Category: Популярные

Д_рістер исламды_ _аржыландыру


Дәріс № 9, 10

Тақырып 4 (5 нед). Ислам қаржы институттарының қызметі және дамуының діни-этикалық негіздері.

Сұрақтары:

1. Ислам қаржы институттары әрекеттерінің діни-этикалық жағдайлары.

2. Рида (пайдақорлық) түсінігі және шарт жасауға байланысты пайдақорлықаның түрлі әрекеттерінің туындауы.

3. Ислам қаржы институттарының даму кезеңдері.

4. 1960-1980 және 1990-2000 жылдарда ислам қаржы институттары дамуының салыстырмалы сипаттамасы.

 

Ислам қаржы жүйесі зерттеу және оның институттарына, ислам дінінің ерекшеліктері мен ислам мәдениетіне жүгінетін бастаулар. Негізгі орнату мұсылман болып, мұсылмандар үшін қасиетті орын сенуші адам. Аллаһи заңдар (ислам мен араб – мұсылмандар үшін қасиетті орын). Бұл адам болып саналады басқарушысы барлық ресурстардың шынайы иесі болып табылатын Алла тағала, және ол жетістікке ұмтылу керек сақтау арқылы діни заңдар. Экономикалық белсенділік-адамның бір бөлігі ретінде қаралады, өзінің діни міндеттерін орындау. Көпшілігінің пікірі бойынша мұсылман құқықтанушылар, кім күні бойы күндерін босқа өткізеді және дұға жасай отырып, өзге адамдардан материалдық байланысты болған исламға үлкен пайда әкелмейді, ал кімде-кім экономикалық қызмет жасап белсенді қатысады, сол қоғамға және дінге пайдасын тигізеді.

"Ислам діні (басқа әлемдік діндерге қарағанда) қоғамға, , саясат және бизнеске күшті әсер тигізеді, оларды мәжбүрлеп, белгілі бір заңдарға және ережелерге бағындырады. Ислам заңдары мен ережелері ретінде шариат боп табылады. Олар алынған үш маңызды көздері деп саналады: Ислам (исламның қасиетті кітабы), Сүннет (sunnah – қасиетті аңыз ислам айтылатын іс-әрекеттің, анаксагор, ой-Мұхаммед), иджти-діни бірлестіктердің өкілдерін қабылдады (ijtihad – түсіндіру мұсылман ғалымдар).

Құран – мұсылмандардың қасиетті кітапі, құран жасанды емес, Алла Мұхаммед пайғамбарға сүре арқылы аян беріп жеткізді. Мұхаммедке Жабриил періште арқылы айтты. Құранда 114 сүре жазылған олар әр түрлі мөлшерлерде болады; "Фатиха" ("ашылатын") бірінші сүре болып табылады, және ол Құранда намаз арқылы сипатталады.Құранда Алланың пайғамбарларынан бастап Адам мен Мұхамедке дейін сипаттама берілген. Құраннан сүннет және шариғат тараған.

Ислам дінінің шаруашылық қызметке келесі діни-этикалық ережелеріне әсер тигезеді (А қосымша, . А. 1 сурет).

Шариат барлық экономикалық қызмет пен меншікке анықтаушы негізгі ереже болып саналады. Осы мәселені шешу кезінде тұжырымдамасында исламдық қаржы идеясы жүзеге асырылады. Адам толық меншік иесі қазанның барлық нарықтық құны мен қоғамдық құндылығының иесі болуы мүмкін, себебі ол шынайы сенім білдіретін өкіл иесі (Алланың) және қолдағы ресурстарға билік етуге өкілі. Сонымен қатар, Құранда мүлікке қол сұғылмауы өмір мен ар-намысқа қол сұғылмаумен бір деңгейде тұр және кез келген адам біреудің құқығы мен меншігіне араласуға қатаң тыййым салынған. Алланың адамы идеялар комбинациясы іс жүзінде танытуға жеке меншікке қол сұғылмаушылыққа әкеледі, адамға берілген өкім, сондай – ақ олардың көмегімен өндірілетін ресурстар құны ретінде мақсаттарға қол жеткізуге, қызмет етуге тиіс. Екінші жағынан, дін ойын бизнесіне, саудаға және өндіріске тыйым салынған тауарларға (мысалы, шошқа еті, ішімдік, никотин), лотереяларға, босқа тарату қызмет түрлеріне және т.б. тыйм салады.

«Алла адамы» идеясындағы адамға сенімге берілген ресурстар қол тұсырып отыруға мүмкін емес (мысалы, ресурстың жеке қазынаға айналыу). Бұл ережелерді іске асыру үшін әрекетсіз байлыққа салық салынады, ол мемлекеттік кедейлердің пайдасына түсетін актив – зекет (zakat) деп алаталы. Зекеттің жоғары дәрежелі орындалуы діндегі бес міндеттердің бірі болуы, зекет дұғаға теңестіріледі. Зекет ресми салық болып саналады, өйткені фикхеде (figh) бекітілген айқын нормаларға сай салықтың минимум ставкасы түрендегі айтив болып саналады. Кейбір мұсылман елдерде зекет шамасы 2,5% құрайды, оны саудадан немесе өндірістік айналымнан алады. Бұдан басқа, зекет қарсы бағытталған жинақтау қазына, ол шешуге арналған және басқа да проблема: біркелкі ресурстарды бөлу және қолдау әлеуметтік әлемнің, өйткені төленеді пайдасына кедейлер, жетімдер және жалғыз басты әйелдер. Мұндай жүйе әрбір қоғам мүшесіне қамқорлық жасап әлеуметтік ахуалға қамқорлықпен қол жеткізеді, мысалы:

1. шағын молшылығы бар және еңбекке жарамсыз адамдар өз қажеттіліктерін қанағаттандыруға мүмкіндік адалы, тізе бүгіп қайыр сұрамайды.

2. ауқатсыз мұсалмандар борыш ауыртпалығынан босатылады, борыш зекет қаражатынан өтеледі.

3. мұсылман әскери қажеттіліктері мен жабдығы зекеттен өтеледі.

4. зекет, сондай – ақ ислам құндылықтарын таратуға жұмсалуы мүмкін.

Басқа принципті діни-этикалық ережеге сәйкес жүзеге асырады болып табылады қабылдамау шамадан тыс тәуекел деп гарар (gharar).

Айта кетейік, шариғат тауекелді айыптамайды – ол жол беріледі, бұл тараптардың ешқайсысы келісім-шарт мүмкін емес үміткер болса, кепілдік беру үшін, өзін онымен байланысты ықтимал шығындардың есебінен басқа тараптың немесе тараптардың. Танылады, ол кез-келген шаруашылық операциясы қаупімен қоса жүреді, ол тараптар алдын ала қолда бар ақпарат негізінде және, осылайша, түсіну, өз әрекеттерінің салдарын. Сонымен қатар, гарар білдіреді мұндай белгісіздік (ақпарат жоқ), ол қиындатады тәуекел тыс қалыпты.

Гарар мағынасын толығырақ түсіну үшін мәлімелерді мысалдарды қарастырайық, оның құрамында:

1. сатып алу-сату тауардың, иелігінде сатушы мәміле жасасу кезінде (мысалы сату – неродившегося үй жануарлар; болып табылады келісім-шарттар, болжайтын алдын ала аванс беру, қолдану саласы мен шарттарын, олардың қатаң түрде анықталады);

2. сатып алу-сату қойма куәлігін ашпай сипаттағы нақты активті (бұл жағдайда тауарды, қызмет етеді, куәлік, "мазмұнды" және басқа да осыған ұқсас жағдайлары;

3. сатып алу-сату алмай-ақ тауардың толық сипаттамасы;

4. нақты бағаға мәміле көрсетпеуі, мысалы, желеумен "бойынша ағымдағы нарықтық бағасы» деген;

5. шарты орындау келісім-шарттық міндеттемелер басталуы белгісіз уақыт оқиғалар, мысалы, шартты деген желеумен, бұл береді неконкретность орындау мерзімі келісім;

6. сату, мысалы, үмітсіз ауру жануардың немесе борттағы жүктің апатқа ұшыраған кеме, тіпті егер сатып алушы туралы хабардар мүліктің жай-күйі, келісім-шарт емес, жарамды деп таныған, өйткені оның шынайы мәні, сөзсіз, болып табылады, сатып алу-сату, ал әлдебір өзге мақсаты жоқ айқын комбинациясы.

Әлбетте, гарарды ақпараттық асиммертия деп санауға болады. Дәстүрлі жағдайда ақпараттық асимметрия қаржыға көзделіп отыр, нарық ерекшелігі және, тиәсәнше, объективті құбылыс болып саналады, онымен күресу мүмкін емес, бірақ ескері қажет.

Ислам қаржысы ғана емес, айыптап отырса алу біржақты артықшылықтары астам мәлімдеме тарап келісім-шарт, болмаса тыйым мәміле жасау қамтитын элементі немесе адасу алдау нәтижесінде пайда болатын пайдалану бір тарап неосведомленности екінші тараптың нысанасына қатысты келісім-шарт бағасы немесе нақты сипаттамаларын немесе нәтижесінде двусмысленного сипаттағы келісім-шарттың талаптарын және/немесе оның күтілетін нәтижелер. Осылайша, исламдық қаржыландыру тұжырымдамасын шамадан тыс тәуекелдің бас тарту көздейді:

1. мәміле тараптарының арасында тәуекел симметриялы бөлу қажеттілігі;

2. мәліменің елеулі аяқталуы, яғни қаржылық операция начты мәліме бойынша тікелей немесе жанама байланысты болуы керек;

3. мәміле әрбір тараптың құқықтарын құрметтеуге қажеттігін.

Экономикалық мағынада гарармен тығыз мейсир (maisir) тұжырымдамасы байланысты, еңбек сіңірілмеген жағдайлардың кездейсоқ жиынтығы туындайтын табыс емес, өнімді еңбек нәтижесі ретінде түсініледі. Мейсир қызметіне байланысты салдардың бірі, тыйым салуға байланысты іс-әрекеттерді жылғы өнімді сабақтар мен байлығы құрылады күш есебінен шығындардың және шығындардың басқа тараптар.

А.Ю.Журавлев мынадай лапидарлық анықтама береді: ислам экономикасы – «бұл мұсылмандардың қоғамның шаруашылық өмірін ұйымдастыру қағидаттары мен механизмдеріне көзқарастарының жүйесі». Айта кету керек исламдық модельде қаржы активтерін нақты секторда инвестициялық мүмкіндіктеріне жауап ретінде құрылғанын ескеру керек, қаржы институттары, тиісінше, экономиканың нақты даму қарқынын орнатыңыз емес, керісінше, өңдеуші сектор өзі өзі үшін қолайлы инвестициялық ахуал жасайды.

Қазіргі ислам қаржы нарықтың пайда болуы мен дамуы өткен жүз жылдықтың 60-жылдарынан бастау алады. Малазия қазіргі қаржы үлгісінің құрылысы туралы сұрақтың зерттеуін алган ең бірінші ел, Шариғаттын қағидаттарына тиісті , қазіргі күнге дейін ислам қаржы аспаптары нарықтағы озып келе жатқан позициялары орынға ие болады. 1963 жылғы зерттеу мәлiметтерiнің нәтижесінде Малайзияда дiндарлар қорының мекемесі болды. Бiрлескен инвестициялар үшiн басқарушы компания функцияны өз жауапкершiлiгiне алды. Сол жылы Мысырда «Гамр ИТМ» бірінші ислам банкі құрылды. Процентсiз қаржыландыру негiзінде жұмыс iстеген, дегенмен бұл тәжi пайдақорлықе өте сәттi емес болды және өз тiршiлiгiн көп ұзамай тоқтатты. Ислам конференция ұйымның жанынан 1975 жылы Ислам даму банкінің халықаралық қаржы ұйымы ұйымдастырылды. Дүние жүзi бойымен мұсылман қауымдардың басқаратын экономикалық және әлеуметтiк дамуы , сонымен бiрге ислам экономикасы, қаржы және банктiк iстiң дамуына көмектесті.

1975 жылы Дубай Ислам банкi (Islamic Bank of Dubai) - ислам коммерциялық банкi құрылды. 70- жылдардың соңына қарай Мысырда, Иордания, Сауд Арабияда ислам банктері ашылды. Бүгінгі таңда әлемде 200 доллар миллиардқа жиынтық инвестициялық потенциалы бар 250 iрі ислам банктері бар.

1990-91 жылдардағы Ислам Қаржы институттары үшiн тiркелген Бухгалтерлiк және аудиторлық ұйым (Accounting and Auditing Organization for Islamic Financial Institions), аудиттiң ережесi және есеп беру ,сонымен бiрге бiртұтас әдеп және шариаттық стандарт қалыптастыратын коммерциялық емес ұйым құрылды.

2003 жылы Катарда тарихтағы ең ірі сукука шығару пайда болды, жалпы құны 700 миллион долларларды құрады.Ал ,2006 жылда американдық қарызшымен сукука бiрiншi шығарылды.

Ислам банктерiнiң белсендiлiгiн тек қана мұсылман әлем шектелмейдi. Ислам қаржыландырудың ең көп таралу аймағы Еуропа, Африка, оңтүстiк-шығыс Азия және Солтүстік Америка болып табылады. Алайда, ислам қаржы ұйымдарын дамудың тарихы күрделi және көп баспалдақты болды, негізінде қаржыландыру осы өнiмнiң түбегейлi айырмашылықтарының дәстүрлi әдiстерiнен болды. Осылай 70- жылдардың соңы мен 80- жылдардың басында Еуропада, ең бірінші кезекке Англияда және Швейцарияда айрандай ұйыған алғашқы ислам қаржы құрылымдары болған iс, содан соң ислам банктерiнде қайта қаралған iстер. Тиісті менеджменттің жоқтығынан ,көптеген істер жабулы немесе инвестициялық серіктестіктерде қайта шығарылды.Тек қана 90-жылдардың аяғына карай Еуропада ислам Банкингі қатынас биліктерін айырбастай бастағанда және кейбір заң шығару тосқауылдары алынған кезде, өзінің жаңа даму сатысын бастады. Ұлыбританияның қаржы қадағалауын агенттiк 2001 жылдың тамызында Англияда бiрiншi Ислам оңқасының ашуына рұқсат бердi - британияның Ислам оңқасы.

 

Капиталға ақша трансформация Ислам көрінісінен негізгі ұстанымын білдіреді, пайдақорлықа (Riba) тұжырымдамасын көрсетілген. Салдарынан оның құрамында islamskih пайдалануға тыйым қаржы институттары және ұсынылған Ислам экономистер-еркін экономиканың идеологиялық негізі негізі екенін. Шын мәнінде исламдық қаржыландыру ерекшеліктерін түсіну үшін Riba маңыздылығы.

Араб пайдақорлық құралы «өсімі», «зорлық-зомбылық» бастап мағынадағы аударма. Пайыз ретінде пайдақорлықа бірыңғай түсіндіру толық, оның экономикалық табиғаты көрсетпейді. Екінші жағынан, Ислам ғалымдарының арасында Riba (Қосымша В, кесте Б.1) мәні туралы пікір жоқ сияқты.

Осылайша, пайдақорлық бастапқы өлшемінде қарсы қарыз сомасын ұлғайту білдіреді. Бұл оның маңызды анықтамасы тәжі пайдақорлықеде пайдақорлықа ұғымы түрлі қызметі үшін пайдаланылады, бұл шын мәнінде әкеледі болып табылады. Кейбір авторлар пайдақорлық комиссиялары делдал және жер жалға төлеу, аукционда мұндай жасанды жоғары бағамен ретінде іс-бар деп есептейміз.

Оған арналған зерттеулер көпшілігінде бар пайдақорлықа жалпы сипаттамасы қарастырайық. Біріншіден, пайдақорлық тауарлар үшін ғана тауарларды алмасу көздейтін мәмілелерге тән. Тауар-ақша операциялары пайдақорлықа жылы Е. туындамайды. Фадль-ribaal және ribaal-nasia: тауарлар үшін тауарларды алмасу байланысты операциялардың, екі пайдақорлық элементті бөлiнуi мүмкiн. сөзі «nasia» «Фадль», кейінге қалдыруға жылжыту немесе сөздің күту үшін, ұлғайту үшін қосу немесе қайта дегенді білдіреді. Осы элементтердің босату екі аспектілерінде мәміле (келісім-шарт) қарауына байланысты (Қосымша В, мәнерлеп В.2.):

1. төлеу уақыт тұрғысынан, келісім-шарт дереу шартын жасасқан кезде, дереу ақылы, немесе одан кейінгі ақылы болуы мүмкін. онда ол аяқталғаннан ribaal-nasia кейін белгілі бір уақыт кезеңінен кейін келісім-шарт төлеу жағдайда. ол айқын қорытынды шариғат қағидаттарына сәйкес емес, құрал ретінде фьючерс операциялары тыйым меніңше қарамастан, олай емес. шұғыл мәмілелер, шын мәнінде, тауарларды төлеу және жеткізу келісім-шарт қол қойылғаннан кейін уақыт period арқылы орын алады. Алайда, төлем шартын жасасу, яғни кезінде жарамды бағамен жүреді. шығынның құнын ұлғайту жоқ.

2. келісім-шарт нысанасы болып табылатын тауарлардың сапасы мен саны тұрғысынан, олар баламалы немесе тең болуы мүмкін. Бартерлік алмасу 1) пайдақорлық (ribainbarterexchange): соңғы жағдайда, ribaal-Фадль, келесі екі нысаны бар, ол болған кезде бір түрі немесе сол өнім үлесінің екі түрлі түрлері біркелкі жерде немесе уақыт артта ол туындайды; 2) айқын емес (анық білдірді емес, ішкі) Riba (implicitriba): бір адам басқа бір пайызсыз несие береді кезінде жүреді шартына сәйкес, құнын ұлғайту күтілуде, бірақ біраз уақыттан кейін адам кездейсоқ немесе тұрақты табыс (пайданы алады) түскен емес, оның қарыз алушы. Бұл жеңілдіктер қарыз алушының, мысалы, сыйлықтар қамтиды, және т.б.

Алмасты тауарлар түріне байланысты, пайдақорлықа екі нысандарын ажырата. басқа да тауарларды алмасу нысанасы алмасу ақша объектісіне айналғанда орын алады deneg.Vo Екіншіден, бұл ribaal-qarud (ribaqurudn), өзгеше кезде туындайды Біріншіден, бұл ribaal-buyu (ribabnyu). Т.ғ.к. атап өткендей пайыздық мөлшерлеме алшақтықты ретінде пайдақорлық тән Журавлев Ю, кем дегенде төрт сипаттамалары: (1) алдын ала бекітілген; (2) қарыз мерзімдері мен сомасына байланысты; (3) оның төлем қарамастан ақша қарыз болды, ол үшін пайдалануға, қорытындыларын, қарыз алушының кепілдік; (4), оның төлеу мемлекеттік аппаратты және оның күшін уәкілеттік.

Алайда, қарамастан пайдақорлық ұшыраған сотталған және қабылдайды бірі, және төлейді бірі, және кім куә ретінде олардың келісімге және актiлерге қол қойған пішіні мен мөлшерін.

Көптеген мұсылман заңгерлер түрлі жіктеу, ұстап - олар aribaal-Фадль тривиалды (жай нөмірлер) пайдақорлық (trivialriba) үшін, нақты пайдақорлық (realriba) үшін ribaal-nasia жатады. Мұндай жіктеу үшін негіздер aribaal-Фадль, олардың бірі ribaal-nasia Құран тыйым салынған болып табылады, әр түрлі - тек хадистер.

Көріністің либералдық нүктесі, көпшілігі мақсатында (негізгі-ағыны) және ескере консервативтік нүктесі: пайдақорлықа анықтау және мәні байланысты барлық даулар, үш пікір топтары азайтылуы мүмкін.

1990-шы жылдардың басында ислам қаржы жүйесі ғана емес, теориялық өміршең болып, сондай-ақ 90-шы жылдары исламдық қаржы институттарының құбылыстың өсуін көрсетті ХХ ғасырдың дәстүрлі қаржы жүйесінің, практикалық артықшылықтары бар екендігі белгілі болды.

1997-1998 халықаралық қаржы жүйесінің дағдарысы байқалады, қолданыстағы әлемдік қаржы жүйесін нақты балама ретінде өз өміршеңдігін көрсетіп исламдық қаржыландыруды ілгерілету үшін көмектесті.

Ағымдағы халықаралық жүйесі екі ең маңызды, оның көптеген жолдары кемелсіз болып табылады: 1) борыштық бағалы қарым-қатынастар негізіндегі жүйесі, соңғы шара тиімді кредиторларға қажет, ол ағымдағы халықаралық қаржы жүйесінде бар, ал жақын болашақта пайдасы екіталай емес; 2) банкроттық рәсімі жүйесі, берешекті қайта құрылымдау және ағымдағы халықаралық қаржы жүйесінде жетіспейтін басқа механизмдер мен процестер борыштық қажеттіліктеріндегі қарым-қатынас негізі. Осындай рәсімдер мен тетіктер құру және қабылдау мүмкін, тіпті олар моральдық қаупін азайту және тәуекел бөлу жақсарту дегенмен, бірақ борыш қарым-қатынастар негізінде ішкі жүйесінің іргелі осалдық жоюға болмайды.

Сонымен қатар қаржы инновациялық 90 шын мәнінде бастап. астрономиялық өлшеміне қаржы ресурстарын жұмылдыру әкелді дәстүрлі қаржы жүйесінде, олар сондай-ақ борышты келісім-шарттар мен құралдарының тез өсуіне жағдай туғызды. Соңғы мәліметтер бойынша, мемлекеттік және корпоративтік берешектің жалпы мөлшері дүние жүзі бойынша 32 трлн доллар жетті. Әлемдік экономиканың өндірістік базаны мөлшеріне борыш коэффициентінің мөлшері төңкерілген пирамида болып табылады: үлкен борыш қолдау керек капиталдың ағынын шығарады әлсіз өндірістік базасында негізделген. Бұл жағдай борыштың өсуі, қаржы және өндіріс арасындағы қарым-қатынас бұзады, бұл шын мәнінде әкеледі. Ол өзінің іргелі қаржы және өндірістік ағындарының тығыз қарым-қатынаста жұмыс істеу принциптерін және тәуекел-ортақ пайдалану сияқты, қаржылық тұрақтылық осы елеулі қауіпті болдырмау үшін исламдық қаржы жүйесі ықтимал болып табылады.

Мұндай жағдайларда, исламдық қаржыландыру жаһандық ауқымда өміршең қаржы жүйесін қамтамасыз ете алады, бірақ жолда белгілі бір қиындықтар бар. Исламдық қаржы институттары үздік бухгалтерлік стандарттардың, ашықтығы мен тиімділігін бейімдеу керек. Бұл келесі халықаралық ислам институттарын құруға ықпал етеді: Ислам қаржы институттарының, Ислам халықаралық рейтинг агенттігінің, исламдық қаржылық қызметтерді кеңесінің, Халықаралық ислам қаржы нарығын, өтімділікті басқару орталығында есеп беру мен аудиттің ұйымдастыруы.

Осы мекемелердің келуімен ислам қаржы құралдарын дамыту бастады. Борыштық қаржыландыру пайызына негізделген қазіргі халықаралық қаржы жүйесінің, балама ретінде - ислам қаржы институттары дәстүрлі айырмашылығы өз қаржы құралдарын әзірлейді, жоқ болса, олар әлемдік деңгейде тарату үшін қажетті ислам қаржы жүйесінің қауіпсіздігі, өтімділігін және әртараптандыру қамтамасыз ете алмайды.

Ислам қаржы мекемелері кең спектрін негізгі қаржы құралдарының бар жиынын кеңейтуге болады. 1980 жылы пайдаға сәйкес бір базистік қаржы құралы бар болса, теориясында (spanningtheory) ол айырбасталады және сансыз қаржы құралдарына ұзартылуы мүмкін. Ислам қаржы институттарында кем дегенде 14 базалық құралдарыны бар, сондай-ақ ислам ғалымдары мен практиктер айтарлықтай ислам қаржы жүйесінің қауіпсіздігін, өтімділігін және әртараптандыру арттыру үшін олардың санын көбейте алады.

Шындығында ислам қаржы институттарын дамыту теориялық негіздерін үлкен санына қарамастан парадигмасын (теориялық тұжырымдамасы) исламдық қаржыландыру және исламдық қаржы институттарының тәжі пайдақорлықесі арасында айырмашылық бар. Діни және этикалық постулаттары исламдық қаржыландыру принциптері іс жүзінде іске асыру 50 жылда жүзеге асырылады деп көптеген ғасырлар бұрын қаланды, ал бұл, бірінші кезекте, факт байланысты болып отыр. Бұл тағы да бір проблемаға әкеледі: Құран Азаматтық кодексі болып табылады және қазіргі уақытта қолданыстағы әдістері мен қаржыландыру құралдарының барлық алуан түрлілігін жабуға қабілетті емес. Екінші жағынан, бұл проблема аумағының басым құқықтық дәстүр бірге, өз жұмысын анықтайды, әрбір қаржы институты шариғат кеңесі өмір ушықтырады. Өз кезегінде мұсылман құқықтық дәстүрге шариғат үйлесімді қаржылық операциялар мен өнімдердің сипаты (сипаты) өз интерпретациясын бар, олардың әрқайсысы ойлау бес мектеп, көрсететін әр түрін қамтиды. Ол сондай-ақ іс жүзінде ислам қаржы институттары олар дәстүрлі қаржылық делдалдар бәсекеге қоршаған ортаға, бейімделу мәжбүр екенін есте ұстау қажет, және дәстүрлі қаржы қаржылық делдалдар бар ақша нарығындағы өтімділікті басқару құралдарының, қол жеткізе бермейді.

