚ құру, МҚБЖ көппайдаланушыларына да маңызды.E) файл қалай ұйымдасқаны жөнінде, оперативті жадыдағы деректерді буферлеу, МҚ логикалық бүтіндігін ұстау үшін қажет, барлық өзгерістер жөнінде жазба бар, МҚ тілдері

МҚБЖ-де мәліметтерді сипаттау тілі A) Мәліметтер қорының құрылымын сипаттау мен өзгертуге арналған E) Мәліметтер қорын өзгертуге арналғанH) Құрылымды мәліметтер қорын сипаттауға арналған

МҚБЖ-де мәліметтерді сипаттау тілі неге арналған **мәліметтер қорының құрылымын сипаттау мен өзгертуге арналған ** мәліметтер қорын өзгертуге арналған** құрылымды мәліметтер қорын сипаттауға арналған

МҚБЖ-де мәліметтерді сипаттау тілі неге арналған A)мәліметтер қорының құрылымын сипаттау мен өзгертуге арналған E) мәліметтер қорын өзгертуге арналғанH) құрылымды мәліметтер қорын сипаттауға арналған

МҚБЖ-де мәліметтерді сипаттау тілі: Құрылымды мәліметтер қорын сипаттауға арналған***Басылымды сипаттауға мен өзгертуге арналған***Форманы сипаттауға мен өзгертуге арналған

МҚБЖ-де мәліметтерді сипаттау тілі: Мәліметтер қорын өзгертуге арналған ***Мәліметтердің физикалық тасымалдаушыларын сипаттауға арналған***Мәліметтер қорының құрылымын сипаттау мен өзгертуге арналған

МҚБЖ-ларда аса кең таратылған стандартталған екі тіл... A) QBE және SQL тілдеріE) Structured Query Language және Query By Example .сұраныстардың құрылымдалған тілі және үлгі бойынша сұраныс тілі

МҚ-да орындалатын қарапайым оператор **желілік программаларды іске қосу **кестеден бір немесе бірнеше жазбаны жою **жаңа басылым жасау режимін таңдау

МҚ-да орындалатын қарапайым оператор перпендикуляр қорғау***желілік программаларды іске қосу***жаңа басылым жасау режимін таңдау

ООООООООО
Объектіге бағытталған моделдің артықшылығы:
Объектінің күрделі байланыстарына тиісті ақпаратты бере алады**Деректер қорының бөлек жазуын анықтауға мүмкіндік береді**Көп мағаналы өрістер қолданылады.
Объектіге бағытталған моделге тиісті емес: **Байланыстар реляциялық моделін құрайды **Топтың объектісі тек өзінің тобына және тек бір ата-анасына тиісті **Топтың әр объектісі қасиеті сипатталған объектінің ұрпағы болады.

МҚ-ның қандай моделінде мәліметтер арасында байланыс реттелген граф түрінде беріледі?иерархиялық модель** бұтақ типтес модель** әрбір ұрпақтың екі және одан да көп ата тегі болуы мүмкін

МҚ-ның моделінде мәліметтер арасында байланыстың реттелген граф түрінде берілуіB) бұтақ түріндегі құрылымы бар нысандарды сипаттауға ыңғайлыE) иерархиялық модельG) бұтақ типтес модель

Модуль :B) МҚ безендіруге арналғанF) МҚ кеңейтуге арналғанH) Visual Basic тілінде жазылған программалар

Обектіге бағатталған моделде қасиеттерге қолданылатын амалдар инкапсуляция** мұрагерлік** полиморфозия

Обектіге бағатталған моделдің артықшылығы объектінің күрделі баланыстарына тиісті ақпаратты бейнелеу мүмкіндігі**деректер қорының бөлек жазуын анықтауға мүмкіндік береді**бөлек жазудың өндеу функцияларын анықтайды

Обектіге бағатталған моделдің кемшілігі деректерді өндеудің қиындығы**түсінуде қиындықтарды тудырады** сұраныстардың ұзақ орныдау

Объектіге бағытталған моделдің артықшылығы: **Түсінуде қиындықтарды тудырады **Деректер қорының бөлек жазуын анықтауға мүмкіндік береді **Көп мағаналы өрістер қолданылады

Объектіге бағытталған моделдің артықшылығы: Түсінуде қиындықтарды тудырады***Көп мағаналы өрістер қолданылады***Бөлек жазудың өндеу функцияларын анықтайды.