«Ислам Ренессансына» деп аталатын процесіне байланысты исламдық қаржы институттарының және олардың жұмыс істеуі қызығушылық қарқынды пайда Таяу Шығыс жалпы халық арасында (резидент-радикалды) дәстүрлі Исламға өсті ұстану (ол 1979 жылы Иранда Имам Хомейни революциясының шарықтау шегі болды). Екінші жағынан, исламдық қаржылық институттардың пайда болуы үшін материалдық жағдайлар мұнай бағасының күрт секіру нәтижесінде Таяу Шығыс 1973, мұнай дағдарысын құрылған долларының су тасқыны әкелді.

Ол исламдық қаржыландыру ұзақ тарихы бар екенін атап өткен жөн. Исламдық қаржыландыру тұжырымдамасы аясында бүгін пайдаланылады Кейбір қаржылық құралдар Исламға дейінгі есе пайда болды. Таяу Шығыстағы исламды қабылдағаннан кейін, қаржыландырудың исламдық принциптері сыртқы сауда пайдаланылатын. Отарлық кезең ішінде еуропалық әсері өсіп қаржы институттарының жұмыс істеуінің батыс елдерінің принциптерін ислам көпшілігі қабылдаумен аяқталды. Әрине, олардың қаржылық және банк жүйелерінің дамыған елордалық елдердің қаржылық және банк жүйелерінің суретте салынды. Тіпті тәуелсіздік бар «отарлық мұра» принципін жұмысы - бұрынғы отар елдерінде дәстүрлі (батыс) қағидаттарына негізделген қаржы жүйесін жалғастырды. Рұқсат пайызын немесе жоқ жалпы қаржы қызметтерін пайдалануға немесе төтенше жағдайда пайдалану мәлімделген «модернистер» орындаңыз немесе: Шариғат талаптарын бұзған жоқ тілейміз мұсылмандар алдында, таңдау болды.

Дәстүрлі қаржы институттары мен құралдарын көшіру және бейімдеу негізінде исламдық қаржы өнімдері мен қызметтерін алға жылжыту бастапқы күш болып саналады. Шариғат қағидаттарына жұмыс істейді қаржы институттарын құру үшін алғашқы әрекеті, қаржыгер Ахмед әл-Наджардан 1963 жылы жасалды.: Ол Мысырдағы жинақ банкін құрды және инвесторлар шоттардың үш түрін ұсынды, Жинақ, инвестициялық және зекет. Шариғатқа сәйкес жинақ шоттары толығымен пайызсыз тегін болды. Инвестициялық шоттардағы қаражат және банк салымшының арасындағы пайда мен залалдар ынтымақтастық кейіннен бөлімінде принципі негізінде жасалды. Кедей арасында зекет шоттарына түскен кірістер бөлінді. 1967 жылға қарай бұл банктер тоғызы ашылды. Алайда сол жылы болған оқиға банктердің жабылуына себепкер болғаны - атақты Мысыр саясаткер Гамаль Абдель Насердің қайтыс болуы, ол Мысырда өткізіп жатқан саясаты соның ішінде Мысырды Британдық басқыншылықтан босауы туралы және Мысырдың бөлігін Израиль басқыншылығынан босатуы болған. Қолданыстағы ислам банктері мемлекеттік мекемелер бірікті, және Ахмед әл-Наджар көшіп қонды оның идеялары Сауд Арабиясына кеңінен таралған.

Мысыр ислам қаржы қызметі қатар бастады және басқа да араб елдерінде. Малайзия жинақ корпорациясы мұсылман қажылар үшін қажылық (қасиетті жерлерге қажылыққа) үшін қорланудың көмектесу үшін құрылған. Пәкістанда, кеш 70-шы жылдары. ХХ ғасырдың. Үкімет заемдар бойынша сыйақы жоюды және ұлттық банктердің жаңа қағидаттарын енгізу үшін үш жылдық жоспарын қабылдады: Пәкістанның орталық банкі шариғат қағидаттарына сәйкес несиеге уәкілеттік жасады, сауда қаржыландыру және инвестициялық қаржыландыруды жүзеге асыруға болатын болды. 1963 жылы Иран Ислам Республикасының, ол жеке және пайыздық мөлшерлемелердің тұрақтандыру кредиттік шарттарға ашылуына қатысты банктердің қызметін бақылау күшейту басталды. Пайызсыз банк операцияларын жүргізуге толық қайтару тек банк қызметі туралы жаңа заңға сәйкес жеке банктер ұлт болды 1984 жылы орын алды. Пайыздық жалғыз банк клиенттеріне ынталандыруы мүмкін қолма-қол ақша түрінде немесе заттай «бонус», болды. Судан жылы ұқсас процесс бірден (1985 жылдан бастап мұздатуға болатын ислам заңдарын жаңарту үшін бригадалық генералы Омар Хасан әл-Башир Ахмад, бастаған әскери төңкеріс) 1989 төңкеріс кейін басталды. Шариғат қадағалау Жоғарғы Кеңесінің жүктелген Шариғат принциптерін банк жүйесінің орындалуын бақылау және қадағалау функциялары.

1983-1984 жж. Иран, Пәкістан және Судан олардың қаржылық жүйелерінің толық исламға жариялады. Мысалы, Пәкістан жылдың маусым 2001 жылдан бастап барлық нысандарда пайдақорлыққа тыйым салынған, сондай енгізілді пайызсыз банк жүйесі болды, валюталық заңнаманы ырықтандыру құрады. Шариғат қағидаттарын сәйкес жүйені қолданыстағы қаржы жүйесінің жуықтау процесі басқару, мемлекеттік Пәкістан Банк пен экономика комиссиясының ислам уәкілетті.

Алайда, басқа да ислам елдері әр түрлі жолын өтті - бүкіл ұлттық экономиканың исламизации жариялау емес, олар дәстүрлі мекемелерге қатар жұмыс исламдық қаржы институттарының құру ықпал етті. Сондықтан 1975 жылы құрылған Дубай ислам банкі, Біріккен Араб Әмірліктерінде алғашқы әмбебап ислам банкі аталды. 1977 жылы Судан Ислам Банк оф Судан Файзел Ислам Банк оф Мысыр банкі пайда болды, ал 1979 жылы – Бахрейн Исламик Банк құрылды. Сонымен қатар - Шариғат қағидаттарына жұмыс істейтін исламдық банктермен қатар сақтандыру кең таралды, соның бірі сақтандыру компаниясы Такафул (Такафул) (Қосымша A, кесте A4) .

90-шы жылдардың онжылдығы. 20. Ол қарқынды даму және инновация Ислам қаржы институттары уақыт болды. Ислам инвестициялық банктердің белсенді құру және жылжымайтын мүлікке активтер, акциялар, инвестицияларды басқару енгізілген активтердің жаңа түрі бар. Парсы шығанағы елдерінде ислам банктерінің қарқынды өсуі байқалады, осы сектордың тұрақты дамуы Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінде жалғасуда. Ислам банктері Батыс елдерінде пайда бола бастады сонымен қатар, 2004 жылы, Ұлыбритания ислам банкі ашылды, ол шариғат ережелерін сақтау сарапшылар шариғатқа және ислам қадағалау комитетінің ішкі аудиторды мониторинг жүргізу. Батыста бұл бірінші ислам банкі қарамастан, Люксембургте 1978 жылы құрылған Ислам Бэнкинг Систем, сондай-ақ халықаралық қаржы тобының Dar аль-Малх аль-Ислами еуропалық филиалдарының болуына қарамастан, Ұлыбританияда ислам банкінің құрылуы маңызды кезең болып табылады бұл құбылыстың әлеуетін көрсетеді исламдық қаржыландыруды дамыту, жылы.

Ұлттық деңгейде исламдық қаржыландыру принциптері тарату қатар, 1974 жылы, Ислам мемлекеттерінің бірқатар халықаралық ұйымын құрылды Ислам даму банкі - оның негізгі міндеті әлемдегі ислам банктерінің қолдау және экономиканың исламшыл идеясын насихаттау. Қазіргі уақытта ол Ислам Даму Банкінің тобы көпжақты қаржы институты болып табылады. Оның пішіні жүзеге асырады тобы құрылымы мен қызметі арнаулы мақсатын көрсетеді.

Бұл ұсынылған тарихи шежіресі бізге Исламдық қаржы моделі Дамытуға төрт кезеңнен анықтауға мүмкіндік беретіні анық (1-сур.). Ислам қаржы институттарын дамыту ерте кезеңі олар «қарызға алынатын қаражат» рөлін әрекет және халықаралық сауда, негізінен, өз үлесін қосты, бұл шын мәнінде сипатталады. Екінші қадам қаржы жүйелері мен қаржы институттарын құру, Батыс дәстүр респонденттердің қалыптастыру болды.

1963 есепке Ислам банкингі қарқынды дамуы сипатталады, - оның басы келесі кезеңде, (1958 басқа көздерден сәйкес). Жоғарыда айтылғандай, араб елдерінің бірқатар ислам банктерін құрдық, мен Ислам Даму Банкі, мұсылман елдерінде исламдық қаржыландыру принциптері кеңінен тарату қаржылық қолдау болып табылатын мақсатында құрылды. Біздің ойымызша, осы кезеңде соңғы кезеңі Пәкістан, Иран мен Суданның Конституцияның ислам банкингінің ережелер мен нормаларды заңнамалық шоғырландыру деп атауға болады.

Исламдық қаржыландырудың қазіргі заманғы кезеңі активтерінің жалпы тұрақты өсуімен сипатталады - 1998-2001 жылдардағы кезеңге арналған. Ислам қаржы институттарының жиынтық активтері екі есеге, бірақ 90-шы жылдардың барлық онжылдықтардағы отыр. екі тәртібін өсті. Сонымен қатар, қазіргі заманғы кезеңде, қаржы қызметтерін әртараптандыруды өсіп - кеш 80-ден. инвестициялық банкинг әзірлейді - осы инвестициялық банктердің оффшорлық ислам инвестициялық банктердің ең көп, ислам әлемінің барлық құрылған Бахрейн, әсіресе айқын болып табылады.

Қаржы делдалдарының құрылымы астам түрлі болып отыр - тек Ислам банктері мен сақтандыру компаниялары болды бұрын болса, ол қазір белсенді түрде шариғат заңдары аясында жұмыс істейтін, инвестициялық қорлар мен қаржылық делдалдардың басқа түрлерін дамып келеді. Инвестициялық қорлардың, акциялар инвестиция кеңінен қолданылатын ислам қорларына келетін болсақ, олардың жиынтық активтері кезең 1997-2003 өсті. 25%-тен астам. Ислам үлестік қорларына Сонымен қатар, мұндай жылжымайтын мүлік қорлары, тауар, жалдау қаражат және басқа да басқа да санаттағы бар.

Өзгерістер исламдық қаржы институттарының клиенттік базаның құрамында болған. 70-ші жылдары және 80-. Ислам банктері, корпоративтік клиенттерге қазір артты үлесін бөлшек клиенттерге мұсылмандарды қызмет етеді.

Эволюция қаржылық өнімдер мен қызметтер шариғат заңмен көзделген: 70-ші жылдары және 80-. Ең исламдық қаржы институттарының «Сенім қоры» (мудабар) тұжырымдамасына сүйенген, ал, өйткені осы тәжі пайдақорлықенің, негізінен қысқа мерзімді қаржыландыру болып табылады.Осы кезеңде ислам банктері үшін ең кең таралған құралы ислам банкі портфелінің 80% құрады деп аталатын «қайта сату» (мурабах) бар.

ХХ ғасырдың 90-шы жылдары ислам қаржы институттары осындай құрылысын лизинг және қаржыландыру сияқты неғұрлым күрделі қаржы құралдарын дамыту бастады. 1995 жылы, Джидда Фиқһ академиясының (мұсылман әлемінің басты заңды тұлғалардың бірі) шешімімен, ислам инвесторлар акцияларды инвестициялар асыруға рұқсат берілді. Бұл ислам қорларын қалыптастыруына үлестік әкелді - қазір олардың саны 100-ге жақын болып табылады және осы қаражаттың жиынтық активтері $ 7 трлн доллар.

Ескерту Сондай-ақ, исламдық қаржыландыру үлгілерін, егер бұрын «өткізгіштер» сияқты Пәкістан, Иран, Судан сияқты елдер болғанын, мұсылман әлемінің қазіргі қаржылық орталықтары Бахрейн және Малайзия болып табылады. Ислам қаржы институттарын дамыту соңғы екі кезеңнен салыстырмалы сипаттамасы 1-кестеде көрсетілген.

Қазіргі кезеңдегі исламдық қаржыландыру қызығушылық себептері қатарында мынадай ерекше маңызды болып табылады:1) Шариғат байланысты қаржылық қызметтер мен операциялар үшін иммигранттар мен иммигранттар емес мұсылмандар санының көбі үшін жоғары сұраныс. Мысалы, 2008 жылдың басында, мұсылмандардың саны әлем халқының 22% құрайды. 1,4 млрд адамнан асып, Қытай мен Үндістан халықпен салыстыруға болады. Екіншіден, салдарынан мұнай бағасының үздіксіз өсуіне, кірістер ислам елдері мемлекеттік бюджеттер айтарлықтай өсті. Соңында, ұсынылған шариғат қаржылық өнімдер мен қызметтер жеткілікті бәсекеге қабілеттілігіне ие және инвесторларға мұсылмандарды сонымен қатар этикалық себептер бойынша дәстүрлі қаржы құралдарына инвестициялауға келмейді, мұсылман емес инвесторларға ғана емес тартады.

Алайда 60-шы-80шы жж, бір іргелі айырмашылық кезеңі бар. ХХ ғасырдың қазіргі заманғы - исламдық қаржыландыру мақсатында өзгерту. Негізгі міндеті мұсылман елдерінің (Ислам Даму Банк қызметінің мақсатын көрсетті ретінде) арасындағы ислам экономикалық модель тарату алдыңғы кезеңде болса, бұл осы кезеңде мақсаты ғана емес, мұсылмандар Ислам елдерінің тыс жерлерде тұратын ислам қаржы жүйесінің айналысуға мұсылман емес елдердің аумағында қаржы қызметін жүргізудің ислам қағидаттарын тарату, сонымен қатар, басқа азаматтарға осы діни деноминациялау тиесілі емес. Бұл исламдық қаржыландырудың институционалдық инфрақұрылымын кеңейту дәлел - 1999 жылы экономикалық дамыту жөніндегі Ислам корпорациясы құрылды; 2001 жылы - исламдық қаржы институттарының Бас кеңесі; 2002 жылы - Исламдық қаржылық қызметтер жөніндегі басқарма, Халықаралық ислам рейтинг агенттігі, Халықаралық ислам қаржы нарығы, өтімділікті басқару орталығы; 2005 - келісім және коммерциялық дауларды төрелік жөніндегі халықаралық ислам орталығы.

Тиісінше, міндет енді дәстүрлі қаржы жүйесінің салыстырғанда олардың өміршеңдігі мен бәсекеге қабілеттілігін ескере отырып, сондай-ақ осы жүйелерді әзірлеу және өмір сүруінің тұрғысынан, бағалау Ислам қағидаттарын исламдық қаржыландыруды теориялық негіздерін қайта қарау, қазіргі заманғы экономикалық теория мен тәжі пайдақорлықенің ең өзекті міндеті болып табылады.

Әдебиеттер тізімі:

1. Исламские финансовые институты в мировой финансовой архитектуре / под ред. д.э.н., проф. Кочмола К.В.: монография. – РГЭУ «РИНХ», Ростов-н, 2013. – 368 с.

2. Байдаулет, Е. А. Основы этических (исламских) финансов [Текст]: учебное пособие / Е. А. Байдаулет. - Экибастуз: PrimaLux, 2014. - 326 с.

3. Шайханова, Н. К. Финансы [Текст]: учебное пособие / Н. К. Шайханова. - Астана: Фолиант, 2013. - 184 с.

 

 

Дәріс № 11, 12

Тақырып 5. (6 апта) Ислам қаржы жүйесін қаржыландыру сипаттамасы

Сұрақтар:

1. Ислам банкингі.

2. Жалпы такафул, отбасы такафул.

3. Ретакафул.

4. Құнды қағаздар нарығы.

 

Қаржы институттарының исламдануы Қоран принциптеріне сәйкес, әсіресе банк институттары және сақтандыру институттары 20 ғасырдың 50 жылдарында кең тарады. Бүгінгі таңда ислам банктері және ислам сақтандыру компаниялары бүкіл әлемде қызмет етеді (бұндай банк Қазақстанда да ашылды). Одан басқа Мысыр, Түркия, Бангладеш, Пәкістан, Малайзия сияқты ислам елдерінде орналасқан дамушы нарықтардың көбі ислам құнды қағаздарын орналастыру арқылы өз елдерінен капиталдың кетуін тоқтата алды. Дегенмен, ислам банктерінің, Такафул компаниялар, сондай-ақ ислам бағалы қағаздар нарығының жұмыс істеуі тетігінің электрондық коммерция механизмі жұмыс істеуін айтпағанда, әлі осы тақырыпқа еуропалық ғалымдар жеткілікті көңіл бөлмеген, ол деген зерттеулер мен жарияланымдардың саны аздығынан көрінеді.

Ең алдымен экономикалық және қаржылық аспектілерге негізделетін дәстүрлі қаржы жүйесінен айырмашылығы ислам қаржы жүйесі тең дәрежеде, этикалық, моральдық, әлеуметтік және діни нормаларға тең болып келеді.

Қазіргі заманғы ислам қаржы жүйесін құру Шариғат қағидаттары бойынша жұмыс істейтін банктерді енгізуден басталды. Мұнай бағасының өсуі ислам банктерін дамыту үшін қолайлы негізді қамтамасыз етті. Қазіргі уақытта, банктер мұсылман және дәстүрлі әлемдегі, ең дамыған және Шариғат қағидаттарына негізделген кең тараған институттар болып табылады.

MoulanaAhmedFazelEbrahim ойына сәйкес ислам банкі - ол капитал иелері (акционерлер) және инвестициялық, банк, сақтандыру және экономикалық дамуындағы қаржы «ауруларын» емдеу бастамашы инвесторлардың (салымшылардың) бірлестігі болып табылады.

Объективті, ислам банктері капиталистік нарық құралы болып табылады, себебі оның түрлі сегменттері мен секторларына қызмет етеді және сол арқылы дәстүрлі банктердің (3-кесте) бірдей дәрежеде нарықтық экономиканың қалыптасуына ықпал етеді. Соңғылардың мықты идеологиясына ие болып, олар соған қарамастан белгілі бір ерекшеліктері бар толыққанды қаржы нарығының құралы ретінде қабылданады.

Клиентпен және керісінше моральдық міндеттемесі болуы тиіс деп - "ислам банкирі үшін маңызды бірінші принципі: біз атап өткендей, Ислам банкингі осылайша ислам қаржы жүйесінің жұмыс істеуінің жалпы қағидаттарына сәйкес ұйымдастырылады. Басқа адамның әл-ауқатын арттыруға деген әрбір өнімді үлес Құдайдың жер бетінде орын алады. Ол принцип ұмытылмауы тиіс, себебі ол ислам банкін осындай етіп тұрады. Бұл принципте клиенттерге қызметтер көрсету және өнімдер жасау және ислам банктерінің бірегей үлесінің артықшылығы қандай екені туралы мәселесінің астары жатыр. Банктiң исламдануы өз бетінше жеткілікті емес. Сонымен қатар, клиенттерді тартудың басқа да жолдарына назар аудару керек, мысалы: орналасу қолайлылығы, қызметкерлердің көзқарасы және әсіресе ұсынылатын қызметтер түрі.

Олар сатысында, тіпті қаупін азайту көмектеседі арнайы несие механизмін (алдын-ала анықталған діни негіздері), өйткені операциялар сипатына Ислам банктері, дәстүрлі немесе дәстүрлі банктердің айтарлықтай өзгеше «Ислам-шарттар».

Ислам экономистері оның «пайдалану» сипатына назар аудара отырып, заемдар бойынша сыйақы тыйым салу түрлі ұтымды негіздемесі, беруге және экономикалық дағдарыстар «тудырды» деп банк жүйесінің рөлін ерекше атайды. Алайда, сайып келгенде, пайыздан бас тарту, сондай-ақ өсиеттерді орындау сенімнің актісі болып табылады. Мұсылман барлық жаратылыс рахаттары Құдайдың сыйы екенін ұмытпауы керек - бұл олардың шынайы иесі болып табылады. Адамға сеніп берілген өндірістік ресурстар барлық адамзаттың игілігі үшін жұмыс істеуі тиіс. Ислам этика нормаларына сәйкес өз жұмысы және кәсіпкерлік, оның иесінің күш-жігерін, сондай-ақ мұрагерлік немесе сый көзі болып табылады. Сонымен қатар, табыс кез келген іскер кәсіпорынға тиесілі тәуекелдер үшін сыйақы болып табылады.

Шариғатқа сәйкес іске салынбаған қаражат кедей әрі әлсіздер пайдасына қайырымдылық салық ретінде салынады. Егер адам өзі қаражатты айналымға жібере алмаса, онда ол үлесін табыстан алатындай етіп басқаның кәсібіне салуы тиіс. Пайғамбар Мұхаммедтің өзі жолы болғыш көпес болғаны белгілі, оның сауда операцияларына кейін оның әйелі болған бай жесір Хаджия қаражат салған. Мыңнан астам жыл бұрын ислам негізін қалаушысымен жасалған қаржылық операциялардың атауы да, Манамада, Куала-Лумпур және Лондон қаласында қазіргі заманғы ислам банктері ұсынатын қаржылық қызметтер түрлерінің принциптеріне негізделген.

Қазіргі заманғы экономикадағы банктердің (ислам және дәстүрлі) рөлін бағалау мүмкін емес. Ол Халықаралық ислам банктері қауымдастығының ресми мәлімдемесінде нақты айқындалды. Ислам банк жүйесі тікелей өмір ислам жолына байланысты әлеуметтік аспектілерін әсер және дәстүрлі ислам банктерден олардың әрекетінің философиясы бойынша басты айырмашылығы болып табылады. Өз қызметінде, ислам банктері, олардың шешімдерінің әлеуметтік салдарын басшылыққа алады. Жобаның рентабельділік - бұның көрсеткішінің маңыздылығы мен басымдығына қарамастан - ислам банктерінің қызметін бағалау үшін ғана емес, немесе негізгі критерийі, олар материалдық және әлеуметтік міндеттерді екі мақсатты қоғамдық мүдделерге тиісті және әлеуметтік кепілдіктер рөлін ойнауға тиіс. «Әлеуметтік мақсаттар мұны мүмкін емес, онсыз Ислам банк жүйесінің ажырамас бөлігі болуы тиіс және оны елемеуге болмайды. Ислам банкі үнемдеу және инвестициялық қызметтің дамуын ынталандырады, экономикалық ғана емес, сонымен қатар, әлеуметтік және білім беру әсерімен инвестор болып табылады.

Капитал мен елді мекендердің қайта бөлу - оның екі негізгі функцияларын жүзеге асыру барлық коммерциялық банктер және ғылыми-техникалық прогресс дамуына ықпал, тарату шығындарын үнемдеу, қоғамдық өндірісті кеңейту үшін негіз қамтамасыз етеді.

Дәстүрлі коммерциялық банктердің функцияларын кең түсіндіру жылы төмендегідей қорытындыланды болады: уақытша бос қаражатты тарту және жинақтау; Медиация несие; жекелеген тәуелсіз тұлғалар арасындағы төлемдер медиациясы, экономикадағы жинақ жәрдемдесу; бағалы қағаздармен мәмілелерді медиациясы, ақша айналымын реттеу; консультациялар экономикалық және қаржылық ақпаратпен қамтамасыз ету.

Экономикалық функцияларын қоса шариғат қағидаттары бойынша жұмыс істейтін Ислам банктері, сондай-ақ, әлеуметтік функцияларды орындайды.