Объектіге бағытталған моделдің артықшылығы:А Мәліметтерді өңдеуден өткізудің ыңғайсыздығыВ Объектінің күрделі байланыстарына тиісті ақпаратты бейнелеу мүмкіндігіС Көп мағыналы өрістер қолданылады

Объектіге бағытталған моделдің кемшіліктері:**Бір кестеде бірнеше байланысқан реляциялық кестелерді түрлендіруге мүмкіндік береді **Объектінің күрделі байланыстарына тиісті ақпаратты бере алады. **Cұраныстарды ұзақ орындау

Объектіге бағытталған моделдің кемшіліктері:**Деректерді өндеудің қиындылығы **Түсінуде қиындықтарды тудырады **Көп мағаналы өрістер қолданылады.

Объектіге бағытталған моделдің кемшіліктері:Түсінуде қиындықтарды тудырады***Деректер қорының бөлек жазуын анықтауға мүмкіндік береді***Көп мағаналы өрістер қолданылады.
Пәндік аймақ - бұл: **Объектіні қолдайтын объектілер жиыны **Мақсатында нақты өмірдің бөлігін басқаруын ұйымдастыру үшін **Hақты өмірдің бөлігін автоматтандыруын ұйымдастыру үшін

Объектінің бір элементі үшін өріс мәндерінің жиынтығы D) жазбаG) recordH) кестенің бір қатары

Объектінің бір элементі үшін өрістер мәндерінің жиынтығы дегеніміз не жазба**record **кестенің бір қатары

Объектінің бір элементі үшін өрістердің мәндерінің жиыны ... деп аталады кесте** Tables**белгілі тақырыпқа байланысты жинақталған мәліметтер

Операциялық жүйе:А. UnixВ. MS DOSС. Linux

Орыс педагогы Ушинский К.Д. айтқан: «Қазіргі заман талабына сай, әр мұғалім, өз білімін жетілдіріп, ескі бірсарынды сабақтардан гөрі...»А. Сабақ тартымды болуы керекВ. Жаңа талапқа сай инновациялық технологияларды өз сабақтарында күделікті пайдалансаС. Мәнді, қонымды, тиімді болуы тиіс

ӨӨӨӨӨӨӨ

Өзара байланысқан, құрылымданған мәліметтер жиыны E) Мәліметтер қорыF) Өрістер жиынтығыH) Нысанның бөліп алынған касиетіне сәйкес жиынтық өрістер

Өзара байланысқан, құрылымданған мәліметтер жиыны қалай аталады? Мәліметтер қоры ** өрістер жиынтығы** нысанның бөліп алынған касиетіне сәйкес жиынтық өрістер

Өрнекте қолданылмайтын объектілер файл**деректердің түрі**түсініктеме (комментерий)

Өріс (Text Box) ... тұрады?B) Жазуда сақталған мәліметтерді енгізу немесе өзгерту.D) Бейнелеу, есептеу нәтижелерін шығару.F) Пайдаланушы енгізген мәліметтерді қабылдаудан тұрады.

ППППППППП

Пәндік аймақ бұл:А. зерттеуге арналған нақты өмірдің бөлігіВ. мақсатында нақты өмірдің бөлігін басқаруын ұйымдастыру үшінС. нақты өмірдің бөлігін автоматтандыруын ұйымдастыру үші

Пәндік аймақ бұл: зерттеуге арналған нақты өмірдің бөлігі**мақсатында нақты өмірдің бөлігін басқаруын ұйымдастыру үшін**нақты өмірдің бөлігін автоматтандыруын ұйымдастыру үшін

Пәндік облыс ұғымын бухгалтерия мысалында қарастырғанда обьектілер деп саналады: үкім қағазы**еңбек келісімі**Кәсіпорынның келісім шарты

Пәндік сала моделі ...C) біздің пәндік сала жөніндегі білімімізF) SADT құрылымдық талдауы және оған негізделген IDEF0H) кәсіпорынның, кадр бөлімінің, банктің, дүкеннің және т.б. бухгалтерия деректер қоры

Пәндік саладағы деректерді манипуляциялаудың әмбебап тәсілі құрылымды сұраныс тілі** Structured Query Language тілі** SQL

Пәндік саладағы деректерді манипуляциялаудың әмбебап тәсіліА) құрылымды сұраныс тіліC) Structured Query Language тіліE) SQL

Постреляциялық моделге тиісті:**Кестедегі деректерге бөлінбейтін шартқа шек қойылмайды **Көп мағаналы өрістерді қолдайды **Кестедегі деректерге тұтастық шартқа шек қойлайды