Ислам банктерінің экономикалық функциясын төмендегідей жіктеуге болады. Біріншіден, ислам банктері функциясы қаржы ресурстарын жұмылдыру болып табылады. Ол батыс банктердің функцияларына ұқсас, біра ислам банктерінің қызмет ететін ерекше жағдайларды назарға алған жөн. Ислам банктерінің батыс банктерінен айырмашылығы - ол әдетте негізгі табысы тұтынуға жұмсалатын жеке табыс деңгейі төмен елдерде өз әрекетін жүргізеді, ал жинақтауға шамалы қаражат қалады, сондай-ақ Ислам ақшаны мақсатсыз жинақтауды қолдамайды. Батыс банктерге қарағанда ислам банктері ерекше назарды өз қызметінде ірі капитал иелерімен емес кішігірім клиенттермен жұмысқа көңіл бөледі, себебі айтылған бірінші тип мұсылман елдерінде ең кең тараған болып табылады. Кейбір бағалаулар бойынша ислам елдері халықтарының негізгі үлесі инвестицияланбаған жинақтар, ол 80 млрд доллардан астам.

Екіншіден, ислам банктері белсенді инвестициялық қызметті жүзеге асырады, бірақ батыс коммерциялық банктерге қарағанда, активтердің әлдеқайда аз үлесі бағалы қағаздарға орналастырылған. Әсіресе, жоғары инфляция мен жалпы тұрақсыздық жағдайында батыс банктері қор нарығында белсенді қатысушылары болып табылады, бұл үлкен айырмашылық болып табылады.

Ислам банкінің инвестициялық логикасы банктің тікелей табысынан емес, жеке табыстан гөрі қоғамдық табысты арттыру болып келеді. Сонымен қатар, барлық жобалар ерекше назар арасында ислам банкингінің теоретиктерге сәйкес атап айтқанда мұқтаж дамушы елдер ұзақ мерзімді жобаларды беруге қажет. Батыс елдерінде, банктер ірі, жоғары рентабельді жобаларды қаржыландыру тартылған, ал cонымен қатар, ислам банктері белсенді шағын жобаларды қаржыландырады.

Ислам банктерінің үшінші функциясы егер коммерциялық құпия болып табылмаса өз клиенттері туралы толық ақпаратпен қамтамасыз ету болып табылады. Өз клиенттеріне кредит беру кезінде осы банктер тиісінше тәуекелге барады, олар борышкердің қызметін батыс банктеріне қарағанда мұқият зерттеуге тиіс. Жиналған ақпарат арнайы мәліметтер базасында сақталады, оларға ынсапты ақы арқылы қол жеткізуге болады..

Біздің ойымызша, әлеуметтік функцияларға, тек банктердің осы түріне тән ислам банктерінің әлеуметтік-мәдени функциясын жатқызуға болады. "Экономикалық әсер арқылы ислам банкі ислам моралын уағыздау мен дамытуға тиіс..." Экономикалық даму Ислам моделі бөлігі ретінде, банк ол Батыста дәл сол сияқты, «бір-бірімен қайшы емес, материалдық және рухани принциптері арасындағы теңгерімді,» жасайды, сондай-ақ, «қарапайым емес, құқықтары мен міндеттері арасындағы теңгерімді құру экономикасы.

Ислам банктері функциясының бұл тобына мұсылман қоғамында әлеуметтік әділдіктің көмегін жатқызуға болады. Сонымен қатар ислам идеологтары бірқатар банктерге постколониализм саяси және ұлттық тәуелсіздік дәуірінің белгілерінің бірі екенін ескере отырып, бірыңғай діни идеяның негізінде қоғамның бірігуі ретінде жұмыс жүргізуді жүктейді.

Нәтижесінде, біз батыс елдерінің коммерциялық банктерінің және ислам банктерінің негізгі экономикалық функциялары бірдей екенін айтуға болады. Банктердің екі түрі де қаржының қайта бөлуін жүзеге асыру арқылы қаржы делдалдарының рөлін орындайды. Бұл қызмет, сайып келгенде, бүкіл қоғам барлық мүдделі тараптардың шынайы пайда әкеледі, және. Сонымен қатар, көптеген елдерде ислам банктері әлі экономиканың жетекші позицияларды (Кестелер 4 және 5) иеленді емес. Араб монархы бірі - - исламның бесігі ғана Кувейт ислам банктері үшін банк нарықтық шоттар төрттен астам.

Ислам банкінің тән ерекшеліктерінің бірі - депозиттік шоттар төрт түрінен қаражат жинақтау үшін арнайы механизмін құру: ағымдағы (qardal-hasandeposits), жинақ, инвестициялық (terminvestmentdeposits) және инвестициялық операцияларды жүзеге асыру үшін арнайы шотына.

Ағымдағы шот – бұл шоттың шарттары батыс елдері банктерінің шоттарды ашудан айырмашылығы жоқ шоттар. Дегенмен, ол бойынша пайыздар төленбейді, бірақ клиентке кез-келген уақытта салымның сомасын қайтаруға кепілдік беріледі.

Шоттың екінші түріжинақ. Оның иесі пайдасына қатысуға құқығы жоқ, бірақ салымшыларды тарту мақсатында банктің басшылығы, өз қалауы бойынша, банктің табыстылығына байланысты, олардың жарналарын төлеуі мүмкін. Жинақ салымы мерзімді салым болып табылмайды, оның номиналды мөлшері тиянақталған. Жинақ салымдар бойынша тартылған қаражат, банк коммерциялық мәмілелерді қаржыландыру, әдетте, төмен тәуекел операцияларға инвестициялауға тырысады.

Инвестициялық шот – оның иесі пайда және шығынды (profitandlosssharing (PLS)) бөлу қағидаты бойынша немесе банкпен пайданы немесе залалды бөлуге құқығы бар шот. Салымшылар әдетте, дәстүрлі банктердің пайыздарына ұқсас болып табылатын салымдары бойынша табыс алады. Алайда, бұл табыс кепілдік берілмейді, кепілдік және банктік инвестициялық депозит есебінен шығындарды өтейді ретінде депозит қайтып емес. Банк клиенттерге өте кәсіби емес агенттер бұйрық болса, сотта клиент өтемақы талап ете алады.

Жалпы, ислам банктері жүзеге асыратын операциялар мынадай ерекшеліктермен сипатталады:

а) олар (операциялар) белгіленген немесе алдын ала белгіленген пайыздық мөлшерлеме төлеу және алған күннен бастап тегін болуы тиіс;

б) қайтарым деңгейі алдын ала мәмілеге анықталған жоқ пайдалар мен залалдар бөлу, қағидатына негізделген;

с) барлық операциялар қатаң Шариғат қаржыландыру әдістеріне сәйкес келуі тиіс;

г) гарар элементтерінің болмауы ( «сенімсіздік», «белгісіздік»);

д) банкпен зекет төлеу (әлеуметтік салық).

Исламдық қаржыландыру қызығушылық жинау / төлем тыйым салынады болғандықтан, ислам банкингінің негізгі операциялар болып табылады: инвестициялық қаржы, сауданы қаржыландыру, жалдау (лизинг); сақтандыру.

Кредиттік қарым-қатынастарды, оның ішінде банктер үшін қаржы ресурстарын, жұмылдыру ұсынған Ислам доктринасы болдырмау үшін, бірлесіп қаржыландыру (equityfinance) болып табылады - жарғылық капиталына инвестордың қатысу есебінен қаражат жинау үшін. капитал өсімін ақшалай айналымы саласындағы өтеді мүмкін емес, ол нақты әлемдік тауарлар мен қызметтерге қатысты операциялар негізделуі тиіс. өздігімен.

Көптеген экономистер айтарлықтай артықшылықтары бірлесіп қаржыландыруда жатыр деп атап көрсетеді. Батыс экономикасы орталық банк дисконт мөлшерлемесін арқылы жиынтығы бойынша өз кезегінде байланысты несие қызығушылық мөлшері, нақты секторын дамыту үшін жағдай талап. депозиттер бойынша ислам қаржы жүйесі табыс банк салымшыларын инвестициялаған қандай компаниялар акцияларының табыстылығына байланысты. Осылайша, нақты секторды динамикасы экономиканың ең табысты салаларының пайдасына құру қолайлы инвестициялық климат және қаржылық ресурстарды тиімді бөлу ықпал етеді.

Ислам моделін қаржыландыру, астананың банк мүдделерін нақты секторын несиелеу тәуелділік ставка негізінде жүйенің тән тыямын болады. Ол нақты секторы болып табылады, сондықтан, нақты секторында инвестициялық мүмкіндіктеріне жауап ретінде құрылған ақшалай активтер қаржы секторының кірістілік ставкасы айқындайды емес, керісінше. Осылайша, бұдан былай банктер экономиканың нақты даму қарқынын орнатыңыз болады және өнімді сектор өздері үшін қолайлы инвестициялық ахуал құру басталады.

Ислам жүйесінде дәстүрлі банктер салдарынан кепілмен қамтамасыз етудің болмауына қабылданбаған еді көптеген перспективалық жобалар, пайдаға қатысудан негізінде қаржыландыру ала алады. Бірақ ислам елдерінің ЖІӨ-нің негізгі құруға және банктердің клиенттік базасы үлкен бөлігін құрайды шындық, шағын және орта бизнес саласындағы байланысты тым күрделі және уақыт жұмсауды жобасы бағалау тетігі коммерциялық алмасу негізінде несие алу қиын. Ислам банкирі іске асыру үшін ұсынылатын жобаның болашағын, сондай-ақ клиенттің бизнес қасиеттерін зерттеу негізінде несие беру туралы шешім қабылдайды. Көп жағдайларда, клиенттен кепіл талап етпейді. Бұл тапсырыс берушінің және банк әкімшілігі де, алаяқтық қаупін тудырады. Пайдаға қатысудың клиент негізделген операцияларды банктің нақты жобасы табыс есептілігін және жасыру жалған көруге болады.

Осы тәуекелдерді бейтараптандыру үшін, сондай-ақ, көбінесе жаман-пайдаланудан зардап шегеді шетелдік банктердің, іс жүзінде ұқсас көп жағдайда, арнайы рәсімдері әзірленді. Алаяқтармен күресудің негізгі әдісі кәсіпорынның барлық-клиенттердің операциялары мұқият аудит болып табылады. Ислам банкінің басшылығымен мүшелерінің ешқайсысы біржақты тәртіппен компания шоттарына, қаржыландырылатын банкте көрсетілген шығындарды тануға құқығы жоқ. Бұл кеңесінің барлық құрамын ұжымдық шешім қабылдау керек. Жоба жоспарланған табыстылығын жетеді алмасаңыз, арнайы тәуелсіз комитеті балансты зерттейді. табыс жасыру белгіленген болса, клиент мәжбүрлеу қалған соманы төлейді. Банк кәсіпорынның жосықсыз менеджерлерді ауыстыру үшін акционері ретіндегі өзінің құқықтарын жүзеге асыра алады. Ауыр жағдайларда, банк ақша алуда және компания қаскүнем «қара тізіміне» енгізілген. соңында төлеу жағдайда iстi қажетті соманы плюс бастапқы келісім-шарт жаза келісілген бір төлеуге клиентке талап сотқа аталады.

Құранның постулаттарын әр түрлі оқығандықтан барлық банктер жанында шариаттық кеңестер (ShariahAdvisoryCouncil) бар, олардың пікірлері жаңа қаржы құралдарын қабылдау кезінде ескіріледі және қаржылық жыл аяқталысымен діни аудит жүзеге асырады.

Шариғат қоғамның игілігі үшін теңдігін және жақсы сенім жету үшін, этикалық, адамгершілік, діни және әлеуметтік факторларға көңіл бөледі. Ислам банкингінің негізгі капиталдағы және құқық, дін мен акционерлер арасындағы қатынастар артық, көп органикалық айналды, сондықтан шарттық және қаржылық қатынастарды реттейтін адамгершілік теңдік тұжырымдамасы болып табылады. Ислам қаржы жүйесі толығымен тек ескере отырып мемлекеттің рөлі іскерлік этика мен байлық бөлу, әлеуметтік-экономикалық әділеттілік, қарай ислам көзқарасы тұрғысынан түсіну мүмкін.

Ислам банктері жоғары өнімділікті көрсететін, динамикалық кәсіпорын ретінде өзін құруға қабілетті болды және оңай қаржы нарығында орын ұзақ әлемдік банк кәсіпкерлері алыптар бөлінді жеңіп. Ислам банктерінің жұмысына тұрақтылық факторларының бірі ислам Ренессанс және оның материалдық көріністеріне байланысты барлық идеясының жақтастары ретінде дәрежелі тұрғындары акт онда ортада олардың функциясы болып табылады. Тіпті проислам-пікірлес клиенттер, ең алдымен, экономикалық пайымдаулар басшылыққа, және олардың мінез-құлық инвестицияланған капиталдың рентабельділік және рентабельділік санаттағы аясында анықталады, өйткені дегенмен, бұл фактор, асыра тиіс емес. Ислам банктерінің қызметіне немесе бұзылусыз мен сәтсіздіктер Ислам инвесторлар мен клиенттердің жағдайына теріс әсер етуі және оның қаржылық нәтижелері жақсы болады, егер олардың дәстүрлі банктердің қарай жылжыту үшін себеп болуы мүмкін.

Ол 90-шы жылдардың соңына қарай екенін атап өту маңызды. ХХ ғасырдың. Мұсылман елдерінде жұмыс істейтін көптеген банктер Интернет арқылы дәстүрлі қызметтермен өз клиенттеріне қамтамасыз бастады. Банктік және онлайн таралды. Аналитикалық зерттеулерге сәйкес, 2006 жылы, 30 миллион арабтар виртуалды банктік қызмет болып табылады. Алайда, бүгінгі күнге дейін, тек қана 18 Таяу Шығыстағы 100 ірі банктердің өздерінің клиенттеріне онлайн операцияларды жүргізуге қабілеті ұсынамыз. Бірақ бұл қарамастан, араб пайдаланушылардың 14% АҚШ-та 17% салыстырғанда, олардың клиенттері болып табылады.

Ислам банкингі дамуындағы Табыс және нарықтың басқа да сегменттерінің дамуына үлес қосқан. «Бұл болған, онда түрінде сақтандыру, Исламға сай емес еді.», Өйткені тағы бір мекеме, Шариғат принциптерін ұшыраған трансформация немесе болуға сақтандыру (Такафул).

Ислам сақтандыру туралы көптеген сарапшылар қазіргі заманғы сақтандыру мекемесінің прототипі бар дийа институты (сөзбе-сөз «қан ақша») деп атауға болады деп санаймыз және закят институты (мұсылман қоғамдастығының тұрмысы төмен мүшелерінің игілігі үшін салық). Ислам құқық секторларына әдеттегі бөлімшесі болып табылмағандықтан, осы түсіндіру өте тиімді болып табылады.

Мерзімі такафул сөзбе-сөз «ортақ жауапкершілік және кепілдік бөлісті» дегенді білдіреді. Практикалық мағынада, Такафул (өмір, мүлікті немесе бағалы элементтердің кез келген нысанда жоғалтқан) нақты тәуекел «қарсы» біріккен адамдар тобы ұсынған өзара кепілі болып табылады.

Онлайн малайзиялық сақтандыру институты мерзімді «Такафул - бұл» келесі анықтамасын беріледі шариғат, төмендегідей болып табылатын мәні қағидаттарына негізделген қалқан «жоспар: мүшесі ұқсас қайырмалдық (tabarru»)» бастап белгіленген жалпы такафул қорына соманы ықпал етеді, қол қойды осылайша көмек қажет партия, қолдау мақсатында бірлесіп жұмыс істеуге келісесіз келісім-шарт (aqad).

Әдетте, тыйым сақтандыру, және рұқсат етілген жариялаған тиісті сақтандыру түрлерін жиынтық жариялады.

Субъектілері такафул операторлары (сақтандырушылар) мен қатысушылары (сақтандырушы) болып табылады. Төмендегідей белгісіздік болдырмау мақсатында сақтандырушы басшылыққа алады негізгі ережелері, қорытындылады болады:

1) әрбір тарапқа (сақтандырушы) жасаған жарналарының бөлігі, өтемақы сақтандыру жағдайы туындаған жағдайда, онда арнайы қорға, инвестицияланады. Такафул қорға барлық үлестер сыйлық, немесе құрбандық ретінде қарастырылады. Бірақ қалған жарналар алады, басқа қор болып табылады, және оның қаражат қазірдің өзінде тиімді жобаны (мүлдем жоқ қайшы шариғат табысты бизнесті қағидаттарына) құйған. Осы қордың мүшесі табыс қарамастан сақтандыру жағдайының. келісім-шарт шарттарына

сәйкес оператор (сақтандырушы) және, алдын ала келіссөздер, пайданы өз үлесін біледі. табыстың мөлшері компанияның жүргізген операциялар бойынша тек қана байланысты және нақты алынған тіркелген, тәуелсіз емес;

2) жарналар төленген, немесе оның бөлiгiнiң, тек шариғат тыйым салынбаған операциялар пайдаланылуы мүмкін;

3) ислам сақтандырудың негізгі мақсаты қатысушылар үшін кепілдік қамтамасыз ету болып табылады. Тараптар ислам сақтандыру шарты кепілдік қамтамасыз кім, сондай-ақ кепілдік қамтамасыз ететіндерге ретінде әрекет ете алады;

4)Коммерциялық сақтандыру орын пайыздық қарым-қатынас алып тастау;

5)сондай-ақ банк саласындағы сақтандырушылардың кәсіпкерлік қызмет үшін оның міндетіне жаңа өнімдерді (қызметтер) бағалауды қамтуы компаниясы мен ислам құқықтың нормалары мен принциптеріне және олардың сәйкес тұрғысынан өз қызметін жүргізген шариғат кеңесін, сақтауға арналған;

6) ислам сақтандыру шартының барлық тараптары, ең жоғары тұтастығын (utmostgoodfaith) принципіне сәйкес әлемнің тән vsemstrahovym операцияларды әрекет етедi;

7) сақтандырушылар такафул компанияның директорлар кеңесіне өз өкілдерін ұсынуға құқылы;

8)такафул шариғат талаптарына сәйкес, коммерциялық сақтандыру қарағанда, мұрагерлік шарттар бұзылған жоқ.

Жоғарыда ережелерін негізінде партиялық және Такафул барлық түрлері операторының арасындағы қатынастар болып табылады. Бүгінгі күні, такафул үш түрі бар: а) жалпы Такафул (generaltakaful); б) Отбасылық такафул (familytakaful) қаржыландыруды жағдайда қатысушысы келісім-шарт такафул тоқтату туралы шешім, егер ол алады: а) мүшесінің шотынан шарт сомасының тоқтату және инвестициялық операциялар пайда туралы шешім қабылданған күнгі жағдай бойынша жинақталған; қатысушының арнайы шотынан б) таза табыс; с) ретакафул (Islamicreinsurance).

Сақтандырушылардың өздері үшін осы түрі ұсыныс сақтандыру компаниялар. Сақтандырудың бұл түрі оның нәресте болып табылады, ол ислам қайта санына пайызбен исламдық сақтандыру қажеттіліктеріне сәйкес келмейді. Іс жүзінде, бұл исламдық сақтандыру компаниялары дәстүрлі қайта сақтандырушыларды imetdelo мәжбүр екенін білдіреді. Бұл мәселені саралау жағы мәртебесін реттейтін заңнаманың жоқтығы болып табылады және ислам perestrahovschikov.Islamskie retakaful компаниялардың қызметі негізінен Багам аралдарына, Малайзия, Сауд Арабиясы мен Sudane.Pervym мұсылман әлемнің тыс ислам сақтандыру таралуына қадам 1981 жылы Женевада ашылу деп аталатын болады Дарул Мал Ал Исламик туралы. 1983 жылы, Бахрейнде исламдық сақтандыру компаниясы, Багам аралдары, аралдар Люгсембуркте құрылған. Брунейде оның басшысы Бруней кеңсесінде және АҚШ $ 250-300 млн доллар нарықтық капиталдандыру мөлшерімен, бірінші жаһандық такафул компания Глобал Такафул компаниясын құруды тырысады болды . Алайда, біз сол компания ғана шариғат заңдары мен ережелеріне сай болмауы тиіс екенін ұмытпау керек, сонымен қатар еліміздің сақтандыру заңнамасы, импорттаушы такафул. Бүгін әлемде Ислам Конференциясы Ұйымының тиесілі 25 елінде такафул шамамен 80 операторлары, және 7 қайта бар. Бұл сыйлықақылары әлемдік сақтандыру сыйлықақыларының 1,5% болып табылады.

Заң, ислам қоса алғанда, барлық сақтандыру компаниялары, Шариғат ережелеріне бұза отырып, олардың қаражатын инвестициялауға мәжбүр. Ұмтыла отырып, сол қаражат салуға талаптарына сәйкес, шариғат, ислам сақтандыру компанияларын мәжбүр айтарлықтай бетте сыйлық жоғалтып осылайша, бәсекеге қабілеттілік. Ислам инвестиция тұрғысынан ең қолайлы ислам сақтандырушылардың құқығын білдіреді болып табылады: ислам банктеріне жарналар, мудараба модельге негізделген инвестициялық жылжымайтын мүлік инвестициялар mudaraba модельге негізделген инвестициялар.

Алайда, іс жүзінде барлық елдерде такафул операторлары, мұндай инвестициялар үшін ешқандай мүмкіндіктері арқасында ислам экономика тиісті механизмдер мен институттар болмауына, оның ішінде бар.

Ислам банкингі және сақтандыру институттарының қолайлы дамыту, сондай-ақ «Құдайға ұнамды» болмауы, өйткені ислам бағалы қағаздар нарығының шектеулі құралдарының пайда болды өтімділікті басқару мәселесіне арналған инвестициялық құралдар туындауына әкеп берді. Ал банктер, сақтандыру компаниялары тиімді таңдау мәселесін тап, және сол уақытта шариғат қаржы құралдарын қайшы келмейтін. Ол бірде банктер де сақтандыру компаниялары исламдық бағалы қағаздар нарығының қолдауынсыз тиімді жұмыс істей алмайды деп айқын болды. Мәселені шешу үшін алғашқы қадамдар Шариғат қағидаттарына негізделген қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді борыштық құралдар әзірлеу және іске асыру болды пайда болды.

Бөлінген мұсылман қоғамда шариғат заңдары тұрғысынан бағалы қағаздар нарығының заңдылығы туралы пікірлер. Ол исламға жат болып Кейбір ғалымдар, бағалы қағаздар нарығының енгізу мүмкіндігін жоққа шығарамыз. Басқа, алайда, нарықтың негізгі бөлігі ретінде, ислам экономикасы дамыту үшін осы институттың маңыздылығын түсіну және қатты бағалы қағаздар нарығын енгізу және дамытуды қолдауға - қаржыландыру бизнес қаражаттың артық бар ұйымдардың қаражат бағыттай отырып, ұйым, оның жетіспеушілігін бастан - қағидаттарына қайшы келмейтін ислам. Бағалы қағаздар (қарыз алушы) сатып алушылар өз еркімен сатушыларды (кредиторлар) жарылқауға мүмкін исламның ережелеріне сәйкес нөлдік сыйақы мөлшерлемесі, берілетін Мысалы, пайызсыз несиелер.

Қазіргі уақытта, қор биржалары мұсылман елдерінде рұқсат етілген, бірақ бұл сауда-саттық әдістері шариғат қағидаттарына сәйкес дегенді білдірмейді, сондай-ақ, бұл коммерциялық банктердің сол факт исламның тарапынан несие қызығушылық қолдау туралы емес, әңгіме, көптеген мұсылман елдерінде бар.

Төмендегідей Бүгінгі таңда, біз Ислам бағалы қағаздар нарығының құрылымын белгілей алады:

а) бағалы қағаздар нарығының субъектілері, атап айтқанда бағалы қағаздарды сатып алу / сату бойынша қызметтерді қамтамасыз ұйымдар, қорлар, бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушылары, өзін-өзі реттейтін ұйымдар.

б) үлестік бағалы қағаздар, борыштық бағалы қағаздар, туынды бағалы қағаздар: өнімді заттарды немесе бағалы қағаздар нарығы.

Талдайық ислам бағалы қағаздар нарығы, қолданыстағы шариғат қағидаттарына сәйкес, жоғарыда келтірілген жіктеу. Бағалы қағаздар нарығының субъектілері.

Бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушылары. Егер алынған пайданы ішінара болды нәтижесі салымдардың шариғатпен тыйым салынған қызмет (алкоголь, темекі, жезөкшелік және т. б.), онда инвестор рәсімінен өтуі тиіс тазартуға кірісті, яғни бөлігі пайда, ол нәтижесі болып табылады тыйым салынған қызметті тиіс пожертвована қайырымдылық мақсаттарға.

Іріктеу тиісті шариғат бағалы қағаздарды одан әрі жұмыс істеу үшін, олармен әр-түрлі елдерде түрлі органдары жүргізеді. Мысалы, Малайзияда осы қызметті жүзеге асырады орталық банк, басқа елдердің жеке меншік ұйымы (ParsoliCorporation және т. б.). Дейін 90-х гг. ХХ в. есептеледі бірнеше арнайы қор индекстерінің – DowJonesIslamicIndices (әлемдік, америкалық, еуропалық, британдық, технологиялық және индексі шағын компания) (Қосымша Д). 2006 жылы жаңа ислам индексі елдері үшін BRIC (Бразилия, Ресей, Үндістан және Қытай).

Құрамына индекстерінің кіреді, ол алатын табыс шариғатпен тыйым салынған бизнес түрлерін және бар жеке берешек аспайды 33%, оның жылдық орташа капиталдандыру. 33% артық емес капиталдандыру мүмкін бір мезгілде болуы түріндегі қолма-қол ақша немесе бағалы қағаздарына салымдардың тіркелген берешек.

Мұсылман өзара қорлар, немесе мұсылман америка құрама сенімді қорлар – бұл қорлар олар басқарады, қолданыстағы заңнамаға сәйкес.Ислам қорлары өз қызметін жүзеге асыру үшін шариғат принциптеріне сәйкес тартады, арнайы кеңес. Кейде осындай кеңес міндетті шарты болып табылады жұмыс істеу деректер қорлары.

Әр түрлі түрлері бар мұсылман қорларының (кесте. 6). Инвестициялық қорлар қатысушылары болып табылады мурабахи болса, соғұрлым тұлға ұсынады тауар үшін банкке оны одан әрі қайта сату.Мұсылман тауар қорлары инвестиция құюда тауарлар, олар шариғатпен рұқсат етілген. Арасында ең танымал тауарлардың орналасқан металдар: алюминий, никель, алтын, мыс, палладий.Лизингтік қорлар жүзеге асырады лизингтік мәміле шарттарына сәйкес келетін, шариғат.1994 ж. 2001 ж. пайда шамамен 120 мұсылман қорлардың көп бөлігі (60%) ұйымдастырылды инвестициялау үшін халықаралық науқан. Сол уақыттан бастап пайда болды тағы 55 мұсылман қорлар, осылайша, бүгінде 226 мұсылман қорлар.

Брокерлік компания.мұсылмандық брокерлер ғана айырмашылық оның барлық операциялар бұл іс жүзінде ислам бағалы қағаздары болып табылатын, Шариғат қағидаттарына байланысты бағалы қағаздарды жүргізу үшін қажет болып табылатын, бұл дәстүрлі ұқсас. бірінші ислам брокерлік компаниясы Малайзияда 1994 жылы пайда болды, мұсылман әлемінің шегінен тыс ислам брокерлік фирмалардың тарату үшін Кувейт.Соған байланысты ұласты мысалы, мысал 2003 жылы Ұлыбританияда алғашқы брокерлік қызметі (TheFirstBrokersServices) енгізу болып табылады.

Нарықтық бағалы қағаздар нысандары. Мұсылман әлемінде қазіргі заманғы қаржы құралдары - Бағалы қағаздар мен туынды - бұл олар шариғат қағидаттарына сәйкес келуі ма анық емес, өйткені, ретінде кеңінен дәстүрлі қоғамдағы ретінде таратылады емес. Ал бұл, өз кезегінде, ислам қор рыногының жұмыс iстеуiн кедергі. Артықшылықты акциялар, фьючерстік және опциондық - ең жиі пайдаланылатын бағалы қағаздар акциялар және облигациялар, аз танымал, бірақ әлі күнге дейін пайдаланылады.

Ең өзекті мәселе бүгін - бірыңғай ислам қор нарығын құру. Бірақ алдын ала белгілі бір мұсылман елдерінің бағалы қағаздар нарықтарының жағдайын талдауға расталады әлі алыс, біздің ойымызша бұл іс-шараның, үшін.

Бүгін, салдарынан әлеуетті инвесторлар Ислам институтының салыстырмалы жаңа сенім болмауына ИЫҰ-ға мүше елдердің негізгі сомасының бағалы қағаздар нарықтарының төмен капиталдандыру ислам қор нарығы соңында ХХ ғасырдың оның дамуын бастады.

Бағалы қағаздар рыногының ИЫҰ-ға мүше-мемлекеттердің талдау барлық мұсылман елдерінің салыстырмалы талдау бүгін үшін ешқандай салыстырмалы деректер бар екенін көрсетті, алайда, біз осындай талдау мүмкін болатын елдердің (Бахрейн, Малайзия, Pakis¬tan және Судан) бірқатар анықтауға болады. Айырмашылық қарамастан, «қарттар», соңғы жылдары осы елдердің бағалы қағаздар нарықтары тең дәрежеде белсенді шоу қарқынды өсуі болып табылады.

Алайда, олардың көпшілігі өсу қарқыны экономикалық өсім мен халық арасында табысты әділетті бөлуге қолдау мүмкін емес. Бұл тұжырым бақылау саны көп расталады. Мысалы, мұсылман елдерінде жеткілікті тұрақты экономикалық өсуіне қарамастан, қор биржасының ресми тізімінде тұрған, компаниялар саны әлі де төмен болып табылады, және нарықтық капиталдың аз мөлшерін қосылады.

Сонымен қатар, қор биржасының ресми тізімінде тұрған, компаниялар ең шектеулі ұсынуға мүмкіндік берді, ол жабық түрі болып табылады. Инвестициялық сомасы өте аз және негізінен инертті болып табылады. Бұл үлгі ислам бағалы қағаздарын барлық дерлік нарықтардың тән. ол мұсылман қоғамда болуы тиіс, сондай-Ең алмасу емес, әлеуметтік қарағанда байыту жеке мақсаттарға ұмтылу брокерлер негізгі ойыншылары болып табылады. сатылатын активтер мен қор биржасында тіркелген жалпы санының арасындағы қатынасы, бағалы қағаздар аз санына тәуелді қор биржасында өтімділігін етеді, ол өте аз.

Жоғарыда факторлар қолайсыз нарықтық қозғалыстардың инвестордың тәуелділігін нығайтуға аталған. Әрине, ережелер мен ережелер бар, бірақ олар нашар жүргізуде.

Осы проблемаларды қатар, атап айтқанда, бағалы қағаздар нарығының ағымдағы проблемаларын бар және:

1) нарық сегментациясын және оның салдарын азайту бойынша іс-шаралар кешенін әзірлеу қажеттілігі;

2) келісім-шарт қорғау және инвесторларды қорғау жөніндегі кепілдіктерді енгізуді талап етеді;

3) Біз ислам қаржы институттары пайдаланылуы мүмкін өнімдерін дамыту қажет;

4) Шариғат инфрақұрылымын принциптерін тұрғысынан қолайлы жасау маңызды.

Қоғамдағы айналымы механизмі байлығын жетілдіру, инвестициялық мүмкіндіктері және, демек, жалпы мұсылман елдерінің экономикалық өсуін арттыру - осы инновациялар нәтижесі оның жетілдіру, соның ішінде ислам бағалы қағаздар нарығын дамыту, болуы тиіс.

 

Әдебиеттер тізімі:

1. Исламские финансовые институты в мировой финансовой архитектуре / под ред. д.э.н., проф. Кочмола К.В.: монография. – РГЭУ «РИНХ», Ростов-н, 2013. – 368 с.

2. Байдаулет, Е. А. Основы этических (исламских) финансов [Текст]: учебное пособие / Е. А. Байдаулет. - Экибастуз: PrimaLux, 2014. - 326 с.

3. Шайханова, Н. К. Финансы [Текст]: учебное пособие / Н. К. Шайханова. - Астана: Фолиант, 2013. - 184 с.

 

 

 

Дәріс 13, 14

Тақырып 6. Құралдар мен исламдық қаржы институттарының қызметтері (7 апта).

Сұрақтар:

1. Мудараба немесе кырад.

2. Мушарак.

3. Мурабах.

4. Мусакат, иджар, мукарад, салам, мусайар, джуал.

5. Иджара ва иктин, зекет, кадр-аль-хасан, бей-би-силаа.

6. Сертификаттар, мурабах сертификаттары, мушарак сертификаттар мен музара сертификаттары, куәліктер мусаку, мугарас сертификаттары, ислам депозитарлық қолхаттары, истинса қор-иджара сукук салам сертификаты, куәландырулар.

 

Мұсылман елдерінде қаржы институттары, нақты және дәстүрлі екі қаржы қызметтермен жұмыс істейді (2-сур.) Клиенттерге қамтамасыз етеді. Мудараб,муша-рак, мурабаха және басқа да (В қосымшасы): ең исламдық қаржылық операциялардың негізі деп аталатын «келісім-шарттар» болып табылады.

Сонымен бiрге әлемнiң көп ең iрi банктерi ислам қаржыландыруында қызықтырған, өз клиенттерi үшiн "терезе" деп аталатын ислам ашылып, тиiстi шариғаттар арқылы қай қаржы өнiмдерiнiң қатары ұсынылады.

Өз ислам экономикасы мәні әрiптестiктiң қағидатында негiзделгендiктен, ислам нарығы қатысушылардың арасындағы бүгiнгi күнге бұл бiздiде қонақ шақырып алуға әдетте қабылдалған қаржы аспаптарына қарағанда ,келiсiм үлгiлерiнiң нұсқаларының жиыны болады.

Мудараба - шамамен коммандиттiк серiктестiктiң аналогi болып табылады. Бiр жағы капиталды беру қатысумен шектелсе , ал басқа жағы - капиталдың басқаруымен шектеледі. Шығындар тек капитал салган ( Раббульмаль )жақтың есептеріне жатады. Пайдалануға берiлген құрал-жабдықтардың мөлшері , жауапкершілік жағымен шектелген. Сонымен бiрге басқарушы серiктес Раббульмальдан рұқсат алғаннан кейін, бірлескен қызметті инвестициялауға құқылы.

Мушарака - бiрлескен қызмет туралы келiсiм. Бiрлескен қызметтiң жеке басқаруынан серiктестердiң бiрлерiнiң iстен шығуы мүмкiн. Бiрлескен қызметтен пайданың бөлiмiне дейiн басқарушы серiктеске сыйақының төлеуi мүмкiн.

Мурабаха - сатып алу-сату шарты. Шарт төлеудiң кейiнге қалдыруына қымбаттатуға жол бередi. Мурабахи шарт кейiнге қалдыруға тауардың бағасы және қымбаттатуға туралы ақпараттың дүкеншiсiмен ашылу болып табылады. Бұл келісім шартта керi сату тыйым салынған.

Кард Хасан - қарыз. Қарызды қайтару талап бойымен өндiредi. Несиелiк процент тыйым салынған. Несие берушiге сый беру рұқсат етiлген, бірақ қарызды

Иджара - түбегейлі жалға алушыға табыстарды пайдалану және пайда алуға құқық бередi. Келiсiм шартты субжалдаудың мүмкiндiгi ескере алады. Сатып алу құқығы бар жалдау немесе жалға алушыға меншiктiң берiлуi туралы жалға беру шартының өтіп кетуі арналған. Лизингтiң дәстүрлi сұлбасымен ұқсас.

Сукука - шариғаттың заңдары бойымен шығарылған ұзақ мерзiмдi және жедел бағалы қағаздар, қамтамамыз етілген материалдық активтер (кейде ислам облигациялары деп аталады).

Мысалы, ислам ұйымдарының анықтауларына келiсемiн алкогольды өнеркәсiпте исламдық емес қаржыларды салалардың қатарында әрекет жасай алмайды. Серiктестiкте қаржы менеджментi шариаттық Институция мақұлдалған әдiстемелiгi бар сәйкестiкте тұрғызуы керек.

Көбi ислам қаржыландыру ойлайды - бұл дiни феномен, мұсылман елдерiне қатысты болмайды деп , Ресей сияқты, бірақ бұл олай емесслам қаржыландыруы - бұл қаржы менеджментiнiң жүйесiнiң дiни болмысымен ұсынысына негiзделетiн "үлгi казино" баламалы батыс капиталистiк болып табылады. Егер Ресей өз банктiк жүйесiнiң қалыптасуы үшiн бұл мүмкiндiктi пайдаланса , онда бұл дамитын экономика қателеседi. Ислам қаржы бұл тек қана мұсылман бағытталған. Ол нақтылықта әлеуметтiк жауапты инвестицияларда және қаржыға әдептi тәсiлдемесi қызықтырған барлық талап ете алады.

Исламдық қаржыландырудың діни және этикалық лауазымдарға арасында ерекше орын экономикадағы ақша сипаты мен функциялары бойынша орын алады. Шариғат (Зекет бейнелейді шектеулі) алмасу орта, құны шарасын және құнының дүкен ретінде ақша дәстүрлі көзқарас жоққа шығармайды. Ислам әлеуметтік мекемесі мен экономикалық құбылыс абстрактілі категория ретінде қоғамның, адам ақыл қызметі шаруашылық қажеттіліктеріне, жасаған механизмі ретінде бөледі және ақша түсіну. Сонымен қатар, ақша және астананың арасындағы айырмашылық исламдық қаржыландыру бар, бірақ капиталға ақша трансформация дәстүрлі көрінісіне қарағанда, Ислам ақша ресурс иесі белсенді қатысуын талап етеді. капиталдың иесі өндірістің басқа факторларының иелерімен тең жобасына қатысты болса, пайда табу ақталған. Бұл мәртебе капитал пайданың үлесін (немесе шығындар бөлігінде астам отырып) алуға иесіне туғызады, сыйақы бекітілген және кепілдік жоқ, нақты байлық қол жеткізген өсу тұрғысынан айқындалатын сома, несие бойынша сыйақы түрінде білдірді.

Банк қайта сату үшін белгілі бір тауарларды сатып алады. Сауда белгілі бір жеке қатысуын және күш тартады, өйткені мұндай қызмет, шариғат қайшы келмейді. Банк сату ұйымдастыру, сақтау, тасымалдау, т.б. міндеттенеді Мысалы, банк клиенттің тапсырмасы бойынша өз атынан және өз есебінен элементте алады. Банк сауда қаупін түгел болжайды. Кейіннен, банктік шартында көзделген маржаны қамтиды бағамен тапсырыс берушінің тауарларды сатады. Бұл белгі-дейін және банктің табысы айналып.

Бұл операция, оның пайдасы кейбір тәуекел нақты қызмет көрсету, алынған және сондықтан осы пайда Шариғат қағидаттарына сәйкес заңды болып табылады, оның сату процесіне қатысатын жатқан тауарларға құқылы сауда операцияларын қаржыландыру үшін пайдаланылатын, сондай-ақ Банк болып ретінде саналады. Екінші жағынан, бұл мұсылман этика тұрғысынан Мурабаха күмәнді қызметі екені көрініс бар. Маржа әдетте пайыздық мөлшерлемелердің әлемдік нарықтарда қолда бар банктердің негізінде анықталады фактісі (сондықтан, өте жиі LIBOR мөлшерлемесі пайдаланылады). Шариғат көптеген сарапшылардың пікірінше, бұл көзқарас практикалық тұрғысынан түсінікті, тіпті қолайсыз болып табылады: Ислам банктері клиенттерді тарту үшін дәстүрлі бәсекеге ие. Жалпы, мурабах принципі «тиімді» түсініктерін және «қайта сату» қатысты. Ислам заңда мәміле бағасына келісім байланысты екі түрге бөлінеді:

1) «Сату шарты» - ешқандай мәселе өнім сатушы сатып алды, онда бағасы қандай болды сатушы мен сатып алушы арасында келісілген баға қол жеткізу;

2) «Сенімге сату» - назарға тауарларды сатып алу үшін бірінші шығындарды ескере отырып сатушы және тауарларды баға сатып алушы арасындағы келісім.

Мәміле бұл түрі үш жолмен әрекет ете алады:

1) мурабах өзі, бағасы пайда қатысты сатушы тауарларды сатуды көздейді;

2) таулия - пайда жасауға немесе шығын шегеді ниетінсіз сатушының бағамен тауарларды сату үшін қамтамасыз ету, (қызметтер көрсету);

3) вадия - (жеңілдік бағасы), сатушының бағасы минус белгілі жеңілдік тауарларды сату белгілейді.

Мурабах негізінде қаржыландыру критерийлері:

1) мәміле экономикалық сипаттамалары: кірістілігі, айналыс жылдамдығы, әлемдік нарыққа шығу мүмкіндігі;

2) өнім сипаттамалары: сұраныс, сапасы, нақты нарықтық, инвестициялық немесе тұтынушы мақсатында қажеттілігі;

3) моральные и деловые качества;

4) мәміленің сипатына сәйкес келуі тиіс кепілдік қамту.

Исламдық қаржы институттарының қызметін көлемі келісім-шарттардың негізгі түрлеріне шектелмейді. Сіз басқа, аз белгілі Батыс қоғамды, ислам келісім-шарттардың түрлерін таңдауға болады.

Мусакат немесе музара'a (musakat, masara'a) нақты аналогтары немесе баламалары мудабар болып табылады. Әр қосқан үлесі сәйкес бақтары және дақылдар бөлімінде үшін мушарак мусакаттың нақты нысаны ретінде қолданылады. Шын мәнінде музара'a банк егін бөлігі үшін алмасу қаржыландыруды немесе жер қамтамасыз ауыл шаруашылығы және мал шаруашылығында мудараб туынды келісім-шарт.

Иджара (ijara) лизинг, және көбінесе белгілі бір баға бойынша белгілі бір уақыт бойы бөлiп-бөлiп төлеу отырып, жеңіл автомобильдер, машиналар, теңiз немесе жылжымайтын мүлікті сатып алу үшін пайдаланылады. Қазіргі уақытта, көптеген ислам банктерінің лизинг түрлі түрлерімен тәжі пайдақорлықе жасаудамыз. Мысалы, Иджара ва иктина (IjaraWaIktina) деп аталады келісілген баға (қаржы лизингі), соңында сатып алу жабдықтармен жалдау, меншік, жалға алынған объектіге көшу лизинг, ішінара төлемдер, несие (бөлiп-бөлiп төлеу), сату / жалға беру бөлiп-бөлiп балама.

Мукарад (mukarada) нақты жобаны қаржыландыру үшін банк шығарған ислам бағалы қағаздары болып табылады борыштық бағалы. Облигацияларды сатып Инвесторлар мукарада қаржыландырылатын жобаның алынған-ақ пайдаға қатысуға, бірақ сол уақытта төмен-маржа қағазды сатып, немесе тіпті шығынға ұшырауына жол тәуекелге. Олар жоба нұсқаулықта дауыс беру құқығыны жоқ, және олар дауыс беру құқығы жоқ акционерлердің ретінде әрекет етеді.

Салам (Salaam) сатып алушы алдын ала көрсетілген баға бойынша белгілі бір уақытта жеткізілуі тиіс белгілі бір сапасы тауарлардың белгілі бір мөлшерін төлейді. Бұл техника фьючерстерінің немесе форвардты жолмен сатып алу келісім-шарттарын қаржыландыру ұқсас болып табылады және сатушы алдын ала жеткізу айналым капиталын қажет болғанда, мұндай ауыл шаруашылығы өнімдері ретінде маусымдық сатып алу кезінде, сондай-ақ барлық басқа жағдайларда жиі пайдаланылады. Басқа деп аталатын бай Салам (Bai Salam) немесе бай саляф (bai salaf) ізбасарлары.

Қашан ұзақ мерзімді қарыздар нақты өнеркәсіптік жоба бойынша немесе оны жүзеге асыруға белгілі бір кезеңдерін қаржыландыру үшін жиі принципі мусайара (musaiara) (серіктестік немесе пайданың бөлу бірлескен өндірістік) пайдаланылады. Банк құралдарын, және жиі жұмыспен қарыз алушы және олардың өндірістік және іскерлік тәжі пайдақорлықе басқару мүмкіндігін қамтамасыз етеді. Шығындарды банк ғана көтереді, ал пайда келісті қатынасында бөлінеді.

Джуала (Jo'alah) - көрсетілетін қызметтер үшін алымдар. Әдетте, шартта көзделген.

Келісім-шарт бойынша, ислам банкингі үшін бірегей қамтиды:

1) Иджара - ұзақ мерзімді лизингтік, лизингтік операцияларды аналогтық;

2) Иджара ва иктина - тұтынушы өндірістік мақсаттар үшін бұрын жалға алынған жабдықтар мен қондырғылар сатып алу құқығын алады, оған сәйкес шарт;

3) Закат - міндетті салық (2,5%), Құран Кәрім бойынша бай мұсылмандардың мүлкі туралы алынатын және өмірлік жетілдіру жобалары мен қоғамдық жұмыстар қамтамасыз кедей, кедей мұсылман қоғамды, қамтамасыз бағытталған;

4) Кард-аль-хасан - тегін несие. Банк көрсетілген мерзім ішінде қайтарылады пайызсыз несие адамды немесе ұйымды қамтамасыз етеді. Банк қоғамдық жобаларды (зауыттар, фабрикалар, жолдар мен өмірлік нысандардың құрылысы) іске асыру үшін үкіметтің немесе ұйымға пайызсыз несие бөледі мүмкін;

5) Бей-би-силаа (Bey-би-silaa) - сатып алушы тауар үшін ішінара аванстық төлемді төлейді, онда алға мәміле.

Ислам банктерінің несиелендіру және операциялық қызмет, әрине, жоғарыда нысандары мен тетіктерін олармен шектелмейді. Банкирлер үнемі жаңа өнімдерді әзірлеу, бірақ олардың көбісі Шариғат заңдарын сақтамау проблемасына тап. Ислам келісім-шарттардың эволюция процесі 3суретте көрсетілген.

Айта кету керек, ол бөлек электрондық коммерция қызметтерді кеңінен В және В С және В аудандарда мүмкіндіктерін кеңейту көрінеді исламдық қаржыландыру, пайдаланылады, ислам инвесторлар мен ислам қаржылық қызметтерге арналған жаңа интернет-сайттарды ашу. Жоғарыда аталған келісім-шарт ислам Мәтіндер арасында қаржы операцияларын пайдаланылуы мүмкін екенін көрейік. Қаржы активтерін сауда мұсылман ұйымдары оларға белгілі бір тауарларды сатып алу және содан кейін сатушыға оларды кейiннен қайта сату мүмкіндік береді мурабах шарттарды пайдаланыңыз. Жоба қаржы мекемелері жабдықтарды сатып алу және лизингтік операцияларды жүзеге асыру үшін мұсылман-Иджара шарттар пайдаланыңыз.

Иджара келісім-шарттар негізінде лизингтік мәмілелерін оңайлатылған құрылымы, суретте көрсетілген. 4.

Төмендегідей жалпы мәміленің негізгі кезеңдері сипаттауға болады:

Тапсырыс беруші сияқты 3-ші тұлға ретінде жабдықтарды, сондай-ақ мүлікті сату үшін келісім жасайды.

Инвестордың мүддесі қамқоршы (иесі) Шариғат қағидаттарына сәйкес клиентке жабдықты жалға ұсынады, сондай-ақ клиент лизинг схемасы кезең ішінде жалдау төлемдерін жүзеге асыруға болады.

Бұрын аталған келісімге қатысты инвесторға клиентке кепілдіктер береді. Лизинг кірістер мен белгілі бір сома (кепілдік бағасы) өтеу кезінде инвесторға төленетін болады.

Тапсырыс беруші келісім-шарттың жеңілдікті кезең Иджара соңында сенімді тұлғамен мәміле параметрін (сыйақысымен мәміле) құрайды, сенімгерлік (иесі) негізгі-иесінен тұтынушы сатып алулар жабдықты талап опцияны пайдалануға болады.

Кейбір жағдайларда, клиенттер мен инвесторлар мұндай облигациялар ретінде қор нарығының өнімдерін, пайдалануға болады (сур. 5).

Клиенттер мен инвесторлар клиенттерге жылжымайтын мүлікті (сатып алушы) анықталады. Тапсырыс беруші мүлікті сату үшін келісім жасайды. Мүлікке меншік құқығы бірден мүлікті сату кейін инвесторға ауысады. Клиент қолма-қол төлем алады.

Содан кейін, клиент кейінге қалдырылған төлемдер (сатып алу бағасы плюс коммерциялық) негізінде белгілі бір баға бойынша инвесторға сол мүлікті сатып алады. Мүлікке меншік құқығы сатып алушыға (тапсырыс беруші) қайтарылады, және бұл инвесторға келісілген соманы төлеуге мәміле нәтижелері негізделген. Сатып алу бағасы және инвестордың пайдасы тұратын осы қарызын қайтару, кейінге қалдырылған және кейіннен толық жүзеге асырылатын болады. Тапсырыс беруші жоғарыда инвесторға сатып алу бағасы мен пайда төлеу бойынша міндеттің келісімге және дәлелдемелер аталған көрсету үшін инвесторға кепілдік жібереді.

Ислам қор нарығы бірқатар өнімдердің болсақ, ол елде нарықтық орналасқан жерге байланысты әр түрлі болады (қосымша Г).

Ең көп таралған ислам бағалы қағаздар нарығында мынадай өнімдері болып табылады: қорлар мен Иджара, сукук (ijarah-сукук), нарықта негізгі өнімі болып табылады, және ислам депозитарлық қолхаттар (ИДР).

Оларды тереңірек қарастырып көрейік.