Постреляциялық моделдің кемшілігідеректер дің бүтіндік шарты көрнекілігін береді** сақталатын деректердің қарама-қайшылықсыздығы** кестеде қалыпына келтіілмеген деректер сақталады

Постреляциялық модельдің кемшілігі сақталатын мәліметтердің тұтастығы мен қарама-қайшылықсыздығын қамтамасыз ету мәселесін шешудің қиындығы** тұтастық пен қайшылықтарды шешу қиындықтары**H)

Постреляциялық модельдің кемшілігіA) сақталатын мәліметтердің тұтастығы мен қарама-қайшылықсыздығын қамтамасыз ету мәселесін шешудің қиындығыF) тұтастық пен қайшылықтарды шешу қиындықтарыH) қарама қайшылықсыздық пен тұтастық

Практикада ең көп таралған мәліметтер қоры: **иерархиялық мәліметтер қоры **Объектіге-бағытталған модель **постреляциялық мәліметтер қоры

Практикада ең көп таралған мәліметтер қоры: реляциялық мәліметтер қоры** клиент/сервер технологиясындасындағы МҚ**өзара байланысты кестелерден тұратын МҚ

Практикада ең көп таралған мәліметтер қоры:"Қатынас" терминіне тоқталатын МҚ **реляциялық мәліметтер қоры **өзара байланысты кестелерден тұратын МҚ.

Практикада ең көп таралған мәліметтер қоры:**иерархиялық мәліметтер қоры **желілік мәліметтер қоры **постреляциялық мәліметтер қоры

Практикада ең көп таралған мәліметтер қоры:A) "Қатынас" терминіне тоқталатын МҚD) реляциялық мәліметтер қорыF) өзара байланысты кестелерден тұратын МҚ.

Реляциялық

РРРРРРРРРРРР

Реляциялық түрде ұйымдастырылған кестенің қасиеттері:А Кестеде тең жолдар болмауы тиіс.В Кестенің бағанындағы барлық элементтер біртекті.С Әр бағанға бірегей ат беріледі
Реляциялық кестені бейнелеуде ат пен тип иелігі: D) атрибутқаG) объектілер мен байланыстардың кейбір қасиеттерін сипаттайтын шамаға.H) қатынас бағандарына

Реляциялық алгебраның бастапқы кестелердің құрылымы, бағандардың саны бойынша және сол сияқты типі бойынша сәйкестендіру амалыD) біріктіру, айырма, қиылысуF) біріктіру, айырмаH) айырма, қиылысу

Реляциялық алгебраның бес негізгі амалдарына жатпайды: Іріктеу***Қыйлысу***Aйырым.

Реляциялық алгебраның бес негізгі амалдарына жатпайды:**Проекция **Қосу **Біріктіру

Реляциялық алгебраның қандай амалы бастапқы кестеден, жазбалары берілген шартты қанағаттандыратын жаңа кесте құрадыA) <кесте аты>:<шарт>D) SELECT командасының орындалуыH) таңдау

Реляциялық алгебраның қандай амалы үшін бастапқы кестелердің құрылымы, бағандардың саны бойынша және сол сияқты типі бойынша сәйкес болуы қажет біріктіру, айырма, қиылысу **біріктіру, айырма**айырма, қиылысу

Реляциялық кестені бейнелеуде ат пен тип неге ие болады? Атрибутқа** объектілер мен байланыстардың кейбір қасиеттерін сипаттайтын шамаға** қатынас бағандарына

Реляциялық кестенің қасиеттері: Кестенің әр элементі – деректердің бір элементі** Кестенің бағанындағы барлық элементтер біртекті**әр бағанға бірегей ат беріледі

Реляциялық кестенің қасиеттері: кестенің әр элементі – деректердің бір элементі***кестенің әр элементі – тек мәтінді деректер***кестенің бағанындағы барлық элементтері біртекті

Реляциялық кестенің қасиеттері:**әр бағанға бірегей ат беріледі **кестенің әр элементі – деректердің бірнеше элементтері **кестенің әр элементі – тек мәтінді деректер

Реляциялық кестенің қасиеттері:А. кестенің әр элементі – деректердің бір элементіВ. кестенің бағанындағы барлық элементтер біртектіС. әр бағанға бірегей ат беріледі

Реляциялық қатынасты жабдықтаудың тәсілдері:**адамдардың ата-тегінің еркін**бірінші, екінші, үшінші қалыпты **өзара байланысты кестелер

Реляциялық қатынасты жобалаудың тәсілдері ... "жақсы" немесе "дұрыс" тәсілдері** бірінші, екінші, үшінші қалыпты форма қатынас**1ҚНФ, 2ҚФ, 3ҚФ

Реляциялық қатынасты жобалаудың тәсілдері ...А) "жақсы" немесе "дұрыс" тәсілдеріC) бірінші, екінші, үшінші қалыпты форма қатынасE) 1ҚНФ, 2ҚФ, 3ҚФ

Реляциялық мәліметтер қоры – бұл қатынас жиыны** екі өлшемді кестеден тұратын өзара байланысқан мәліметтер қоры** өзара логикалық байланысқан екі өлшемді кестеден тұратын мәліметтер қоры

Реляциялық мәліметтер қоры – бұл B) қатынас жиыны D) екі өлшемді кестеден тұратын өзара байланысқан мәліметтер қорыF) өзара логикалық байланысқан екі өлшемді кестеден тұратын мәліметтер қоры

Реляциялық мәліметтер қоры (МҚ) файлы жазбасы . . . . . тұрады әртүрлі типті мәліметтер** әртүрлі мәліметтер мен ақпараттар** әртүрлі ақпараттардан

Реляциялық мәліметтер қоры (МҚ) файлы жазбасы . . . . . тұрады B) әртүрлі типті мәліметтерденD) әртүрлі мәліметтер мен ақпараттарG) әртүрлі ақпараттардан

Реляциялық мәліметтер қоры-бұл:А Өзара логикалық байланысқан екі өлшемді кестеден тұратын мәліметтер қорыВ Қатынас жиыныС Екі өлшемді кестеден тұратын өзара байланысқан мәліметтер қоры

Реляциялық моделге тиісті: **Деректердің реляциялық моделінің авторы Джордейн Р **Реляциялық моделдің дамуы 80-ші жылдары басталды **Деректердің желілік моделінің авторы Hортон П

Реляциялық моделді сипаттайтын терминдер: қатынас – жазбалар***жолдар - атрибуттар***бағандар - жазбалар

Реляциялық моделді сипаттайтын терминдер:**Жолдар-атрибуттар. **Бағандар – кесте. **Жолдар – жазбалар

Реляциялық моделді сипаттайтын терминдер:**қатынас - жазбалар **жолдар – жазбалар **бағандар - атрибуттар

Реляциялық модельге тиісті терминдер: Қатынас – кесте**Жолдар – жазбалар** Бағандар – домендер

Реляциялық модельге тиісті терминдер:А. жолдар – жазбаларВ. қатынас – кестеС. бағандар- домендер

Реляциялық модельге тиісті:А. Реляциялық модельдің дамуы 70-ші жылдары басталдыВ. Кортеж – кестенің жолыС. Деректердің реляциялық модельнің авторы Кодд Э.

Реляциялық модельге тиісті:Реляциялық модельдің дамуы 70-ші жылдары басталды** Кортеж – кестенің жолы**Деректердің реляциялық модельнің авторы Кодд Э.

Реляциялық модельді сипаттайтын қасиеттер:А. қатынас – кестеВ. жолдар – жазбаларС. бағандар – атрибуттар

Реляциялық модельді сипаттайтын қасиеттер:Қатынас – кесте** Жолдар – жазбалар **Бағандар – атрибуттар

Реляциялық модельдің элементтері: Қатынас – кесте**Жолдар – кортеждер**Бағандар – атрибуттар

Реляциялық модельдің элементтері:А. қатынас – кестеВ. жолдар – кортеждерС. бағандар – атрибуттар

Реляциялық түрде ұйымдастырылған кестенің қасиетттері: кестеде тең жолдар болмауы тиіс** Кестенің бағанындағы барлық элементтер біртекті**Әр бағанға бірегей ат беріледі

Реляциялық түрде ұйымдастырылған кестенің қасиеттері: Кестеде барлық жолдар тең***Кестедегі тең жолдардың көшірмесі алынады***Әр бағанға бірігей ат беріледі.
Реляциялық қатынасты жабдықтаудың тәсілдері: «жақсы» немесе «дұрыс» тәсілдері***бірінші, екінші, үшінші қалыпты***1ҚФ,2ҚФ,3ҚФ

Реялциялық алгебра терминіндегі қатынас, бұл: қасиетті сипаттайтын кесте** кестеде қасиеті сипатталады**H) +

Реялциялық алгебра терминіндегі қатынас, бұл:C) қасиетті сипаттайтын кестеF) кестеде қасиеті сипатталадыH) +

ССССССССССС

Серверлікке жатпайтын деректер қорын басқару жүйесі: Paradox**Visual FoxPro** Microsoft Access