Мұсылман әлемінде жай акциялар кәсіпорынның пайда мен шығын келісімшарт үлестік қатысу ретінде қаралады. Ислам бағалы қағаздар нарығының жай акциялар кәсiпорынның пайдасына алдын-ала келісілген үлесін қоспағанда, дәстүрлі мағынада жай акциялар айырмашылығы жоқ. Олар сондай-ақ акционерлердің жиналыстарында дауыс беру құқығын береді.

Осылайша, жай акциялары ислам әлемі үшін қолайлы құралы болып табылады.

Артықшылықты акциялар. Артықшылықты акциялар, өйткені олардың даулы бүгін исламдық бағалы қағаздар нарығының өте шағын фракциясын алады, шариғат, табиғат принциптерін тұрғысынан. Дәстүрлі қоғамдағы ретінде, артықшылықты акциялар төмен төлем сомасына сүйене отырып айқындалады тұрақты пайыздық, оны ұстаушының тарту. Ислам әлемінде, артықшылықты акциялар - шын мәнінде, дәстүрлі бейбітшілік облигация болып табылады. Айырмашылық тек қана терминология болып табылады: артықшылықты акцияларды туындайтын табыстар - облигациялар дивидендтерді және табыс - пайыздық.

Облигациялар. Борыштық бағалы қағаздар жұмыс істеуін өте мүмкіндігі мұсылман әлемінде даулы нүктесі болып табылады. Айта шариғат тұрғысынан заңсыз болып табылады, ислам экономистер ескере отырып, компанияның ыдырағаннан және пайда табу емес жағдайда олардың жұмыс берушінің төлем қабілетсіздігі әкелуі, белгілі бір уақытта белгілі бір пайда алуға болады. Бірақ, соған қарамастан, исламдық қаржы институттары, қысқа, орта және ұзақ мерзімді капиталдың әр түрлі сомаларды қажет. Түрлі қаржы келісімшарттар (қаржы институттарының талап етілетін қаражатты алу үшін), осы мақсатқа қол жеткізу үшін пайдалануға болады.

Исламдық облигацияларының құрылымы қаралады және Шариғат кеңесі бекіткен. Сонымен қатар, құрылымдық процесс, сондай-ақ инвесторлардың қосымша қорғауды қамтамасыз ету үшін енгізілуі мүмкін.

Иджара сукук (IjarahSukuk). Бұл бағалы қағаздар толығымен исламдық бағалы қағаздар нарығының өнім болып табылады. Олардың прототипі AIB (AssetIjarahBonds) болып табылады. Бағалы қағаздарды осы түрін құру идеясы алғаш «бюджет тапшылығын жабу үшін Әсет Иджар Бондс облигациялары пайдалану» (» TheuseofAssetsIjarahBondsforbringingthebudgetgap ) (1997),» М. Kahaf (М. Kahaf) ұсынған болатын, кешіктірмей, ол өсті және басқа да ислам ғалымдары бір рет. Алайда, Иджара сукук физикалық босату екі факторлардың нәтижесі болды:

1) осындай бағалы қағаздарды құру идеясын қалыптастыру;

2) исламдық қаржы нарығындағы секьюритилендіру рәсімдерді пайдалану өсті.

Осылайша, осы факторлар Иджара сукук себеп болған. Иджара сукук - бұл инвестициялық сукуктің мүмкін болатын нысандарының бірі. Бөлінбеген материалдық активтер, узуфрукт және қызметтерді меншік акцияларын немесе активтер жобаларды немесе арнайы инвестициялық белсенділігін көрсететін жай өтемақы куәліктің «ретінде Шариғатқа негізделген стандартты саны 17 айқындайтын» инвестициялық сукук «ислам қаржы ұйымдарының есеп беру мен аудиттің ұйымы (Шейба AAOIFI).

Стандарт сондай-ақ инвестициялық сукук мынадай нысандарын мысалдар береді:

1) Жалдау активтерінен (Иджара-Сукук) иелену растайтын сертификаттар;

2) узуфрукт иелігін растайтын сертификаттар: қолданыстағы активтер; деп күтілуде активтер; қызметтер көрсетілген тарап; болашақта күтілуде қызметтер;

3) салам сертификаттары;

4) истинка сертификаттары;

5) мурабаха сертификаттары;

6) мушарака сертификаттары: сертификаттар серіктестік; mudaraba сертификаттар; сукук инвестициялық агенттіктер;

7) музара'а (үлесі егін жинау) сертификаттары;

8) мусака (суару) сертификаттары;

9) мугасара - (ауыл шаруашылық дақылдарының) сертификаттар.

Иджара сукук, - бұл соңғы, ең жас өнім нарық болып табылады, қарқынды дамып келеді. Бұл өнім бұрын болған ислам қаржы өнімдерін ерекшеленеді атап өткен жөн. Ол ислам заңгерлер бекітілді және ғалымдар жоғары сұранысқа ие, екі ірі инвесторлар мен исламдық қаржы институттарының тарапынан.

Ислам депозитарлық қолхаттар (IslamicDepositoryReceipts). Ислам шариғат бағалы қағаздар нарығы өнімдерін тиісті қағидаттарын жалпы көлемі артады, ал, елге және аймаққа нарығының сегменттеу бар. Қазіргі уақытта, Ислам конференциясы ұйымына мүше-мемлекеттердің көпшілік арасындағы сауда қарым-қатынастардың саны өсуде. Мұндай капитал ағындарының азайту, экономикалық және саяси тәуекелдер, сондай-ақ жоғары тәуекелдер сияқты көптеген факторларға және өздері осы мәміле әкелуі құны. Мұндай жағдайларда, іске асыруға және ислам депозитарлық қолхаттар есептеулерде пайдалануға қисынды. Депозитарлық қолхаттар - бір елдің алмасу бойынша сатылатын сатылатын және аудармалы құралы болып табылады, бірақ аталған және басқа елдің бір бөлігі ретінде шығарылатын үлесі болып табылады.

Әдебиеттер тізімі:

1. Исламские финансовые институты в мировой финансовой архитектуре / под ред. д.э.н., проф. Кочмола К.В.: монография. – РГЭУ «РИНХ», Ростов-н, 2013. – 368 с.

2. Байдаулет, Е. А. Основы этических (исламских) финансов [Текст]: учебное пособие / Е. А. Байдаулет. - Экибастуз: PrimaLux, 2014. - 326 с.

3. Шайханова, Н. К. Финансы [Текст]: учебное пособие / Н. К. Шайханова. - Астана: Фолиант, 2013. - 184 с.

 

Бухучет и отчетность Финансы Часть 1 контрольная работа


МИНИСТЕРСТВО СЕЛЬСКОГО ХОЗЯЙСТВА

И ПРОДОВОЛЬСТВИЯ РЕСПУБЛИКИ БЕЛАРУСЬ

ГЛАВНОЕ УПРАВЛЕНИЕ ОБРАЗОВАНИЯ, НАУКИ И КАДРОВ

Учреждение образования

«БЕЛОРУССКАЯ ГОСУДАРСТВЕННАЯ

СЕЛЬСКОХОЗЯЙСТВЕННАЯ АКАДЕМИЯ»

 

Кафедра бухгалтерского учета в сельском хозяйстве

 

И. Л. Савенок, Т. Э. Титарева, С. Н. Ковалева

 

БУХГАЛТЕРСКИЙ УЧЕТ

И ОТЧЕТНОСТЬ

 

В 2 частях

 

Часть 1

Методические указания и задания

по выполнению контрольной работы

для студентов заочной формы получения

образования бухгалтерского факультета специальности

1-25 01 04 Финансы и кредит

Горки

БГСХА

2016

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ВВЕДЕНИЕ

 

В условиях становления рыночной экономики и совершенствования управления и стратегии развития организаций усиливается роль и значение бухгалтерского учета.

Бухгалтерский учет отражает реальные процессы хозяйственной деятельности, характеризует финансовое состояние организации, дает важную информацию, позволяющую контролировать и планировать текущую деятельность организации, оптимально использовать ресурсы, измерять и оценивать результаты деятельности, устранять субъективность при принятии решений.

Целью изучения дисциплины «Бухгалтерский учет» является приобретение студентами теоретических знаний экономической сущности бухгалтерского учета, навыков документального оформления хозяйственных операций, отражения их на счетах бухгалтерского учета, составления форм отчетности и использования учетной информации для принятия обоснованных управленческих решений.

Успешное изучение и освоение дисциплины позволит студентам в практической деятельности принимать компетентные решения по экономическим вопросам.

В соответствии с учебным планом подготовки экономистов по специальности «Финансы и кредит» на изучение дисциплины «Бухгалтерский учет» отведено 230 часов, в том числе для студентов заочной формы получения образования отведено 26 часов аудиторного времени, из них14 часов лекций, 12 часов практических занятий. Кроме того, по дисциплине в межсессионный период предусмотрено выполнение двух контрольных работ.

Трудоемкость выполнения студентом контрольной работы составляет 30 % от общего объема материала изучаемой дисциплины в соответствующем семестре.

Формой контроля знаний студентов при выполнении контрольной работы является зачет.

Аудиторное контрольное тестирование может проводиться в форме письменного или компьютерного тестирования. Продолжительность тестирования одного студента составляет до 45 минут. Студенты, не имеющие зачета по контрольной работе, к сдаче экзамена (зачета) не допускаются.

 

РЕКОМЕНДУЕМАЯ ЛИТЕРАТУРА

 

О с н о в н а я

 

1. К л и п п е р т, Е. Н. Бухгалтерский учет в сельскохозяйственных организациях: курс лекций / Е. Н. Клипперт, А. С. Чечеткин. – Минск: Регистр, 2014. – 448 с.

2. Ч е ч е т к и н, А. С. Бухгалтерский управленческий учет в сельскохозяйственных организациях: учеб. пособие / А. С. Чечеткин, Л. Н. Корнеева, З. Н. Кулько. – Минск: ИВЦ Минфина, 2012. – 376 с.

 

 

 

1. СОДЕРЖАНИЕ ДИСЦИПЛИНЫ ПО ТЕМАМ,

ВКЛЮЧЕННЫМ В КОНТРОЛЬНУЮ РАБОТУ

 

Т е м а 1. Учет денежных средств и финансовых вложений

 

Экономическое содержание кругооборота денежных средств. Задачи учета денежных средств.

Нормативные правовые акты по ведению кассовых операций в Республике Беларусь. Учет кассовых операций. Ответственность организаций и должностных лиц за нарушение кассовой дисциплины.

Учет денежных средств на расчетных счетах.

Учет денежных средств на валютных счетах и денежных средств в пути.

Учет операций на специальных счетах в банках. Понятие финансовых вложений и их оценка. Учет финансовых вложений.

 

Т е м а 2. Учет расчетных операций

 

Экономическое содержание расчетных операций и задачи учета. Учет расчетов с поставщиками и подрядчиками. Учет расчетов с покупателями и заказчиками. Учет расчетов по сомнительным долгам.

Экономическая сущность кредитов и займов. Учет расчетов по кредитам и займам.

Учет расчетов по налогам и сборам.

Учет расчетов по социальному страхованию и обеспечению. Учет расчетов с подотчетными лицами.

Учет расчетов с персоналом по прочим операциям.

Учет расчетов с учредителями.

Учет расчетов с прочими дебиторами и кредиторами.

 

2. КРАТКОЕ СОДЕРЖАНИЕ ТЕМ, ВЫНОСИМЫХ

НА КОНТРОЛЬНОЕ ТЕСТИРОВАНИЕ

Т Е М А 1. УЧЕТ ДЕНЕЖНЫХ СРЕДСТВ И ФИНАНСОВЫХ ВЛОЖЕНИЙ

1.1. Учет кассовых операций.

1.2. Учет денежных средств на расчетных счетах.

1.3. Учет денежных средств на валютных счетах.

1.4. Учет операций на специальных счетах в банках.

1.5. Учет денежных средств в пути.

1.6. Учет финансовых вложений.

 

1.1. Учет кассовых операций.

Для приема, хранения и использования наличных денег, необходимых для текущей хозяйственной деятельности, организация имеет кассу.

Кассовые операции выполняет кассир, являющийся материально ответственным лицом, с которым при приеме на работу заключается договор о полной индивидуальной материальной ответственности. Он должен быть ознакомлен под роспись с инструктивными материалами по учету кассовых операций.

Наличные деньги в кассу могут поступать:

- при снятии денежных средств со счетов в обслуживающем банке;

- от покупателей и заказчиков за реализованные товары, выполненные работы и оказанные услуги;

- подотчетных лиц при возврате остатка наличных денег, полученных ими под отчет.

Для получения наличных денежных средств с расчетного счета учреждения банка выдают сельскохозяйственным организациям, на основе специальных заявлений, чековые книжки. При выдаче чековой книжки в банке чеки нумеруют, на каждом проставляют наименование учреждения банка, номер расчетного счета и наименование организации. При выписке чека все реквизиты заполняются в организации, на оборотной стороне обязательно указывают назначение получаемой суммы (на оплату труда, хозяйственные расходы и т. д.). Никакие исправления в чеках не допускаются. Чек выписывают, как правило, на кассира, не разрешается выдача кассиру оформленных подписями и печатью чистых бланков для заполнения их в банке.

При поступлении в кассу наличных денег в белорусских рублях составляется Приходный кассовый ордер (ф. КО-1), заполняемый вручную и с помощью технических средств бухгалтером, которому вверено в должностные обязанности ведение учета кассовых операций и проверка соблюдения кассиром порядка ведения кассовых операций.

После приема денег в кассу плательщику выдают квитанцию к приходному кассовому ордеру за подписью главного бухгалтера и кассира. Квитанция заверяется печатью и удостоверяет, что деньги действительно внесены в кассу. При получении денег из банка квитанцию к ордеру не заполняют.

Выдачу наличных денег из кассы оформляют Расходным кассовым ордером (ф. КО-2).

Выдача наличных денежных средств из кассы организации может производиться:

- на оплату труда, пенсий, пособий, дивидендов (при этом может оформляться Расходный кассовый ордер на каждого получателя либо платежная ведомость на всех получателей с проставлением на ней реквизитов Расходного кассового ордера на общую сумму);

- сдатчикам продукции и сырья;

- на расходы, связанные со служебными командировками и на другие цели, установленные законодательством.

Юридические лица осуществляют расчеты наличными деньгами с другими юридическими лицами в общей сумме не более 300 базовых величин на протяжении одного дня.

Выдачу из кассы заработной платы, премий, пособий по временной нетрудоспособности кассир производит по платежным ведомостям в течение пяти рабочих дней, включая день получения денег в обслуживающем банке. На титульном листе ведомости делается разрешительная надпись о выдаче наличных денег за подписями руководителя и главного бухгалтера с указанием сроков выдачи и суммы наличных денег прописью. После указанного срока (на шестой рабочий день) не использованные по назначению суммы наличных денег сдают в обслуживающий банк. Расходный кассовый ордер оформляют на фактически выплаченную по платежной ведомости сумму, которую также указывают на титульном листе платежной ведомости.

Сдача денежной наличности в банк оформляется Расходным кассовым ордером и Объявлением на взнос наличными. На принятую по объявлению на взнос наличными сумму банк выдает квитанцию, которая является документом, подтверждающим фактическое внесение денежных средств на расчетный счет.

Юридические лица самостоятельно определяют порядок и сроки сдачи выручки в приказе, оформленном в письменном виде (они могут быть пересмотрены в случае изменения объемов кассовых оборотов и по другим причинам).

Сроки сдачи выручки устанавливаются исходя из необходимости обеспечения сохранности наличных денег, но не реже одного раза в семь календарных дней.

Все приходные и расходные кассовые ордера до подачи в кассу регистрируются в бухгалтерии в журнале регистрации приходных и расходных кассовых ордеров в белорусских рублях по форме 1 (открывается отдельно на приходные и расходные кассовые ордера) или 1-а (открывается один на приходные и расходные кассовые ордера).

Движение  денег в кассе кассир учитывает в кассовой книге (ф. КО-4) . Листы кассовой книги должны быть пронумерованы, прошнурованы и скреплены печатью юридического лица. Количество листов в кассовой книге заверяется подписями руководителя и главного бухгалтера организации. Каждый лист кассовой книги состоит из двух одинаковых частей. Неотрывная часть листа (с горизонтальной линовкой) как первый экземпляр остается в кассовой книге. Отрывная часть листа (второй экземпляр) заполняется через копировальную бумагу и служит отчетом кассира. Эти экземпляры нумеруются одинаковыми номерами. Записи в кассовую книгу производятся кассиром сразу после получения или выдачи наличных денег отдельно по каждому приходному или расходному кассовому ордеру. По каждой операции записывают номер документа, от кого получены или кому выданы деньги и в какой сумме. По окончании рабочего дня кассир подсчитывает в кассовой книге итоги оборотов по приходу и расходу и выводит остаток денег по кассе на следующий день.

К отчету прилагаются все поступившие в кассу за день документы. При небольшом объеме кассовых операций допускается сдача отчетов за несколько дней, но не реже одного раза в 3–5 дней.

В сроки, установленные руководителем организации, но не реже одного раза в квартал, производится внезапная инвентаризация кассы с полным полистным (поштучным) пересчетом наличных денег, находящихся в кассе.

Организации могут иметь в кассе наличную иностранную валюту.

Прием и выдача наличной иностранной валюты производится на основании Приходного кассового ордера (ф. КО-1в) и Расходного кассового ордера (ф. КО-2в). Запрещена выдача Приходного кассового ордера (ф. КО-1в) и Расходного кассового ордера (ф. КО-2в) на руки лицам, вносящим и получающим наличную иностранную валюту. Прием и выдача иностранной валюты производится только в день составления этих документов.

Приходные и расходные кассовые ордера до передачи в кассу заполняются и регистрируются бухгалтером в Журнале регистрации приходных (расходных) кассовых ордеров в иностранной валюте (ф. 1, ф. 1-а).

Для учета наличной иностранной валюты организация ведет отдельную Кассовую книгу (по форме прил. 3 к Инструкции № 185 [6]), записи в которой осуществляются в разрезе видов валют.

Кассовые документы хранятся три года, при условии завершения проверок, в рамках ведомственного контроля и проводимых налоговыми органами по соблюдению налогового законодательства.

Движение денег по кассе в системе бухгалтерских счетов учитывается на активном счете 50 «Касса». По дебету отражается поступление денежных средств в кассу организации, по кредиту – их выбытие.

На отдельном субсчете к счету 50 «Касса» учитывают наличие и движение денежных средств в иностранных валютах в кассе организации.

Основные корреспонденции счетов по учету движения денежных средств по счету 50 «Касса»:

 

Корреспонденции счетов

Содержание хозяйственных операций

Дебет

Кредит

1

2

3

50

51, 52, 55

Поступили денежные средства в кассу с расчетного, валютного и специальных счетов

50

90, 91

Поступила в кассу выручка от реализации продукции, запасов и основных средств, арендная плата

50

71

Внесены в кассу неиспользованные подотчетные суммы

50

73

Погашена задолженность по предоставленным займам, материальному ущербу

50

75

Внесены в кассу денежные средства учредителями в качестве вклада в уставный капитал организации

50

76

Погашена задолженность по квартплате, коммунальным услугам и другого рода дебиторская задолженность

50

90-7

Оприходованы излишки денежных средств по результатам инвентаризации

57

50

Внесены денежные средства в вечернюю кассу банка или сданы инкассаторам

51

50

Внесены наличные средства из кассы в банк и зачислены на расчетный или валютный счет

70

50

Выплачена работникам организации заработная плата, пособия по временной нетрудоспособности, премии

75-2

50

Выплачены дивиденды учредителям

76

50

Произведена оплата по исполнительным листам, выплачена депонированная заработная плата

94

50

Отражена сумма недостачи денежных средств в кассе по результатам

О к о н ч а н и е

1

2

3

73-2

50

Работникам организации предоставлен займ наличными денежными средствами

69

50

Выплачены за счет средств фонда социальной защиты разовые пособия (на рождение ребенка и др.)

90-10

50

Выдана материальная помощь работникам организации

Для учета кассовых операций предназначен журнал-ордер ф. 1- АПК. На его лицевой стороне фиксируют кредитовые обороты по счету 50 «Касса» в корреспонденции с соответствующими дебетуемыми счетами. На оборотной стороне накапливают дебетовые обороты. Записи в журнал-ордер производятся на основании отчетов кассира, журнал-ордер ведется в течение месяца.

1.2. Учет денежных средств на расчетных счетах.

Согласно действующему законодательству основные расчеты в Республике Беларусь между юридическими лицами осуществляются в безналичном порядке – перечислением денежных средств со счета плательщика на счет получателя. Посредниками при осуществлении этих операций выступают учреждения банка, которые выбираются юридическим лицом самостоятельно. С ними заключаются договоры расчетно-кассового обслуживания, в которых оговаривается обязанность банка принимать и зачислять денежные средства, поступающие на счет клиента, выполнять распоряжения клиента о перечислении и выдаче соответствующих сумм со счета и о проведении других операций по счету, определяется ответственность сторон и размер комиссионного вознаграждения за проведение банковских операций.

Для открытия расчетного счета, а также при переоформлении счета в связи с реорганизацией организации в банк представляются следующие документы:

1) заявление владельца счета на открытие банковского счета, подписанное лицом, имеющим полномочия на открытие банковского счета;

2) копия (без нотариального засвидетельствования) устава (учредительного договора – для коммерческой организации, действующей только на основании учредительного договора), имеющего штамп, свидетельствующий о проведении государственной регистрации. Копия устава (учредительного договора) заверяется субъектом хозяйствования;

3) карточка с образцами подписей должностных лиц юридического лица, имеющих право подписи документов для проведения расчетов и оттиска печати.

При проведении расчетов с использованием электронных расчетных документов представляется карточка открытого ключа проверки подписей, удостоверенная подписями и печатью владельца личного ключа подписи.

После проверки указанных документов расчетному счету присваивается номер (тринадцать знаков). Организация имеет право на открытие нескольких счетов исходя из потребности.

При осуществлении операций по зачислению и списанию денежных средств с расчетных счетов используются следующие документы: чек денежный, объявление на взнос наличными, платежное поручение, платежное требование, расчетный чек, векселя и др.

Если на расчетном счете юридического лица достаточно денежных средств для удовлетворения всех требований, то списание средств производится по мере поступления распоряжений клиента. Если денежных средств недостаточно, то платежи осуществляются в определенной очередности, установленной Указом Президента Республики Беларусь.

Организация ежедневно получает от банка копии выписок с расчетного счета с приложением к ним документов, на основании которых выполнены зачисления или списания средств. Сохраняя денежные средства организации, банк является должником организации (его кредитора). Выписки составлены с позиций банка, поэтому остатки денежных средств и их поступления на расчетный счет отражают по кредиту расчетного счета, а списание средств со счета, выдача наличными – по дебету.

Выписка с расчетного счета содержит определенные показатели, часть которых кодируется банком. Она заменяет собой регистр аналитического учета по расчетному счету и одновременно служит основанием для бухгалтерских записей. Все приложенные к выписке документы погашаются штампом банка «Погашено».

В организации учет наличия и движения денежных средств в белорусских рублях на расчетных счетах организации, открытых в банках, ведется на активном счете 51 «Расчетные счета». По дебету счета отражается поступление денежных средств, по кредиту счета – их списание.

Аналитический учет по счету 51«Расчетные счета» ведется по каждому расчетному счету.

Основные корреспонденции счетов по счету 51:

 

Корреспонденции счетов

Содержание хозяйственных операций

Дебет

Кредит

1

2

3

51

90, 91

Поступила на расчетный счет выручка за реализованную продукцию, услуги, запасы, основные средства

51

62

Поступили денежные средства от покупателей за реализованную им продукцию, услуги. Получены авансы от покупателей

51

50

Сданы наличные деньги из кассы организации на расчетный счет

51

91

Поступили на расчетный счет проценты по векселю

51

57-1

Зачислена на расчетный счет выручка, сданная в кассу почтовых отделений или инкассаторам

51

58-3

Возвращены предоставленные другим организациям займы

51

76

Погашена дебиторская задолженность путем перечисления денежных средств на расчетный счет

51

76-3

Поступили денежные средства в погашение претензии

51

76-2

Поступила сумма страховых возмещений от страховой компании

51

76-4

Получены дивиденды от участия в уставном капитале других организаций

51

68

Зачислена на расчетный счет сумма излишне перечисленных налогов

51

69

Зачислена на расчетный счет сумма излишне перечисленных платежей фонду социальной защиты населения

51

75

Поступили денежные средства от учредителей в счет вклада в уставный капитал организации

51

90-7

Отражена поступившая на расчетный счет сумма процентов за хранение средств на расчетном счете, сумма штрафов, пени, неустоек за невыполнение условий хоздоговоров

51

98

Зачислены на расчетный счет безвозмездно полученные денежные средства и средства финансовой помощи

51

66, 67

Поступила на расчетный счет сумма кредитов банка и займов

26

51

Оплачено банку комиссионное вознаграждение за подготовку денежной наличности

66, 67

51

Погашена задолженность по кредитам и займам и проценты по ним

68

51

Перечислена задолженность с расчетного счета по налогам и сборам

О к о н ч а н и е

1

2

3

69

51

Перечислена задолженность Фонду социальной защиты населения

73-1

51

Предоставлен работникам заем безналичным путем

50

51

Получены денежные средства с расчетного счета в кассу

55

51

Перечислены с расчетного счета средства для получения чековой книжки

60

51

Погашена задолженность поставщикам, перечислены авансы и открыты аккредитивы организациям под поставку материалов

76-3

51

Выставлена претензия банку по ошибочно списанным суммам с расчетного счета

76-2

51

Перечислены страховые платежи страховым организациям

70

51

Перечислена заработная плата и дивиденды на карт-счета работников организации

75-2

51

Перечислены доходы учредителям и дивиденды держателям акций организации (кроме своих работников)

76

51

Погашена кредиторская задолженность

90-10

51

Уплачены штрафные санкции, перечислены средства, связанные с благотворительной деятельностью

 

Для учета операций по расчетному счету предназначен журнал-ордер ф. 2-АПК. Он заполняется на основании выписок банка и содержит кредитовые и дебетовые обороты по счету 51 «Расчетные счета». Ведется, как правило, в течение месяца. Итоги по кредиту счета переносятся в Главную книгу.