Серверлікке жатпайтын деректер қорын басқару жүйесі:**Informix **Visual Fox Pro **Oracle

Серверлікке жатпайтын деректер қорын басқару жүйесі:**Informix **Microsoft Access**Microsoft SQL Server

Серверлікке жатпайтын деректер қорын басқару жүйесі:А. ParadoxВ. Visual FoxProС. Microsoft Access

Сұраныстар - …A) мәліметтер шартын қояды және мәліметтерге өзгерістер енгізедіD) ол таңдау, таңдау және мәліметтерді өзгерту құралыH) бірнеше кестелердегі мәліметтерді таңдап, қарау және өзгерту

Схема және деректер құрылымы анықталатын және жүргізілетін тіл А) ДАТ және ДМТC) деректерді сақтау және оларды манипуляциялауE) деректерді анықтау тілі мен деректерді манипуляциялау тілі

Сызық ... арналғанA) өлшемін өзгертуге болатын түзу сызық жасауғаB) орнын алмастыруға болатын түзу сызық жасауғаH) форма және есеп элементтерін бөлуге арналған.

Сыртқа шығару режимінде топтық қатынастарда бағыңынқы жазбалардың үш класс мүшесін ерекшелеу қабылданды, олар:C) Жылжымалы, міндетті, міндетті емесF) Бағыңынқы жазба жазба - иесімен байланысты, бағыңынқы жазбаны басқа иесі бар жазбаға ауыстыруға болады, жазбаны топтық қатынастан шығаруға боладыH) оны топтық қатынастан тек жою арқылы шығаруға болады, оны иессіз қалдыруға болмайды, оны басқаға тіркемей деректер қорында сақтауға болады

Сыртқы кілт дегеніміз … мәні басқа жазбаға сілтеме болып табылатын мәліметтер өрісі** сілтеме жасау мүмкіндігін беретін өріс**кестедегі бір мәнді келесі жазбаға сілтеуші өріс

Сыртқы кілт дегеніміз …А. мәні басқа жазбаға сілтеме болып табылатын мәліметтер өрісіВ. сілтеме жасау мүмкіндігін беретін өрісС. кестедегі бір мәнді келесі жазбаға сілтеуші өріс

ТТТТТТТТТТТТ

Тарихи даму процессі барысында деректер қорының басқару жүйесінде деректер келесі модельдері қолданылды постреляциялық**объектіге бағытталған**көп өлшемді

Тармақталған түрінде берілетін модель...Объектіге бағытталған модель **F)**H)

Транзакция журналында тіркелінбейтін оқиғалар деректердің таңдалған өзгерістерін**әрбір экстенттің белгіленуі мен босауы**сұраныстарды құру

Триггерлер – бұл C) сақталынатын процедуралар деректер қорының жұмысы кезінде болатын кейбір күйлермен байланыстыF) деректер қорын толығымен автоматты түрде ұстау.G) иерархиялық модельH) күйлер ретінде кесте жолын қоятын, жаңартатын және жоятын операциялар тұрады.

Түйінді кілт дегеніміз не ?жазбаны бірмәнді анықтайтын мәліметтер өрістері** мәліметтер өрістері**жазбаны анықтау

Түйінді кілт қызметі ...D) жазбаны бірмәнді анықтайтын мәліметтер өрістері F) мәліметтер өрістеріH) жазбаны анықтау

Түйінді кілт қызметі: таңдап алынған атрибут мәні***жазбаны бір мәтінді анықтайтын мәліметтер**басқа кестеден сілтеме жасауға болатын

Түйінді кілт қызметі: таңдап алынған атрибут мәні***жазбаны бір мәтінді анықтайтын мәліметтер***бірегей мәндері бар мәліметтер өрістері

Тікбұрыш ... қолданылады.C) Форма элементтерін ерекшелеу үшін.E) Өлшемін өзгертіп, тікбұрыш жасауға.G) Орнын ауыстыруға болатын тікбұрыш жасауға.

Тіл - құрал, оның көмегімен схема немесе деректер құрылымы анықталынады және... жүргізіледіА) ДАТ және ДМТC) деректерді сақтау және оларды манипуляциялауE) деректерді анықтау тілі мен деректерді манипуляциялау тілі

ФФФФФ

Фильтрлеудің түрлері:А Әдеттегі фильтрВ Таңдама бойынша фильтрС Кеңейтілген фильтр

Фильтрлеудің түрлері: ** Параметрлі фильтр **қолданбалы фильтр **жабық фильтр

Фильтрлеудің түрлері: **есептеуіш фильтр **қолданбалы фильтр **жабық фильтр

Фильтрлеудің түрлері: **параметрлі фильтр **таңдама бойынша фильтр **әдеттегідей фильтр

Фильтрлеудің түрлері: Таңдама бойынша фильтр** Әдеттегідей фильтр**Кеңейтілген фильтр

Фильтрлеудің түрлері:**ашық фильтр **таңдама бойынша фильтр **жабық фильтр

Форма құрудың тәсілдерін көрсетіңіз.C) Конструктор (Design View)- конструтордың көмегімен.D) Формалар шебері (From Wizard)- шебердің көмегімен.E) Диаграмма (Chart Wizard)- диаграммалы форма құру.

Формаларды экранға қандай түрде шығаруға болады?B) Конструктор режимінде.D) Форма режимінде .E) Кесте режимінде.

Ш Ш Ш/І І І І/ЭЭЭЭЭ

Шебер - бұл A) белгілі бір мақсатта шектеулі әрекеттер жиынын біртіндеп оррындайдыF) Жұмыс барысында өткен кезеңге қайта оралуға немесе онша қажетсіз кезеңдерді аттап өтуге боладыH) орындайтын адаммен сҧхбаттасу ісін атқара отырып, қойылған мәселені шешетін керекті мәліметтерді программаға енгізуді қамтамасыз етеді

Іріктеуге сұраныс-A) Сұраныстар ішіндегі ең көп тарағаны.D) Орындау барысында қандай жазылымдар көрінетіндігін анықтайды.E) Бір немесе бірнеше кестенің өрістерінің көрінетіндігін анықтайды.

Эдгар Кодд реляциялық модель деп аталған мәліметтер қорының жаңа моделін ұсынып, жариялаған жылA) ХХ ғасырдың 70 жылдарыF) өткен ғасырдың 70 жылыH) 1970

Rabochaya_programma_1-4_klass_Efremov_A_A


 

МУНИЦИПАЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ ГОРОД КРАСНОДАР

МУНИЦИПАЛЬНОЕ ОБЩЕОБРАЗОВАТЕЛЬНОЕ УЧРЕЖДЕНИЕ МУНИЦИПАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ ГОРОД КРАСНОДАР

СРЕДНЯЯ ОБЩЕОБРАЗОВАТЕЛЬНАЯ ШКОЛА № 77

УТВЕРЖДЕНО

 

решением педагогического совета

от 28 августа 2015 года протокол № 1

 

 

 

 

РАБОЧАЯ ПРОГРАММА

 

 

по физической культуре   

(указать предмет, курс)

 

Уровень образования (класс)   1-4 класс, начальное общее образование    

(начальное общее, основное общее образование с указанием класса)

 

Количество часов 405       

 

Учитель Ефремов Александр Александрович

 

Программа разработана на основе Физическая культура. Рабочие программы. Предметная линия учебников В.И. Ляха. 1-4 класс: пособие для учителей общеобразовательных организаций / В.И. Лях.- 3-е изд.- М.: Просвещение, 2013___________________________________

казать примерную или авторскую программу/программы, издательство, год издания при наличии)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1.Пояснительная записка

Рабочая программа разработана на основе примерной программы (распределение часов на прохождение разделов программы) по физической культуре, авторской программы «Физическая культура. Рабочие программы. Предметная линия учебников» В.И. Лях.1-4 классы: пособие для учителей общеобразоват. организация/ В.И. Лях.- 3-е изд.- М.: Просвещение, 2013. и федерального государственного образовательного стандарта начального общего образования по физической культуре от 6 октября 2009г. № 373.

Предметом обучения физической культуре в начальной школе является двигательная деятельность человека с общеразвивающей направленностью. В процессе овладения этой деятельностью укрепляется здоровье, совершенствуются физические качества, осваиваются определённые двигательные действия, активно развиваются мышление, творчество и самостоятельность.

Учитывая эти особенности, целью программы по физической культуре является формирование у учащихся начальной школы основ здорового образа жизни, развитие творческой самостоятельности посредством освоения двигательной деятельности. Реализация данной цели связана с решением следующих образовательных задач:

- укрепление здоровья школьников посредством развития физических качеств и повышения функциональных возможностей жизнеобеспечивающих систем организма;

- совершенствование жизненно важных навыков и умений посредством обучения подвижным играм, физическим упражнениям и техническим действиям из базовых видов спорта;

- формирование общих представлений о физической культуре, её значении в жизни человека, роли в укреплении здоровья, физическом развитии и физической подготовленности;

- развитие интереса к самостоятельным занятиям физическими упражнениями, подвижным играм, формам активного отдыха и досуга;

- обучение простейшим способам контроля за физической нагрузкой, отдельными показателями физического развития и физической подготовленности;

- выработка представлений об основных видах спорта, сна­рядах и инвентаре, о соблюдении правил техники безопасности во время занятий;

- воспитание дисциплинированности, доброжелательного отношения к товарищам, честности, отзывчивости, смелости во время выполнения физических упражнений, содействие раз­витию психических процессов (представления, памяти, мыш­ления и др.) в ходе двигательной деятельности;

- формирование первоначальных умений саморегуляции средствами физической культуры.