 

1.3. Учет денежных средств на валютных счетах.

Для обобщения информации о наличии и движении денежных средств в иностранных валютах на валютных счетах организации, открытых в банках на территории республики и за рубежом, предназначен активный счет 52 «Валютные счета».

Валютные счета в иностранных валютах открывают организациям при представлении таких же документов, как и для открытия расчетного счета, а при наличии в данном банке расчетного счета в белорусских рублях – при представлении заявления на открытие счета.

На валютные счета, в основном, поступает выручка от зарубежных покупателей.

В соответствии с Указом Президента Республики Беларусь юридические лица, являющиеся резидентами Республики Беларусь, осуществляют обязательную продажу иностранной валюты на внутреннем рынке Республики Беларусь в размере 30 % от суммы выручки в иностранной валюте в порядке, определенном Национальным банком.

Для проведения обязательной продажи иностранной валюты юридическое лицо не позднее семи  рабочих дней, включая день поступления выручки в иностранной валюте на счет, представляет в банк:

- реестр распределения иностранной валюты;

- платежное поручение на сумму иностранной валюты, подлежащей продаже на бирже в счет обязательной продажи;

- платежное поручение на сумму иностранной валюты, остающейся после обязательной продажи, с транзитного счета на счет организации, к которому открыт транзитный счет.

Реестр распределения составляется организацией только на иностранную валюту, поступившую в качестве выручки, и представляется в банк как в письменном, так и в электронном виде в разрезе отдельных поступлений выручки в иностранной валюте.

Комиссионное вознаграждение банка за осуществление обязательной продажи в белорусских рублях может взиматься путем уменьшения суммы белорусских рублей, зачисляемой на расчетный счет юридического лица, а также взиматься в белорусских рублях или в иностранной валюте, с согласия юридического лица, путем списания со счета юридического лица.

Белорусские рубли, полученные от осуществления обязательной продажи, зачисляются на расчетный счет юридического лица или индивидуального предпринимателя не позднее следующего рабочего дня после дня поступления на счет банка белорусских рублей от реализации иностранной валюты на бирже.

Несвоевременная обязательная продажа иностранной валюты, необоснованное занижение суммы валютных средств, подлежащих обязательной продаже, влечет наложение штрафа. Применение экономических санкций не освобождает субъекта хозяйствования от осуществления обязательной продажи иностранной валюты по выручке, по которой продажа не была произведена.

Основные бухгалтерские записи по учету движения денежных средств на счете 52 «Валютные счета»:

 

 

 

 

Корреспонденции счетов

Содержание хозяйственных операций

Дебет

Кредит

52

62

Поступила валютная выручка на валютный счет

57-3

52

Списаны средства для обязательной продажи (30 %)

52

52

Списан остаток валютной выручки после обязательной продажи на текущий счет

90-10

57-3

Осуществлена обязательная продажа валютных средств по курсу Национального банка РБ на дату продажи

51

90-7

Зачислен на расчетный счет рублевый эквивалент проданной иностранной валюты

90-10

51

Списано комиссионное вознаграждение банку (0,2 %) за продажу валюты

 

57-3

91

 

91

57-3

Списана курсовая разница, возникшая между курсами:

- положительная

- отрицательная

 

 

52

91

 

 

91

52

Отражена курсовая разница по остатку средств на валютном счете:

- положительная

- отрицательная

 

На счете 52 «Валютные счета» отражается списание средств на погашение обязательств по расчетам с организациями и лицами в соответствии с действующим законодательством.

 

Корреспонденции счетов

Содержание хозяйственных операций

Дебет

Кредит

60

52

Осуществлены расчеты с поставщиками

50-4

52

Получена валюта в кассу организации

71

52

Выдана иностранная валюта подотчетным лицам на командировочные расходы

66, 67

52

Списаны средства для погашения валютного кредита

 

В порядке совершения валютно-обменных операций юридические лица могут покупать иностранную валюту для проведения расчетов с нерезидентами Республики Беларусь; оплаты расходов, связанных с направлением работников в зарубежные командировки; проведения иных расчетов в иностранной валюте.

При осуществлении покупки иностранной валюты на валютном рынке Республики Беларусь субъектом хозяйствования должны быть представлены: заявка на покупку иностранной валюты; копии документов, подтверждающих основания для покупки валюты (кроме копий законодательных актов).

Купленная резидентом иностранная валюта подлежит обязательному зачислению на валютный счет и использована резидентом в течение семи рабочих дней, начиная со дня, следующего за днем ее зачисления на специальный счет. Срок хранения иностранной валюты на специальном счете может быть увеличен до 30 рабочих дней (включительно) по разрешению Главного управления Национального банка по месту регистрации резидента.

По истечении установленных сроков хранения купленной иностранной валюты резидент обязан произвести продажу иностранной валюты, находящейся на счете (обратную продажу).

Учет по счету 52 «Валютные счета» ведется в журнале-ордере ф. 2-АПК по видам валют.

 

1.4. Учет операций на специальных счетах в банках.

Учет операций на специальных счетах в банках ведут на активном синтетическом счете 55 «Специальные счета в банках». К данному счету могут быть открыты следующие субсчета:

55-1 «Депозитные счета»;

55-2 «Счета в драгоценных металлах»;

55-3 «Специальный счет средств целевого назначения».

На субсчете 55-1 «Депозитные счета» учитываются наличие и движение денежных средств, размещенных в банковские вклады (депозиты).

Депозит – это денежные средства в белорусских рублях или иностранной валюте, размещаемые юридическими лицами в банке или небанковской кредитно-финансовой организации в целях их хранения и получения дохода на срок, либо до востребования, либо до поступления (не поступления) определенного в заключенном договоре обстоятельства (события).

Банк выплачивает организации проценты за хранение денежных средств на счете. Проценты по депозиту начисляются со дня поступления денежных средств банку до дня, предшествующего его возврату вкладчику.

Если депозит размещен в иностранной валюте, то он подлежит периодической переоценке в связи с изменением курса Национального банка Республики Беларусь.

Основные бухгалтерские записи по учету движения денежных средств на счете 55 «Специальные счета в банках»:

Корреспонденции счетов

 

Содержание хозяйственных операций

Дебет

Кредит

 

55-1

51

Зачислены денежные средства на депозитный счет в официальной денежной единице РБ

55-1

52

Зачислена иностранная валюта на депозитный счет

51, 52, 55-1

91

Зачислены проценты, в зависимости от условий договора

55-1, 91

91, 55-1

Отражена курсовая разница по валютному депозиту (положительная, отрицательная)

51

55-1

Зачислены денежные средства с депозитного счета на расчетный счет

52

55-1

Зачислена иностранная валюта с депозитного счета на валютный счет

 

Аналитический учет ведут по каждому депозитному счету.

На субсчете 55-2 «Счета в драгоценных металлах» учитываются наличие и движение драгоценных металлов и (или) драгоценных камней на счетах в банках. Аналитический учет ведут по каждому счету.

На субсчете 55-3 «Специальный счет средств целевого назначения» учитываются наличие и движение денежных средств целевого назначения.

 

Корреспонденции счетов

Содержание хозяйственных операций

Дебет

Кредит

55-3

98

Поступление средств целевого финансирования

50

55-3

Поступление наличных денег в кассу со специального счета денежных средств целевого назначения

60

55-3

Средства целевого финансирования перечислены в погашение задолженности поставщикам и подрядчикам

 

Записи по движению денежных средств на специальных счетах производят на основании выписок банка и приложенных к ним первичных документов. Учет операций по счету 55 «Специальные счета в банках» ведут в журнале-ордере ф. 3-АПК, ведомости ф. 25-АПК.

 

1.5. Учет денежных средств в пути.

Счет 57 «Денежные средства в пути» предназначен для обобщения информации о движении денежных средств в официальной денежной единице Республики Беларусь и в иностранных валютах, внесенных в кассы банков, в том числе через инкассацию, или почтовых отделений для зачисления на расчетные или иные счета организации, но еще не зачисленных по назначению, а также о движении денежных средств в белорусских рублях для приобретения иностранной валюты и денежных средств в иностранных валютах для реализации.

К счету 57 «Денежные средства в пути» могут быть открыты следующие субсчета:

57-1 «Инкассированные денежные средства»;

57-2 «Денежные средства для приобретения иностранной валюты»;

57-3 «Денежные средства в иностранных валютах для реализации».

На субсчете 57-1 учитывается внесение наличных денежных средств в кассы банков, в том числе через инкассацию или почтовые отделения и их зачисление на счета организации, что отражается в учете следующими корреспонденциями счетов:

 

Корреспонденции счетов

Содержание хозяйственных операций

Дебет

Кредит

57-1

50

Сдана выручка из кассы инкассаторам

57

71

Сдана выручка в почтовое отделение для зачисления на расчетный счет

51

57-1

Зачислены на счет в банке суммы денежных средств в пути

 

Учет операций по субсчетам 57-2 «Денежные средства для приобретения иностранной валюты» и 57-3 «Денежные средства в иностранных валютах для реализации» изложен в разделе 1.3 данной темы.

Учет операций по счету 57 «Денежные средства в пути» на основании выписок банка ведут в журнале-ордере ф. №3-АПК, ведомости ф. № 25-АПК.

 

1.6. Учет финансовых вложений.

Счет 58 «Краткосрочные финансовые вложения» предназначен для отражения операций по приобретению, реализации и прочему выбытию вложений в ценные бумаги других организаций, облигации государственных и местных займов (если установленный срок их погашения не превышает 12 месяцев) и т. п., а также предоставленных организацией другим организациям займов (на срок менее 12 месяцев).

К счету 58 «Краткосрочные финансовые вложения» могут быть открыты следующие субсчета:

58-1 «Краткосрочные финансовые вложения в ценные бумаги»;

58-2 «Предоставленные краткосрочные займы».

Выделяют следующие категории ценных бумаг для целей бухгалтерского учета:

– предназначенные для торговли и получения дохода в результате краткосрочного колебания цен (акции, облигации, векселя, депозитные сертификаты и иные ценные бумаги, находящиеся в обращении);

– удерживаемые до погашения – ценные бумаги с фиксированными или определяемыми платежами по ним и фиксированным сроком погашения (облигации, векселя, депозитные сертификаты и иные ценные бумаги, которые содержат долговое обязательство эмитента).

В текущем учете приняты следующие виды стоимости ценных бумаг.

Номинальная (нарицательная) стоимость это стоимость, которая отражается на бланке ценной бумаги или ее сертификате и имеет чисто информационный характер, указывая на величину долевого капитала или займа на момент создания акционерного общества. Она остается неизменной в течение всего времени существования ценной бумаги.

Эмиссионная стоимость это стоимость, по которой ценные бумаги продаются на первичном рынке. Она может не совпадать с номинальной стоимостью на величину эмиссионного дохода (или убытка), получаемого при продаже ценных бумаг первого выпуска. Разница между номинальной и эмиссионной стоимостью ценной бумаги может быть также обусловлена услугами дилерских фирм, через которые распространяются ценные бумаги. Дилеры скупают данные бумаги у эмитента по номинальной цене, а затем реализуют их среди инвесторов по эмиссионной. При эмиссии акций цена их размещения должна быть не ниже номинальной.

Выкупная стоимость представляет собой величину средств, которую выплачивает акционерное общество при выкупе собственных акций у акционеров или при выкупе отзывных акций и облигаций. Данная величина может совпадать с рыночной или нарицательной стоимостью ценных бумаг, но может определяться и рыночным путем, исходя из особенностей сделки.

Ликвидационная стоимость это стоимость ценной бумаги, которая определяет часть стоимости реального имущества в фактических продажных ценах, приходящегося на одну ценную бумагу (акцию, облигацию и т. п.).

Залоговая стоимость это стоимость ценных бумаг, используемая в качестве обеспечения ссуд и кредитов. Залоговой стоимостью является в основном максимальная сумма кредита, которая может быть предоставлена под залог ценной бумаги.

Потребительская стоимость ценной бумаги состоит в том, что она приносит доход в результате роста курсовой стоимости этой ценной бумаги. Суммарный уровень дохода, приносимый этой ценной бумагой, ее покупатель сопоставляет с риском вложения в нее инвестиций.

Модифицированная курсовая цена акции это соотношение чистой годовой прибыли предприятия в расчете на одну акцию и ставки рефинансирования банка за 12 месяцев.

Рыночная стоимость  величина, которая определяется при котировке ценных бумаг на фондовой бирже или другом организованном рынке. Она отражает действительную цену ценных бумаг при условии большого объема сделок.

Справедливая стоимость устанавливается в учетной политике. Справедливая стоимость отражает кредитоспособность ценной бумаги. При наличии активного рынка справедливой стоимостью ценных бумаг является выкупная цена, рассчитанная в соответствии с законодательством.

В бухгалтерском учете ценные бумаги могут учитываться по справедливой стоимости и по цене приобретения.

Приобретение ценной бумаги по справедливой стоимости в бухгалтерском учете отражается на следующих счетах:

 

Корреспонденции счетов

 

Содержание хозяйственных операций

Дебет

Кредит

58-1

76

Оприходованы ценные бумаги по покупной стоимости

76

51

Произведена оплата стоимости приобретенных акций

76

90-7, 91

Начислен ожидаемый процентный (дисконтный) доход

51

76

Получены процентные доходы

 

 

58-1

90, 91

 

 

90-7, 91

58-1

Переоценены ценные бумаги в связи с изменением справедливой стоимости:

- увеличением

- уменьшением

 

Финансовые вложения в виде предоставленных займов юридическим и физическим лицам учитываются на субсчете 58-2 «Предоставленные краткосрочные займы».

Аналитический учет по счету 58 ведется по видам краткосрочных финансовых вложений и организациям, которым предоставлены эти вложения.

 

Корреспонденции счетов

 

Содержание хозяйственных операций

Дебет

Кредит

58-2

51, 52

Предоставлен заем денежными средствами с расчетного или валютного счета

51

58-2

Погашен краткосрочный заем

58-2

91

Начислены проценты по предоставленному займу

51

58-2

Проценты по краткосрочному займу зачислены на расчетный счет

 

Счет 06 «Долгосрочные финансовые вложения» предназначен для обобщения информации о наличии и движении вложений в ценные бумаги других организаций, облигации государственных и местных займов (если установленный срок их погашения превышает 12 месяцев), уставный капитал других организаций и т. п., а также предоставленных другим организациям займов (на срок более 12 месяцев).

Финансовые вложения в ценные бумаги других организаций, по которым срок погашения не установлен, учитываются на счете 06 «Долгосрочные финансовые вложения», если по этим вложениям организация намеревается получать доходы более 12 месяцев.

К счету 06 «Долгосрочные финансовые вложения» могут быть открыты следующие субсчета:

06-1 «Долгосрочные финансовые вложения в ценные бумаги»;

06-2 «Предоставленные долгосрочные займы»;

06-3 «Вклады по договору о совместной деятельности».

Долгосрочные финансовые вложения, осуществленные организацией, отражаются по дебету счета 06 «Долгосрочные финансовые вложения» и кредиту счетов 51 «Расчетные счета», 52 «Валютные счета» и других счетов.

При реализации (погашении) ценных бумаг, учитываемых на счете 06 «Долгосрочные финансовые вложения», их стоимость отражается по дебету счета 91 «Прочие доходы и расходы» и кредиту счета 06 «Долгосрочные финансовые вложения».

Предоставление другим организациям долгосрочных займов отражается по дебету счета 06 «Долгосрочные финансовые вложения» и кредиту счета 51 «Расчетные счета» и других счетов. Погашение долгосрочных займов отражается по дебету счета 51 «Расчетные счета» и других счетов и кредиту счета 06 «Долгосрочные финансовые вложения».

Аналитический учет по счету 58 «Краткосрочные финансовые вложения» и по счету 06 «Долгосрочные финансовые вложения» ведется по видам финансовых вложений, объектам, в которые осуществлены эти вложения, и организациям, которым предоставлены эти вложения.

Регистрами синтетического и аналитического учета являются журнал-ордер ф. № 3-АПК и ведомость ф. № 25-АПК.

 

Т е м а  2. УЧЕТ РАСЧЕТНЫХ ОПЕРАЦИЙ

 

2.1. Экономическое содержание расчетных операций. Формы безналичных расчетов.

2.2. Учет расчетов с поставщиками и подрядчиками.

2.3. Учет расчетов с покупателями и заказчиками.

2.4. Учет расчетов по краткосрочным и долгосрочным кредитам и займам.

2.5. Учет расчетов по налогам и сборам.

2.6. Учет расчетов по социальному страхованию и обеспечению.

2.7. Учет расчетов с подотчетными лицами.

2.8. Учет расчетов с персоналом по прочим операциям.

2.9. Учет расчетов с учредителями.

2.10. Учет расчетов с разными дебиторами и кредиторами.

2.11. Учет внутрихозяйственных расчетов.

 

2.1. Экономическое содержание расчетных операций. Формы безналичных расчетов.

В процессе функционирования организаций возникают хозяйственные связи, оформляемые и закрепляемые контрактами (договорами), согласно которым одна организация выступает поставщиком товарно-материальных ценностей, работ, услуг, а другая – их получателем, а значит, и плательщиком.

Большинство расчетов осуществляется в безналичной форме.

Под расчетами в безналичной форме понимаются расчеты между физическими и юридическими лицами либо с их участием, проводимые через банк или небанковскую кредитно-финансовую организацию, его (ее) филиал (отделение) в безналичном порядке.

Списание денежных средств со счета осуществляется на основании расчетных документов, составляемых в соответствии с действующими правилами, в пределах имеющихся на счете денежных средств (при недостаточности денежных средств на счете списание средств по оплате документов осуществляется по мере поступления средств на счет в очередности, установленной законодательством).

Безналичные расчеты между организациями осуществляются с использованием следующих форм безналичных расчетов: а) расчеты платежными поручениями; б) расчеты по инкассо (платежными требованиями); в) расчеты аккредитива.

Платежные поручения применяются при расчетах за полученные товары; оказанные услуги; по нетоварным операциям; при предварительной оплате товаров и услуг; при авансовых платежах; оплате товарных векселей. Расчеты платежными поручениями являются самой распространенной формой расчетов.

Платежные требования используются при расчетах через инкассо. Инкассо – банковская операция, при которой банк по поручению своего клиента – получателя средств и на основании составленного им (получателем) расчетного документа получает причитающуюся получателю сумму денежных средств от плательщика и зачисляет ее в установленном порядке на счет получателя. Банк плательщика (покупателя) принимает требование к оплате в случае его акцепта (согласие плательщика на оплату предъявляемых ему платежных требований). Платежные требования оплачиваются с предварительным акцептом, срок которого четыре рабочих дня, не считая дня поступления требования. Плательщик имеет право заявить обслуживающему его банку отказ от акцепта требования в течение установленного срока предварительного акцепта. Отказ может быть полным или частичным с указанием основания для него. Последующий акцепт – акцепт плательщика, полученный банком после поступления платежного требования. Срок предъявления заявления на последующий акцепт составляет пять банковских дней, не считая дня поступления платежного требования в банк.

Расчеты по аккредитивам применяются, как правило, для гарантированной оплаты поставщику за отгруженные товары или оказанные услуги. Аккредитив предназначен для расчетов с одним получателем средств.

При равномерных и постоянных поставках между поставщиками и покупателями расчеты могут осуществляться в порядке плановых платежей путем периодического перечисления средств в сроки и в размерах, заранее согласованных сторонами на основании договоров. На каждый плановый платеж банку представляется отдельное платежное поручение. Стороны обязаны периодически, но не реже одного раза в месяц, уточнять свои расчеты на основе фактического отпуска товаров или оказания услуг за истекший период и производить перерасчеты. Образовавшаяся разница может перечисляться отдельным поручением или засчитываться при очередном платеже.

Вексель – это ценная бумага, удостоверяющая безусловное обязательство векселедателя уплатить по наступлении срока указанную в нем сумму векселедержателю (владельцу векселя). Вексель – не только форма расчетов, но и один из видов коммерческого кредита, поскольку оплата по векселю производится не сразу, а через определенное время, в течение которого сумма находится в распоряжении векселедателя. Различают процентные векселя, по которым обязательство платить составляет сумму денежных средств и процентов, начисляемых на эту сумму; дисконтные векселя, по которым обязательство платить составляет только определенную сумму денежных средств.

Векселя бывают простые и переводные. В простом векселе участвуют две стороны: векселедатель и векселедержатель. Переводной вексель выписывается поставщиком и содержит приказ векселедателя плательщику уплатить определенную сумму предъявителю векселя или лицу, указанному в векселе, или тому, кого он укажет по истечении срока векселя. Переводной вексель должен быть акцептован плательщиком, и только в этом случае он приобретает юридическую силу.

С ростом конкуренции на товарных рынках борьба за покупателя становится все острее, что обусловило появление факторинга. Факторинг – торгово-комиссионная операция, сочетающаяся с финансированием оборотного капитала поставщика, связанная с уступкой поставщиком другому лицу (фактору) подлежащих оплате плательщиком денежных требований за поставленные товары (выполненные работы, оказанные услуги) и передачей фактору права получения платежа по ним. В роли факторов выступают банки, имеющие согласие Национального банка Республики Беларусь на проведение таких операций.

В хозяйственной деятельности многие субъекты хозяйствования часто сталкиваются с ситуацией, когда форма и сроки исполнения обязательства должником по заключенному договору перестают удовлетворять кредитора. В таких случаях Гражданским кодексом Республики Беларусь предусмотрена возможность заключения сделок уступки требования (цессии).

По договору уступки требования происходит перемена лиц в обязательстве на стороне кредитора: первоначальный кредитор выбывает из обязательства, а новый кредитор вступает в него. При этом должник остается неизменным.

Договор перевода долга также является соглашением о перемене лиц в обязательстве. Перемена лиц в обязательстве происходит на стороне должника, а кредитор остается неизменным. Обязательным условием перевода долга является наличие договора между первоначальным должником, а также согласие кредитора на перевод долга.

При отсутствии согласия кредитора договор перевода следует считать недействительным как несоответствующий законодательству. К форме перевода долга применяются правила о форме уступки требования.

Новый должник, вступая в договор перевода долга, несет определенный риск. Риск нового должника заключается в том, что на него, помимо основного долга, будет возложена ответственность в виде уплаты неустойки, процентов за пользование чужими деньгами или суммы долга, увеличенного с учетом инфляции за неисполнение обязательства первоначальным должником.

 

2.2. Учет расчетов с поставщиками и подрядчиками.

Счет 60 «Расчеты с поставщиками и подрядчиками» предназначен для обобщения информации о расчетах с поставщиками и подрядчиками, исполнителями за приобретенное имущество, выполненные работы, оказанные услуги, а также о расчетах с использованием аккредитивов.

По кредиту счета отражается задолженность организации на сумму фактически поступивших товарно-материальных ценностей, принятых работ, суммы налога на добавленную стоимость. По дебету счета отражаются уплаченные поставщикам и подрядчикам суммы.

Записи по кредиту счета 60 «Расчеты с поставщиками и подрядчиками» производятся согласно расчетным документам поставщика (товарным накладным или товарно-транспортным накладным) в пределах сумм акцепта исходя из фактически поступившего количества ценностей.

Задолженность поставщикам и подрядчикам отражается следующими бухгалтерскими записями:

 

Корреспонденции счетов

Содержание хозяйственных операций

Дебет

Кредит

07, 08, 10, 11, 41

60

На стоимость принимаемых к учету запасов и долгосрочных активов

20, 23, 26

60

На стоимость выполненных работ, оказанных услуг

44

60

Отражены услуги сторонних организаций по реализации продукции

18

60

На стоимость НДС по приобретенным запасам, указанную в сопроводительных документах

60

51, 52, 55, 66, 67

На сумму погашения задолженности поставщикам

60

62, 76

Зачет взаимных требований

60

51, 52

На сумму выданных авансов

60

90-7

Отражена невостребованная поставщиками (подрядчиками) задолженность по истечении срока исковой давности

 

Выявленная при приемке недостача материалов в пределах норм естественной убыли относится на дебет счета 94 «Недостачи и потери от порчи имущества», кредит счета 60 «Расчеты с поставщиками и подрядчиками» (величина, предусмотренная в договоре) с дальнейшим списанием ее на увеличение стоимости поступивших ценностей.

По кредиту счета 60 «Расчеты с поставщиками и подрядчиками» отражается также возврат выданных авансов под поставку материальных ценностей, выполнение работ и т. п. При поступлении денежных средств от поставщиков составляется бухгалтерская запись: дебет счетов 51 «Расчетные счета», 52 «Валютные счета» и кредит счета 60 «Расчеты с поставщиками и подрядчиками». Суммы выданных авансов и предварительной оплаты учитываются обособленно.

Суммы задолженности поставщикам и подрядчикам, обеспеченные выданными организацией векселями, учитываются обособленно в аналитическом учете.

Аналитический учет расчетов с поставщиками и подрядчиками ведется по каждому поставщику и подрядчику, исполнителю.

Построение аналитического учета по счету должно обеспечивать возможность получения необходимых данных в разрезе:

- поставщиков по акцептованным и другим документам, срок оплаты которых не наступил;

- поставщиков по неоплаченным в срок расчетным документам;

- поставщиков по выданным векселям, срок оплаты которых не наступил;

- поставщиков по просроченным оплатой векселям;

- поставщиков по полученному коммерческому кредиту;

- поставщиков (подрядчиков) по выданным им авансам.

Обособленно на счете ведется учет по аккредитивам.

Для синтетического и аналитического учета расчетов с поставщиками и подрядчиками предназначен журнал-ордер ф. № 6-АПК.

Аналитический учет ведется отдельно по каждому поставщику и подрядчику. Накапливаться информация отдельно по каждому поставщику может в Реестре операций по расчетам с поставщиками (подрядчиками) ф. № 6 а, открываемом на тот же период, что и журнал-ордер.

Для отражения расчетов, осуществляемых в порядке плановых и авансовых платежей (при большом объеме указанных операций), используется Ведомость аналитического учета расчетов с поставщиками в порядке плановых и авансовых платежей ф. № 29-АПК, которая открывается отдельно на квартал, полугодие или год с использованием вкладных листов и занесением итоговых сумм в журнал-ордер ф. № 6- АПК.

 

2.3. Учет расчетов с покупателями и заказчиками.

Для обобщения информации о расчетах с покупателями и заказчиками предназначен активный счет 62 «Расчеты с покупателями и заказчиками».

Для отражения операций составляются следующие корреспонденции счетов:

 

Корреспонденции счетов

Содержание хозяйственных операций

Дебет

Кредит

62

90-1

Отражена сумма причитающейся от заготовительных организаций выручки за реализованную продукцию, включая НДС (в оценке по закупочным ценам), от прочих покупателей по договорным ценам (включая НДС)

62

91-1

Отражена сумма выручки от реализации основных средств и нематериальных активов (включая НДС)

51, 52, 55

62

Поступила выручка на счета организации

 

На счете 62 учитывается также дебиторская задолженность покупателей и заказчиков, обеспеченная полученными организацией векселями.

При получении векселей за отгруженную продукцию, выполненные работы, оказанные услуги дебетуют счет 62 и кредитуют счет 90-1.

Списание задолженности, обеспеченной векселем, осуществляется при поступлении денежных средств в погашение задолженности по векселю корреспонденцией: дебет счета 51 и кредит счета 62.

Если по полученному векселю предусмотрен процент, то по мере погашения задолженности на сумму процента составляется запись: дебет счета 51 или 52 и кредит счета 91.

До наступления срока уплаты по векселю организация может получить кредит банка под дисконт векселя. Банки выдают кредит, равный номинальной стоимости векселя, за вычетом суммы процентов, удерживаемых банком за предоставление кредита. Организация передает дисконтированный вексель банку, однако стоимость векселя (задолженность) продолжает учитываться на счете 62.

Расчеты с банками по операциям учета (дисконта) векселей учитываются в зависимости от сроков погашения долговых обязательств на отдельных субсчетах к счетам 66 «Расчеты по краткосрочным кредитам и займам» и 67 «Расчеты по долгосрочным кредитам и займам».

Непогашенная задолженность покупателей по истечении сроков исковой давности списывается при создании резерва по сомнительным долгам: дебет счета 63 кредит счета 62.

Если резерв по сомнительным долгам не создан, списание непогашенной задолженности отражается: дебет счета 90-10 «Прочие расходы по текущей деятельности», кредит счета 62 «Расчеты с покупателями и заказчиками» и дебет счета 007 «Списанная безнадежная к получению дебиторская задолженность».

При погашении задолженности, ранее списанной как безнадежная к получению, дебетуют счета 51 «Расчетные счета», 52 «Валютные счета» и кредитуют счет 90-7 «Прочие доходы по текущей деятельности».

Одновременно на указанную сумму кредитуется забалансовый счет 007 «Списанная безнадежная к получению дебиторская задолженность».

Аналитический учет по счету 62 «Расчеты с покупателями и заказчиками» ведется по каждому предъявленному покупателями документу (товарно-транспортной накладной, приемной квитанции) и по каждому покупателю и заказчику, по каждому выданному авансу в Ведомости аналитического учета расчетов (ф. № 38-АПК).

Синтетический учет ведется в журнале-ордере ф. № 11-АПК.

 

2.4. Учет расчетов по краткосрочным и долгосрочным кредитам и займам.

В деятельности организации для формирования долгосрочных и краткосрочных активов временная потребность в средствах может покрываться за счет кредитов и займов. Кредиты предоставляются банками, займы другими, не кредитными организациями.

В зависимости от сроков возврата кредиты и займы подразделяются на краткосрочные и долгосрочные.

К краткосрочным кредитам относятся:

- кредиты, предоставленные на цели, связанные с созданием и движением текущих активов, без ограничения по сроку;

- иные кредиты, предоставленные на срок до 12 месяцев включительно, за исключением кредитов, предоставленных на цели, связанные с созданием и движением долгосрочных активов.

К долгосрочным кредитам относятся:

- кредиты, предоставленные на цели, связанные с созданием и движением долгосрочных активов, без ограничения по сроку;

- иные кредиты, предоставленные на срок свыше 12 месяцев, за исключением кредитов, предоставленных на цели, связанные с созданием и движением текущих активов.

Для обращения в банк с просьбой о предоставлении кредита организация представляет документы, свидетельствующие о ее правоспособности и оценке платежеспособности.

К таким документам относятся:

- бухгалтерская отчетность за отчетный период, определяемый банком;

- копии договоров (контрактов), подтверждающие кредитные сделки и др.

Выдача кредитов за счет привлеченных денежных средств на условиях возвратности, платности и срочности является банковской операцией. Поэтому порядок предоставления и возврата кредитов регулируется Национальным банком Республики Беларусь.

Предоставление кредита осуществляется после заключения кредитного договора, к существенным условиям которого относятся: сумма кредита, проценты за пользование кредитом и порядок их уплаты, сроки и порядок представления и погашения кредита. До подписания кредитного договора и выдачи кредита банк заключает с кредитополучателем договор залога с целью страхования кредитодателем риска невозврата кредита.

 

Для учета расчетов по кредитам банка предназначены счета 66 «Расчеты по краткосрочным кредитам и займам» и 67 «Расчеты по долгосрочным кредитам и займам».

К счету 66 «Расчеты по краткосрочным кредитам и займам» предусмотрены следующие субсчета:

66-1 «Расчеты по краткосрочным кредитам»;

66-2 «Расчеты по краткосрочным займам»;

66-3 «Расчеты по процентам по краткосрочным кредитам и займам».

К счету 67 «Расчеты по долгосрочным кредитам и займам» открываются следующие субсчета:

67-1 «Расчеты по долгосрочным кредитам»;

67-2 «Расчеты по долгосрочным займам»;

67-3 «Расчеты по процентам по долгосрочным кредитам и займам».

На субсчетах 66-1 и 67-1 учитывается наличие и движение соответственно краткосрочных и долгосрочных кредитов, в том числе налоговых кредитов.

Основные корреспонденции счетов по субсчетам 66-1 и 67-1:

 

Корреспонденции счетов

Содержание хозяйственных операций

Дебет

Кредит

51, 52, 55

 

 

66-1, 67-1

Отражено получение кредитных средств на расчетный, валютный и специальный счета кредитополучателя

60, 76

Перечислены кредитные средства поставщикам и другим организациям для расчетов за товары (работы, услуги)

50

51

Получены наличные денежные средства на цели, установленные кредитным договором (на выплату заработной платы или закупку у физических лиц сельскохозяйственной или другой продукции, приобретение которой за наличный расчет разрешается законодательством Республики Беларусь)

67-1

66-1

Переоформлены полученные долгосрочные кредиты в краткосрочные кредиты

66-1,

67-1

51, 52

Погашен кредит денежными средствами с расчетного или валютного счета кредитополучателя

68

66-1, 67-1

Получен налоговый кредит с единовременной или поэтапной уплатой сумм налогов

66-1,

67-1

51

Погашен налоговый кредит

 

Полученные кредиты должны быть использованы строго по целевому назначению.

Кредиты не могут использоваться на уплату процентов за пользование кредитом, неустойки, вознаграждения, связанного с предоставлением кредита, за исключением коммерческого вознаграждения при получении кредита наличными с использованием банковской пластиковой карточки.

Для учета расчетов по полученным займам используются следующие субсчета:

66-2 «Расчеты по краткосрочным займам»;

67-2 «Расчеты по долгосрочным займам».

Порядок выдачи и возврата займа регулируется Гражданским кодексом Республики Беларусь. Основное условие договора займа – это равное количество передаваемых и возвращаемых вещей и идентичность их характерных отличительных признаков.

Займы могут быть денежными и товарными.

Передача товаров по договору товарного займа оформляется товарной накладной (ТН) или товарно-транспортной накладной (ТТН) и не признается объектом налогообложения по НДС. Объект налогообложения НДС возникает в том случае, если заемщик при исполнении обязательств договора возвратит товары другого качества.

В бухгалтерском учете операции по движению займа отражаются следующими корреспонденциями:

 

Корреспонденции счетов

Содержание хозяйственных операций

Дебет

Кредит

51, 52, 60

66-2, 67-2

Отражено получение денежного займа

07, 10, 43

66-2, 67-2

Отражено получение товарного займа

66-2, 67-2

51, 52

Отражено погашение обязательств по договору займа денежными средствами

66-2, 67-2

07, 10, 43

Отражено погашение обязательств товарного займа

 

Кредиты и займы предоставляются на условиях платности, что предусматривается в договоре в виде процентов.

Размер и порядок уплаты процентов за пользование кредитами определяются кредитным договором, займамидоговором займа. Если договором займа размер процентов не установлен, то они начисляются по ставке рефинансирования Национального банка Республики Беларусь на день уплаты заемщиком суммы долга или части его. Законодательством не запрещена выдача и беспроцентных займов. В этом случае в договоре должна быть специально сделана запись: «Проценты по договору займа не начисляются».

Начисленные проценты по полученным кредитам и займам отражаются в бухгалтерском учете по дебету субсчетов 66-3 и 67-3 в зависимости от цели использования кредитов и займов:

 

Корреспонденции

счетов

Содержание хозяйственных операций

Дебет

Кредит

08, 91

66-3,

67-3

Отражены проценты, подлежащие к уплате за пользование кредитами и займами (в соответствии с учетной политикой)

66-3, 67-3

51, 52, 55

Отражена уплата процентов за пользование кредитами и займами

 

Аналитический учет кредитов и займов ведется по видам кредитов и займов, кредитным организациям и другим заимодавцам.

Аналитический учет осуществляется в Ведомости аналитического учета расчетов по кредитам и займам ф. 26-АПК.

Синтетический учет ведется в журнале-ордере ф. № 4-АПК, который открывается на месяц.

 

2.5. Учет расчетов по налогам и сборам.

Для обобщения информации по учету расчетов по налогам и сборам и иным платежам предназначен счет 68 «Расчеты по налогам и сборам». К счету открываются следующие субсчета:

68-1 «Расчеты по налогам и сборам, относимым на затраты по производству и реализации продукции, товаров, работ, услуг»;

68-2 «Расчеты по налогам и сборам, исчисляемым из выручки от реализации продукции, товаров, работ, услуг»;

68-3 «Расчеты по налогам и сборам, исчисляемым из прибыли (дохода)»;

68-4 «Расчеты по подоходному налогу»;

68-5 «Расчеты по прочим платежам в бюджет».

На субсчете 68-1 «Расчеты по налогам и сборам, относимым на затраты по производству и реализации продукции, товаров, работ, услуг» учитываются расчеты по земельному налогу, налогу на добычу (изъятие) природных ресурсов, налогу на недвижимость, экологическому налогу.

Организации уплачивают земельный налог ежеквартально не позднее 22-го числа второго месяца каждого квартала в размере ¼ годовой суммы налога.

Экологическим налогом облагаются:

- выбросы загрязняющих веществ в атмосферный воздух;

- сброс сточных вод;

- хранение и захоронение отходов производства;

- ввоз на территорию Республики Беларусь озоноразрушающих веществ, в том числе содержащихся в продукции.

Суммы экологического налога включают в затраты по производству и реализации товаров, работ, услуг, что отражается по дебету счетов 20, 23, 26 и кредиту счета 68-1.

Налог за добычу (изъятие) природных ресурсов в пределах установленных лимитов и в случаях, если законодательством не установлены лимиты, включается в затраты производства и реализации товаров (работ, услуг), что отражается по дебету счетов 20, 25, 26, 44 и кредиту субсчета 68-1.

Суммы этого налога сверх установленных лимитов отражают дебет субсчета 90-10 и кредит счета 68.

Налог на недвижимость организации исчисляют исходя из остаточной стоимости основных средств и стоимости объектов незавершенного строительства на первое число отчетного года и установленной годовой ставки налога. В расчете налога не учитываются в течение отчетного года прибывшие и выбывшие объекты, начисленная амортизация.

Суммы налога на недвижимость организации включают в затраты по дебету счетов 26, 25, 44 и кредиту субсчета 68-1. Объекты сверх нормативного незавершенного строительства признают объектами обложения налогом на недвижимость. Суммы налога в этом случае относят корреспонденцией на дебет счетов 08, 91 и кредит субсчета 68-1.

В затраты производства включают суммы государственных пошлин корреспонденцией на дебет счетов 25, 26, 44 и кредит субсчета 68-1; на дебет счета 08 и кредит субсчета 68-1 государственную пошлину при приобретении нематериальных активов; гербовый сбор, оффшорный сбор, сбор с заготовителей отражают по дебету счетов 26, 44 и кредиту субсчета 68-1.

На субсчете 68-2 «Расчеты по налогам и сборам, исчисляемым из выручки от реализации продукции, товаров, работ, услуг» отражаются расчеты по налогу на добавленную стоимость, акцизам, единому для сельхозпроизводителей.

Налогом на добавленную стоимость (НДС) облагаются обороты по реализации объектов на территории Республики Беларусь и за ее пределы. Ставки налога (0, 10, 20 %) зависят от объекта и места реализации. Сельскохозяйственные организации при реализации производимой и реализуемой на территории Республики Беларусь продукции растениеводства (кроме цветов, декоративных растений), животноводства (кроме пушного звероводства), рыбоводства и пчеловодства используют ставку налога в размере 10 %.

На сумму НДС, исчисленного из выручки от реализации продукции (за исключением основных средств, нематериальных активов, строительных материалов и других инвестиционных активов), по прочим доходам по текущей деятельности составляется бухгалтерская запись: дебет субсчетов 90-2, 90-8 кредит субсчета 68-2. На сумму НДС, исчисленного по реализованным инвестиционным активам (основным средствам, нематериальным активам и др.), составляется бухгалтерская запись: дебет счета 91 кредит субсчета 68-2.

Информация о суммах налога на добавленную стоимость по приобретенным ценностям отражается по счету 18 «Налог на добавленную стоимость по приобретенным товарам, работам, услугам».

Суммы НДС, учтенные на субсчете 68-2, могут уменьшаться на сумму оплаченного налога, учтенного по счету 18 «Налог на добавленную стоимость по приобретенным товарам, работам, услугам», что отражается по дебету субсчета 68-2 и кредиту счета 18.

Сельскохозяйственные организации, ввозящие (производящие) подакцизные товары, являются плательщиками акцизов. Сумма акцизов исчисляется в процентах от стоимости подакцизных товаров.

Для сельскохозяйственных организаций характерен переход на уплату единого налога, который заменяет уплату всех налогов, за исключением: акцизов, НДС, государственных и патентных пошлин, консульских и оффшорных сборов, гербового сбора обязательных страховых взносов в Фонд социальной защиты населения, таможенных платежей при ввозе товаров на таможенную территорию Республики Беларусь.

Единый налог установлен в размере 1 % валовой выручки, которая включает выручку от реализации продукции, товаров (работ, услуг), иного имущества и доходов от прочих операций, кроме стоимости скота, выбракованного из основного стада и поставленного на откорм, стоимости основных средств и нематериальных активов при их ликвидации и списании и др.

Сельскохозяйственные организации имеют право перейти на уплату единого налога при условии, если выручка от реализации продукции растениеводства (кроме цветов и декоративных растений), животноводства (кроме пушного звероводства), рыбоводства и пчеловодства за предыдущий год составит не менее 50 % от общей выручки. Начисление единого налога отражается по дебету субсчета 90-3 и кредиту субсчета 68-2.

На субсчете 68-3 «Расчеты по налогам и сборам, исчисляемым из прибыли (дохода)» учитываются расчеты по налогу на прибыль по ставке 18 % (от суммы валовой прибыли от реализации товаров (работ, услуг), основных средств, нематериальных активов и доходов от прочих операций, уменьшенных на сумму расходов по этим операциям).

 

Корреспонденции счетов

Содержание хозяйственных операций

Дебет

Кредит

99

68-3

Начислен налог на прибыль

68-3

51

Перечислены в бюджет суммы налогов

 

На субсчете 68-4 «Расчеты по подоходному налогу» учитываются расчеты по подоходному налогу с физических лиц. Подоходный налог удерживается ежемесячно из суммы дохода по утвержденной плоской ставке 13 %.

Корреспонденции счетов

Содержание хозяйственных операций

Дебет

Кредит

70

68-4

Удержан подоходный налог из доходов работника

68-4

51

Налог перечислен в бюджет с расчетного счета

 

На субсчете 68-5 «Расчеты по прочим платежам в бюджет» учитываются местные сборы и отчисления.

 

Корреспонденции счетов

Содержание хозяйственных операций

Дебет

Кредит

90-10

68-5

Начислены местные налоги, пени, штрафы по платежам в бюджет

68

51

Погашена задолженность по налогам путем перечисления денежных средств с расчетного счета

 

Аналитический учет расчетов по налогам и сборам ведется по каждому виду платежей в Ведомости аналитического учета расчетов по налогу на добавленную стоимость ф. 32-АПК, в Ведомости аналитического учета расчетов по налогам и сборам, кроме НДС  ф. 37-АПК. Синтетический учет расчетов по налогам и сборам ведется в журнале-ордере ф. 8-АПК.

2.6. Учет расчетов по социальному страхованию и обеспечению.

Для обобщения информации о расчетах по социальному страхованию и обеспечению предназначен счет 69 «Расчеты по социальному страхованию и обеспечению».

Объектом для исчисления обязательных страховых взносов в Фонд социальной защиты населения для работодателей и работающих граждан являются выплаты всех видов в денежном и (или) натуральном выражении, начисленные в пользу работников независимо от источников финансирования. К сформированному объекту следует применять ограничение в виде 4-кратной величины средней заработной платы работников в республике за месяц, предшествующий месяцу, за который организация уплачивает страховые взносы. Из суммы, превышающей такую величину, страховые взносы не уплачивают.

Сельскохозяйственные организации уплачивают обязательные страховые взносы в размере 28 % от Фонда оплаты труда и 1 % от начисленной заработной платы.

При определении объекта, с которого нужно исчислять страховые взносы в ФСЗН, следует учитывать Перечень выплат, на которые не начисляются взносы (выходное пособие, выплачиваемое при прекращении трудового договора;  государственные пособия, выплачиваемые за счет средств республиканского бюджета и государственного социального страхования;  компенсации при служебных командировках, а также в связи с переездом на работу в другую местность; за подвижной и разъездной характер; возмещение дополнительных расходов, связанных с выполнением работниками трудовых обязанностей (на повышение квалификации и переобучение работников, обязательные медицинские осмотры, приобретение для работников бутилированной питьевой воды, на стоимость выдаваемых специальной одежды и обуви (дресс-код), мыла, лечебно-профилактического питания; единовременные выплаты и стоимость подарков работникам в связи с юбилейными датами (40, 50, 60, 70 и последующие); материальная помощь работникам, оказываемая в связи с постигшим стихийным бедствием, пожаром, тяжелой болезнью; стоимость приобретенных за счет средств нанимателя путевок в детские оздоровительные учреждения, бесплатно выдаваемых работникам билетов на детские представления, подарков к Новому году).

С 1 января 2009 года в Республике Беларусь введено профессиональное пенсионное страхование (ППС), которое заключается в формировании средств за счет взносов и их использовании для выплаты пенсий в связи с особыми условиями труда. Взносы на ППС начисляются в размере 2,3 % на сумму заработной платы женщин, работающих трактористами-машинистами сельскохозяйственного производства и животноводами, и мужчин, работающих трактористами-машинистами сельскохозяйственного производства.

Начисление страховых взносов отражается следующими корреспонденциями:

 

Корреспонденции счетов

Содержание хозяйственных операций

Дебет

 

Кредит

 

 

 

 

 

 

 

 

 

69

 

 

 

 

Начислены платежи по обязательным страховым взносам от сумм заработной платы работников, занятых:

20

в основном производстве

23

во вспомогательных производствах

25

общепроизводственной деятельностью

26

общехозяйственной деятельностью

28

исправлением брака

29

в обслуживающих производствах

44

обслуживанием процесса реализации

97

на работах, затраты по которым относятся к будущим периодам

08

в строительстве, на монтаже оборудования, доставкой техники и другими вложениями в долгосрочные активы

10

доставкой товарно-материальных ценностей

11

доставкой животных

70

69

Удержаны из суммы начисленной заработной платы обязательные страховые взносы

90-10

69

Начислена пеня за несвоевременную уплату средств

69

51

Перечислены средства с расчетного счета в погашение задолженности фонду

 

Средства Фонда социальной защиты населения используются на выплату пособий по временной нетрудоспособности, по беременности и родам, пособий семьям, воспитывающим детей, и другие цели.

Основанием для назначения пособия по временной нетрудоспособности является листок нетрудоспособности, выданный и оформленный в порядке, установленном Министерством здравоохранения и Министерством труда и социальной защиты.

При нарушении постельного режима, нахождении в нетрезвом состоянии за первые шесть календарных дней оплата не производится, в последующие дни размер пособия снижен на 50 %.

В бухгалтерском учете по использованию средств Фонда социальной защиты населения составляются записи:

 

Корреспонденции счетов

Содержание хозяйственных операций

Дебет

Кредит

69

70

Начислено пособие по временной нетрудоспособности

69

50, 51

Выплачено пособие по временной нетрудоспособности

51

69

Получена дотация от Фонда в случае, когда суммы начисленных страховых взносов недостаточно для выплаты пособий

 

В соответствии с законодательством назначаются и выплачиваются за счет средств Фонда социальной защиты населения государственные пособия: пособия по беременности и родам; в связи с рождением ребенка; женщинам, ставшим на учет в медицинском учреждении до (12-недельного срока беременности; по уходу за ребенком в возрасте до 3 лет; по уходу за детьми старше 3 лет; по уходу за больным ребенком в возрасте до 14 лет; при санаторно-курортном лечении детей-инвалидов; детей в возрасте до 18 лет, инфицированных вирусом иммунодефицита человека или больных СПИДом. Начисление и выплата пособий на детей производятся одновременно с начислением и выплатой заработной платы.

В бухгалтерском учете это отражается следующими корреспонденциями:

 

Корреспонденции счетов

Содержание хозяйственных операций

Дебет

Кредит

69

70

Начислено пособие на детей

70

50, 51

Выплачено пособие

69

50

Выплачено разовое пособие (в связи с рождением ребенка)

Аналитический учет расчетов по социальному страхованию и обеспечению ведется в Ведомости расчетов по социальному страхованию и обеспечению ф. 55-АПК. Ведомость открывается на год и состоит из двух разделов: 1) расчеты по средствам Фонда социальной защиты населения; 2) использование средств Фонда. Кредитовые обороты по счету находят отражение в журнале-ордере ф. 10-АПК.

2.7. Учет расчетов с подотчетными лицами.

В процессе хозяйственной деятельности возникает необходимость выдачи наличных денег под отчет работникам организации на хозяйственные и другие цели. Работники, получившие эти суммы, считаются подотчетными лицами.