Программа обучения физической культуре направлена на:

- реализацию принципа вариативности, обосновывающего планирование учебного материала в соответствии с половозрастными особенностями учащихся, материально-технической оснащённостью учебного процесса (спортивный зал, спортивные пришкольные площадки, стадион, бассейн), региональными климатическими условиями и видом учебного учреждения (городские, малокомплектные и сельские школы);

- реализацию принципа достаточности и сообразности, определяющего распределение учебного материала в конструкции основных компонентов двигательной (физкультурной) деятельности, особенностей формирования познавательной и предметной активности учащихся;

- соблюдение дидактических принципов «от известного к неизвестному» и «от простого к сложному», ориентирующих выбор и планирование учебного содержания в логике поэтапного его освоения, перевода учебных знаний в практические навыки и умения, в том числе и в самостоятельной деятельности;

- расширение межпредметных связей, ориентирующих планирование учебного материала на целостное формирование мировоззрения учащихся в области физической культуры, всестороннее раскрытие взаимосвязи и взаимообусловленности изучаемых явлений и процессов;

- усиление оздоровительного эффекта, достигаемого в ходе активного использования школьниками освоенных знаний, способов и физических упражнений в физкультурно-оздоровительных мероприятиях, режиме дня, самостоятельных занятиях физическими упражнениями.

Базовым результатом образования в области физической культуры в начальной школе является освоение учащимися основ физкультурной деятельности. Кроме того, предмет «Физическая культура» способствует развитию личностных качеств учащихся и является средством формирования у обучающихся универсальных способностей (компетенций). Эти способности (компетенции) выражаются в метапредметных результатах образовательного процесса и активно проявляются в разнообразных видах деятельности (культуры), выходящих за рамки предмета «Физическая культура».

Для прохождения программы в учебном процессе используется учебник: В.И. Лях. Физическая культура.1-4 класс.: учеб. для общеобразоват. учреждений. М.: Просвещение, 2013. Он позволяет учащимся работать самостоятельно и совместно с преподователем. Это решает такие глобальные задачи, как формирование здорового образа жизни и развитие интереса к самостоятельным занятиям физическими упражнениями.

В авторской программе В.И. Ляха отсутствует распределение времени на прохождения разделов программы. В связи с этим часы на прохождение программы были распределены с учетом их распределения в примерной программе по физической культуре и на основании методических рекомендаций о введении третьего часа в недельный объем физической нагрузки обучающихся общеобразовательных учреждений Российской Федерации.

Из рабочей программы по сравнению с авторской исключены такие разделы как «Лыжные гонки» и «Плаванье». Это связано с тем, что Краснодарский край относится к бесснежным регионам РФ, а в школе отсутствует плавательный бассейн. Эти разделы программы на основании рекомендации примерной и авторской программ перераспределены между разделами: «Легкая атлетика» - 54 часа и «Гимнастика с основами акробатики» - 16 часов.

Время вариативной части примерной программы (135 часов с 1-4 классы) распределено на изучение разделов: «Подвижные и спортивные игры» - 98 часов и «Легкая атлетика» -37 часов. Распределение часов программного материала таким образом отвечает методическим рекомендациям автора программы, а также рекомендациям о введении третьего часа физической культуры.

Увеличение количество времени на прохождение раздела «Подвижные и спортивные игры» обусловлено традициями школы по культивированию таких спортивных игр как баскетбол и волейбол, а увеличение часов на изучение раздела «Легкая атлетика» связано с климатическими особенностями Краснодарского края. Содержание этих разделов расширено и углублено по сравнению с авторской программой.

Программный материал усложняется по разделам на каждый году обучения за счет введения более сложных элементам на базе ранее пройденных

Все изменения связанные с перераспределением часов отражены в таблице распределения учебного времени на виды программного материала.

2. Общая характеристика учебного предмета

Важнейшим требованием проведения современного урока по физической культуре является обеспечение дифференциро­ванного и индивидуального подхода к учащимся с учетом со­стояния здоровья, пола, физического развития, двигательной подготовленности, особенностей развития психических свойств и качеств, соблюдения гигиенических норм.

Понятийная база и содержание курса основаны на поло­жениях нормативно-правовых актов Российской Федерации, в том числе:

- требованиях к результатам освоения образовательной про­граммы основного общего образования, представленной в Фе­деральном государственном стандарте начального общего об­разования;

- Концепции духовно-нравственного развития и воспитания личности гражданина;

- Законе «Об образовании»;

- Федеральном законе «О физической культуре и спорте»;

- Стратегии национальной безопасности Российской Феде­рации до 2020 г.;

- примерной программе начального общего образования;

- приказе Минобрнауки от 30 августа 2010г. №889.

3. Место предмета в учебном плане

Согласно учебному плану МОУ СОШ № 77 курс «Физическая культура» изучается с 1 по 4 класс из рас­чёта 3 ч в неделю (всего 405ч): в 1 классе —99ч, во 2 классе — 102ч, в 3 классе — 102ч, в 4 классе— 102ч. Третий час на препо­давание учебного предмета «Физическая культура» был введён приказом Минобрнауки от 30 августа 2010 г. №889.

4. Описание ценностных ориентиров содержания учебного предмета

Ценность жизни – признание человеческой жизни величайшей ценностью, что реализуется в бережном отношении к другим людям и к природе.

Ценность природы основывается на общечеловеческой ценности жизни, на осознании себя частью природного мира �- частью живой и неживой природы. Любовь к природе - это бережное отношение к ней как к среде обитания и выживания человека, а также переживание чувства красоты, гармонии, её совершенства, сохранение и приумножение её богатства.

Ценность человека как разумного существа, стремящегося к добру и самосовершенствованию, важность и необходимость соблюдения здорового образа жизни в единстве его составляющих: физического, психического и социально-нравственного здоровья.

Ценность добра – направленность человека на развитие и сохранение жизни, через сострадание и милосердие как проявление высшей человеческой способности - любви.

Ценность истины – это ценность научного познания как части культуры человечества, разума, понимания сущности бытия, мироздания.

Ценность семьи как первой и самой значимой для развития ребёнка социальной и образовательной среды, обеспечивающей преемственность культурных традиций народов России от поколения к поколению и тем самым жизнеспособность российского общества.

Ценность труда и творчества как естественного условия человеческой жизни, состояния нормального человеческого существования.

Ценность свободы как свободы выбора человеком своих мыслей и поступков образа жизни, но свободы, естественно ограниченной нормами, правилами, законами общества, членом которого всегда по всей социальной сути является человек.

Ценность социальной солидарности как признание прав и свобод человека, обладание чувствами справедливости, милосердия, чести, достоинства по отношению к себе и к другим людям.

Ценность гражданственности – осознание человеком себя как члена общества, народа, представителя страны и государства.

Ценность патриотизма �- одно из проявлений духовной зрелости человека, выражающееся в любви к России, народу, малой родине, в осознанном желании служить Отечеству.

Ценность человечества �- осознание человеком себя как части мирового сообщества, для существования и прогресса которого необходимы мир, сотрудничество народов и уважение к многообразию их культур.

5. Личностные, метапредметные и предметные результаты освоения учебного предмета

В соответствии с требованиями к результатам освоения ос­новной образовательной программы начального общего об­разования Федерального государственного образовательного стандарта (Приказ Министерства образования и науки Рос­сийской Федерации от 6 октября 2009 г. №373) данная рабочая программа для 1—4 классов направлена на достижение учащи­мися личностных, метапредметных и предметных результатов по физической культуре.

Личностные результаты

формирование чувства гордости за свою Родину, россий­ский народ и историю России, осознание своей этнической и национальной принадлежности;

формирование уважительного отношения к культуре дру­гих народов;

развитие мотивов учебной деятельности и личностный смысл учения, принятие и освоение социальной роли обуча­ющего;

развитие этических чувств, доброжелательности и эмоцио­нально-нравственной отзывчивости, понимания и сопережива­ния чувствам других людей;

развитие навыков сотрудничества со сверстниками и взрос­лыми в разных социальных ситуациях, умение не создавать конфликты и находить выходы из спорных ситуаций;

развитие самостоятельности и личной ответственности за свои поступки на основе представлений о нравственных нор­мах, социальной справедливости и свободе;

формирование эстетических потребностей, ценностей и чувств;

формирование установки на безопасный, здоровый образ жизни.