Выдача денежных средств производится из кассы организации по расходным кассовым ордерам или платежным ведомостям.

В соответствии с Инструкцией о порядке ведения кассовых операций и расчетов наличными денежными средствами в белорусских рублях на территории Республики Беларусь, утвержденной постановлением Правления Национального банка Республики Беларусь от 29 марта 2011 г. № 107, юридические лица выдают наличные деньги под отчет на предстоящие расходы на сроки:

не более 3 рабочих дней – на расходы производимые в месте нахождения юридического лица, подразделения;

- не более 10 рабочих дней – на расходы, производимые вне места нахождения юридического лица, подразделения;

- до 30 рабочих дней – в сумме, не превышающей размера одной базовой величины, в целом по юридическому лицу, подразделению;

в размерах, определяемых руководителем организации, но не более предельного размера расчетов наличными денежными средствами между юридическими лицами, но не более 300 базовых величин на протяжении одного дня.

Выдача наличных денег под отчет производится при условии полного отчета по ранее выданным суммам.

Основным видом операций по подотчетным суммам является оплата расходов, связанных со служебными командировками, которые осуществляются в соответствии с действующим законодательством.

Направление работников в служебную командировку оформляется в организации приказом с выдачей командировочного удостоверения установленной формы.

Регистрация работников, выбывающих в служебную командировку, ведется в специальных журналах.

Командированному работнику возмещаются расходы:

- по проезду транспортом общего пользования (кроме такси) к месту служебной командировки и обратно к месту постоянной работы в размере стоимости представленных подлинных проездных документов. Командированному работнику возмещаются расходы по бронированию билетов, за пользование в поездах постельными принадлежностями при проезде к месту командировки и обратно в плацкартных, купейных и мягких вагонах при наличии подтверждения их оплаты (стоимость набора питания, выдаваемого в поездах международного сообщения, включенная в цену железнодорожного билета, возмещению не подлежит);

- по проезду транспортом общего пользования (кроме такси) к станции, пристани, аэропорту, если они находятся за чертой населенного пункта;

- по найму жилого помещения (исключая время нахождения в пути) в размере стоимости представленных подлинных документов (счетов, квитанций и др.), подтверждающих оплату расходов, но не выше стоимости одноместного номера (одного места в номерах с количеством мест для проживания два и более). Командированному работнику при представлении подтверждающих документов возмещаются расходы по бронированию мест в гостинице.

В случае предоставления командированному работнику одноразового питания суточные выплачиваются в размере 70 %, двухразового – 30 % от установленной нормы. Командированному работнику не позднее чем за день до отъезда в служебную командировку наниматель обязан выдать денежный аванс.

Подотчетное лицо отчитывается за произведенные расходы путем представления Авансового отчета и возвращает в кассу организации неиспользованные подотчетные суммы. К авансовому отчету должны быть приложены документы, подтверждающие расходы, и отчет о проделанной работе (по требованию нанимателя).

Для отражения операций по расчетам с подотчетными лицами применяется счет 71 «Расчеты с подотчетными лицами». На счете 71 «Расчеты с подотчетными лицами» организации могут учитывать стоимость продукции по ценам реализации, переданной под отчет работнику для реализации на ярмарке, выставке, а также выдачу работникам организации чековых книжек для расчетов с поставщиками за закупаемую у них продукцию.

Операции по счету 71 отражаются следующими корреспонденциями счетов:

 

Корреспонденции счетов

Содержание хозяйственных операций

Дебет

Кредит

 

71

50

Выданы из кассы денежные средства в белорусских рублях под отчет на командировочные и хозяйственные расходы

71

50

Под отчет выдана наличная иностранная валюта

71

55

Списаны средства подотчетным лицом по корпоративной карте с карт-счета организации

71

90

Отражена задолженность подотчетных лиц на сумму выручки за реализованную на рынке продукцию

71

50

Возмещена сумма перерасхода по авансовому отчету, расходы, осуществленные за счет личных средств работника

08, 07, 23, 25, 26

и др.

71

Списаны израсходованные подотчетным лицом суммы на затраты производства

50

71

Возвращены в кассу неиспользованные подотчетным лицом суммы аванса

71

91

Списана курсовая разница при переоценке дебиторской задолженности

94

71

Списана сумма, не возвращенная подотчетным лицом в установленные сроки

18

71

Отражен НДС по приобретенным подотчетным лицом ценностям

Для учета расчетов с подотчетными лицами предназначен журнал-ордер ф. 7-АПК, в котором отражается информация синтетического и аналитического учета. Аналитический учет расчетов с подотчетными лицами ведется в разрезе каждого работника в отдельности. Основанием для записей в журнале-ордере ф. 7-АПК являются авансовые отчеты, отчеты кассира.

2.8. Учет расчетов с персоналом по прочим операциям.

Информация о расчетах с работниками организации, кроме расчетов по оплате труда и расчетов с подотчетными лицами, обобщается на счете 73 «Расчеты с персоналом по прочим операциям». К счету могут быть открыты следующие субсчета: 73-1 «Расчеты по предоставленным займам»; 73-2 «Расчеты по возмещению материального ущерба».

Субсчет 73-1 «Расчеты по предоставленным займам» предназначен для обобщения информации по расчетам с работниками организации по предоставленным займам на индивидуальное и кооперативное жилищное строительство, приобретение и строительство садовых домиков, благоустройство садовых участков, обзаведение домашним хозяйством.

Сроки пользования займом и его возврата, процентные ставки определяются индивидуально для каждого заемщика организацией, выдающей заем в договоре.

Процентные ставки могут быть фиксированными и регулируемыми. Решение о применении конкретной процентной ставки принимается исходя из финансового состояния организации.

Основанием для заключения договора займа является письменное заявление работника на имя руководителя организации, которое рассматривается при участии профсоюзного комитета.

Одновременно с заявлением представляются документы, подтверждающие факт постановки заявителя на учет как нуждающегося в улучшении жилищных условий, состав семьи и другие документы, необходимые для решения вопроса выдачи займа.

Заем может быть предоставлен также в товарном виде (строительные материалы, изделия и предметы домоустройства, услуги, осуществляемые организацией) с учетом основных условий предоставления займа и требований действующего законодательства.

Порядок и условия обеспечения возврата займа определяются соглашением сторон с учетом действующего законодательства.

Возврат займа и уплата процентов по нему производятся в сроки, установленные договором, путем удержаний из заработной платы или внесения в кассу организации наличных денег.

 

Корреспонденции счетов

Содержание хозяйственных операций

Дебет

Кредит

73-1

51

Отражена сумма предоставленного займа в виде денежных средств

73-1

91

Начислены проценты за пользование предоставленным займом

50

73-1

Возврат займа и процентов в кассу организации

70

73-1

Удержание сумм займа и процентов из заработной платы

На субсчете 73-2 «Расчеты по возмещению материального ущерба» учитываются расчеты по возмещению материального ущерба материально ответственными лицами по выявленным недостачам, растратам, хищениям, а также расчеты с отдельными лицами по возмещению потерь от порчи товарно-материальных ценностей и другие виды ущерба.

Работник, причинивший вред, может передать организации равноценное (идентичное или аналогичное) имущество в натуре. Равноценность передаваемого имущества определяется комиссией.

 

Корреспонденции счетов

Содержание хозяйственных операций

Дебет

Кредит

94

73-2

50

94

Отражена сумма недостачи денежных средств в кассе и списана на виновное лицо

73-2

94

Списана учетная стоимость недостающих ценностей на виновное лицо

73-2

90-7

Отражена разница между взыскиваемой стоимостью недостающих ценностей и учетной стоимостью

50

73-2

Сумма недостачи внесена в кассу организации виновным лицом

70

73-2

Сумма недостачи удержана из заработной платы виновного лица

73-2

28

Отнесены на виновное лицо суммы потерь от брака

 

Аналитический учет по счету 73 «Расчеты с персоналом по прочим операциям» ведется по каждому виновному лицу в Ведомости аналитического учета расчетов ф. 38-АПК в разрезе субсчетов. По каждому аналитическому счету находит отражение информация об остатках задолженности на начало и конец отчетного периода, дебетовых и кредитовых оборотах. Синтетический учет ведется в журнале-ордере ф. 9-АПК, записи в который осуществляются из ведомости ф. 38-АПК.

2.9. Учет расчетов с учредителями.

Для обобщения информации о расчетах с собственниками имущества (учредителями, участниками) организации по вкладам в ее уставный капитал применяется счет 75 «Расчеты с учредителями». К счету могут быть открыты следующие субсчета:

75-1 «Расчеты по вкладам в уставный капитал»;

75-2 «Расчеты по выплате дивидендов и других доходов».

Субсчет 75-1 «Расчеты по вкладам в уставный капитал» применяется унитарными предприятиями для обобщения информации о расчетах с собственником имущества по вкладам в уставный капитал организации. Учредители в качестве вкладов могут вносить основные средства, товарно-материальные ценности, нематериальные активы, денежные средства и др. При оценке вносимого имущества может проводиться экспертиза ее достоверности.

 

Корреспонденции счетов

Содержание хозяйственных операций

Дебет

Кредит

75-1

80

Отражена сумма задолженности учредителей по вкладам в уставный капитал

50, 51, 52

75-1

Отражена сумма вкладов учредителей в виде денежных средств

01, 07, 10, 11, 41, 43 и др.

75-1

Отражена сумма вкладов учредителей в виде не денежного вклада

60, 66, 67, 68, 69, 76

75-1

Проведена реструктуризация кредиторской задолженности в соответствии с законодательством

 

Субсчет 75-2 «Расчеты по выплате дивидендов и других доходов» предназначен для отражения операций по выплате учредителям доходов.

 

Корреспонденции счетов

Содержание хозяйственных операций

Дебет

Кредит

84, 90-10

75-2

Начислены доходы учредителям от участия в организации за счет нераспределенной прибыли, прибыли текущего года

75-2

50, 51

Выплачены учредителям дивиденды и доходы от участия в уставном капитале организации

75-2

68

Удержан налог на доходы из суммы дивидендов

 

Аналитический учет ведется по каждому учредителю, участнику в разрезе суммы задолженности по вкладам, суммы и даты внесенных активов, суммы начисленных доходов на основании учредительных документов, платежных документов.

Аналитический учет по счету 75 «Расчеты с учредителями» ведется в Ведомости аналитического учета расчетов ф. 38-АПК, синтетический учет ведется в журнале-ордере ф. 9-АПК.

 

2.10. Учет расчетов с разными дебиторами и кредиторами.

Для обобщения информации о расчетах с разными дебиторами и кредиторами по имущественному и личному страхованию, претензиям, операциям некоммерческого характера и о других расчетах предназначен счет 76 «Расчеты с разными дебиторами и кредиторами». К счету могут быть открыты следующие субсчета: 76-1 «Расчеты по исполнительным документам»; 76-2 «Расчеты по имущественному и личному страхованию»; 76-3 «Расчеты по претензиям»; 76-4 «Расчеты по причитающимся дивидендам и другим доходам»; 76-5 «Расчеты по депонированным суммам»; 76-6 «Расчеты по договору доверительного управления имуществом»; 76-7 «Расчеты, связанные с выбывающей группой».

На субсчете 76-1 «Расчеты по исполнительным документам» учитываются расчеты по удержанным суммам из оплаты труда работников в пользу других организаций и лиц на основании исполнительных документов или постановлений судебных органов (исполнительных листов, исполнительных подписей нотариальных контор; постановлений государственных органов и др.).

 

Корреспонденции

счетов

Содержание хозяйственных операций

Дебет

Кредит

70

76-1

Отражена сумма удержаний из заработной платы работников по исполнительным документам

76-1

51

Перечислены удержанные суммы с расчетного счета получателю

76-1

50

Выданы из кассы денежные средства получателю

 

Аналитический учет расчетов по исполнительным документам ведется по каждому ответчику в Ведомости аналитического учета расчетов по исполнительным документам ф. 39-АПК. Итоговые данные ведомости служат основанием для записей в журнал-ордер ф. 9-АПК.

Субсчет 76-2 «Расчеты по имущественному и личному страхованию» предназначен для расчетов по страхованию имущества и персонала организации.

Страхование может проводиться в формах добровольного и обязательного. Страхование является обязательным, если это предусмотрено законодательством Республики Беларусь, а в остальных случаях – добровольным.

Страховой тариф или страховой взнос обязательного страхования устанавливается Президентом Республики Беларусь.

В сельскохозяйственных организациях осуществляются следующие виды обязательного страхования:

- страхование гражданской ответственности владельцев транспортных средств (за вред, причиненный в результате дорожно-транспортных происшествий жизни или здоровью физических лиц, их имуществу либо имуществу юридических лиц);

- страхование от несчастных случаев на производстве и профессиональных заболеваний;

- страхование сельскохозяйственных культур, скота и птицы.

По обязательному страхованию сельскохозяйственные организации Республики Беларусь как владельцы транспортных средств обязаны заключить в письменной форме со страховой организацией договор обязательного страхования гражданской ответственности владельцев транспортных средств (договор внутреннего страхования или договор страхования «Зеленая карта»).

Договор внутреннего страхования заключается, как правило, на один год. При сезонном использовании транспортного средства этот договор может быть заключен на срок от одного до двенадцати месяцев.

По договору страхования «Зеленая карта» размер страхового взноса устанавливается в зависимости от типа транспортного средства и срока страхования в свободно конвертируемой валюте. Договор страхования «Зеленая карта» заключают на весь период эксплуатации транспортного средства за границей, но не менее чем на 15 дней. Уплата страхового взноса производится единовременно.

Договор страхования вступает в силу с момента уплаты наличными денежными средствами страхового взноса, при внесении средств по безналичному расчету договор страхования вступает в силу с момента выдачи страхового свидетельства (страхового полиса, страхового сертификата).

По договору страхования «Зеленая карта» причиненный страхователю вред возмещается страховщиком, согласно законодательству той страны, на территории которой произошел страховой случай.

Выплата страхового возмещения резидентам Республики Беларусь производится в белорусских рублях, нерезидентам Республики Беларусь в свободно конвертируемой валюте или в российских рублях.

С 1 января 2004 года введено обязательное страхование от несчастных случаев на производстве и профессиональных заболеваний. Страховые тарифы по обязательному страхованию от несчастных случаев на производстве и профессиональных заболеваний определены по группам отраслей экономики в зависимости от класса профессионального риска. Каждому классу соответствует свой тариф. Для сельскохозяйственных организаций страховой тариф составляет 0,6 %. Объектом для начисления страховых взносов являются все виды выплат (доходов, вознаграждений) в денежном и (или) натуральном выражении, начисленные в пользу застрахованных лиц по всем основаниям, независимо от источников финансирования, за исключением выплат, страховые взносы на которые не начисляются.

За счет средств обязательного страхования от несчастных случаев на производстве и профессиональных заболеваний страхователем производятся выплаты пособий по временной нетрудоспособности в связи со страховым случаем, производственной травмой в размере 100 % его среднемесячного заработка, исчисленного в соответствии с законодательством о пособиях по временной нетрудоспособности.

Перечисление страховых взносов должно производиться в дни выплаты заработной платы за первую и вторую половину месяца. Окончательный расчет по страховым взносам производится не позднее дня, установленного для выплаты заработной платы за вторую половину месяца.

Объектом обязательного страхования сельскохозяйственной продукции являются имущественные интересы страхователя, связанные с гибелью принятых на страхование сельскохозяйственных культур, с гибелью (падежом), вынужденным убоем (уничтожением) принятых на страхование скота и птицы.

Договор обязательного страхования сельскохозяйственной продукции заключается в письменной форме на основании заявления об обязательном страховании сельскохозяйственной продукции.

Страховой взнос сельскохозяйственными организациями уплачивается безналичным путем в размере 5 % рассчитанного страхового взноса единовременно при заключении договора обязательного страхования сельскохозяйственной продукции не позднее 1 декабря. Днем уплаты страхового взноса является день поступления его на счет страховщика.

Остальные 95 % рассчитанного страхового взноса страховщику уплачиваются за счет средств республиканского бюджета, предусмотренных на эти цели.

Все остальные виды страхования имущества сельскохозяйственных организаций являются добровольным видом страхования.

 

Корреспонденции счетов

Содержание хозяйственных операций

Дебет

Кредит

1

2

3

23

76-2

Начислены страховые взносы за год по страхованию гражданской ответственности владельцев транспортных средств

76-2

51

Перечислены взносы по страхованию гражданской ответственности владельцев транспортных средств

О к о н ч а н и е

1

2

3

08, 20, 23, 25, 26, 44 и др.

76-2

Начислены суммы страховых взносов по страхованию от несчастных случаев на производстве и профессиональных заболеваний

76-2

51

Перечислены страховые взносы

76-2

70

Начислено пособие по временной нетрудоспособности в результате несчастного случая на производстве

20-1, 20-2

 

 

98

76-2

 

 

76-2

Начислены страховые платежи по страхованию сельскохозяйственных культур, скота и птицы (5 % за счет средств организации), 95 % за счет господдержки

76-2

51

Перечислены страховые платежи

76-2

01, 11, 20-1

Отражена сумма ущерба от гибели посевов, животных, основных средств

51

76-2

Отражена сумма поступившего страхового возмещения

90-10

76-2

Списана сумма некомпенсируемых потерь от страхового случая

76-2

51

Перечислены суммы страховых платежей по добровольным видам страхования

 

Аналитический учет по субсчету 76-2 ведется по страховщикам и отдельным договорам страхования.

Субсчет 76-3 «Расчеты по претензиям» предназначен для учета расчетов по претензиям, предъявленным к поставщикам и подрядчикам (по выявленным несоответствиям цен; арифметическим ошибкам; за недостачу груза в пути сверх норм естественной убыли; за несоответствие тарифов при перевозке груза; за брак и простои, возникшие по вине поставщиков и подрядчиков и признанные плательщиками или присужденные хозяйственным судом; по претензиям к учреждениям банков по суммам, ошибочно списанным со счетов в банке; и др.).

Претензия предъявляется к кредитору в письменной форме.

В бухгалтерском учете эти операции отражаются следующими корреспонденциями счетов:

 

Корреспонденции счетов

Содержание хозяйственных операций

Дебет

Кредит

1

2

3

76-3

 

60

Отражена сумма претензий к поставщикам, подрядчикам, транспортным организациям за недостачу, выявленную при приемке грузов, завышение цен и тарифов до принятия ценностей к учету

О к о н ч а н и е

1

2

3

76-3

07, 08, 10, 11, 41

Отражена сумма претензий к поставщикам, подрядчикам, транспортным организациям по несоответствию цен, обусловленных договорами, при выявлении арифметических ошибок после принятия ценностей к учету

76-3

28

Отражены претензии за брак и простои, возникшие по вине поставщиков и подрядчиков, в суммах, признанных или присужденных судом

76-3

51, 52, 55

Отражена сумма претензий к банку за ошибочно списанные суммы со счетов организации

76-3

90-7

Отражены штрафы, пени, неустойки за несоблюдение поставщиками и подрядчиками договорных обязательств в суммах, признанных плательщиками или присужденных судом

51, 52, 55

76-3

Поступила сумма удовлетворения претензии на счета организации

07, 10, 41 и др.

76-3

Поступила сумма удовлетворения претензии в виде допоставки ценностей

18

76-3

Отражена сумма НДС по ценностям, полученным в удовлетворение претензии

90-10

76-3

Отражена сумма претензии при отказе суда во взыскании с поставщика или транспортной организации

 

Аналитический учет расчетов по претензиям ведется по каждому дебитору в Ведомости аналитического учета расчетов ф. 38-АПК в разрезе выставленных претензий. Итоговые данные ведомости переносятся в журнал-ордер ф. 9-АПК.

Субсчет 76-4 «Расчеты по причитающимся дивидендам и другим доходам» предназначен для учета сумм, причитающихся организации в виде дивидендов и других доходов от участия в уставном капитале других организаций.

 

Корреспонденции счетов

Содержание хозяйственных операций

Дебет

Кредит

76-4

91

Отражена сумма дохода, подлежащего к получению от участия в уставном капитале других организаций, по арендным обязательствам

51, 52

76-4

Отражена сумма получения доходов в виде денежных средств

 

Аналитический учет расчетов по причитающимся дивидендам и другим доходам ведется в разрезе видов доходов в Ведомости аналитического учета расчетов ф. 38-АПК, итоговые данные которой служат основанием для записей в журнале-ордере ф. 9-АПК.

На субсчете 76-5 «Расчеты по депонированным суммам» ведется учет по начисленным, но не выплаченным в срок суммам оплаты труда, стипендий, пособий. Полученные из банка, но не выплаченные в установленный срок денежные средства депонируются организацией и возвращаются в банк, который выдает их по первому требованию организации.

 

Корреспонденции счетов

Содержание хозяйственных операций

Дебет

Кредит

70

76-5

Отражена сумма депонированной заработной платы, стипендий, пособий

76-5

50

Отражена сумма выплаченных депонированных средств

76-5

90-10

Списаны депонированные суммы с истекшим сроком давности

 

Аналитический учет ведется в разрезе депонентов в Реестре невыданной оплаты труда (в разрезе структурных подразделений или в целом по организации) и в Ведомости учета депонированной оплаты труда ф. 53-АПК. В конце месяца итоговые суммы вышеназванных регистров переносятся в журнал-ордер ф. 9-АПК.

Субсчет 76-6 «Расчеты по договору доверительного управления имуществом» предназначен для отражения расчетов, связанных с исполнением договоров доверительного управления имуществом.

 

Корреспонденции счетов

Содержание хозяйственных операций

Дебет

Кредит

76-6

01, 04

Отражена стоимость имущества, переданного доверительному управляющему

01, 04

76-6

Отражена стоимость принятого имущества доверительным управляющим на отдельный баланс

76-6

51, 52, 55

Отражено доверительным управляющим перечисление денежных средств в счет прибыли вверителю (на отдельном балансе )

51, 52, 55

76-6

Зачислены вверителем полученные средства в счет прибыли

76-6

91

Отражена причитающаяся от доверительного управляющего сумма возмещения убытков, причиненных утратой или повреждением имущества, переданного в доверительное управление

51, 52, 55

76-6

Получены вверителем суммы возмещенного убытка

 

Аналитический учет по субсчету 76-6 ведется по каждому договору доверительного управления имуществом.

На субсчете 76-7 «Расчеты, связанные с выбывающей группой» учитываются расчеты, связанные с изменением обстоятельств, включенных в выбывающую группу, признанную предназначенной для реализации.

Синтетический учет ведется в журнале-ордере ф. 9-АПК.

2.11. Учет внутрихозяйственных расчетов.

Счет 79 «Внутрихозяйственные расчеты» предназначен для обобщения информации о расчетах, в том числе по передаче имущества, с отделениями, филиалами, другими обособленными подразделениями организациями (объединениями), выделенными на отдельные балансы, включаемые в общий баланс организации (объединения).

Стоимость имущества, переданного организацией филиалам, представительствам и иным обособленным подразделениям, имеющим отдельный баланс, отражается организацией по дебету счета 79 «Внутрихозяйственные расчеты» и кредиту счета 01 «Основные средства» и других счетов. Стоимость полученного от организации имущества обособленными подразделениями отражается по дебету счета 01 «Основные средства» и других счетов и кредиту счета 79 «Внутрихозяйственные расчеты».

Аналитический учет расчетов по субсчетам 79 ведется в разрезе отдельных структурных подразделений, филиалов, имеющих самостоятельный баланс.

Синтетический учет ведется в журнале-ордере ф. 9-АПК на основании Ведомости аналитического учета расчетов ф. 38-АПК.

 

 

3. ПРИМЕРНЫЕ ЗАДАНИЯ ДЛЯ КОНТРОЛЬНОЙ РАБОТЫ

 

1. Кто несет ответственность за создание условий для сохранности ценностей в кассе организации?

2. По какому документу получают наличные денежные средства из банка в кассу организации?

3. Каким первичным учетным документом оформляется выдача денег из кассы организации на командировочные расходы?

4. Какой бухгалтерской записью отражается поступление в кассу организации денежных средств с валютного счета?

5. Какой бухгалтерской записью отражается поступление в кассу организации средств за продукцию, реализованную за наличный расчет?

6. Какая бухгалтерская запись составляется на выдачу денежных средств из кассы подотчетному лицу?

7. Какой бухгалтерской записью отражается выдача работникам заработной платы из кассы организации?

8. В каком документе ежедневно обобщается информация о наличии и движении денежных средств на расчетном счете?

9. Какой бухгалтерской записью отражается на счетах перечисление с расчетного счета задолженности Фонду социальной защиты населения?

10. Какой бухгалтерской записью отражается на счетах оплата задолженности поставщику с расчетного счета?

11. Что обозначает бухгалтерская запись: дебет счета 68 «Расчеты по налогам и сборам» и кредит счета 51 «Расчетные счета»?

12. Какая бухгалтерская запись будет составлена при получении на расчетный счет организации суммы страховых возмещений от страховой организации?

13. Какой бухгалтерской записью отражается сумма поступивших на расчетный счет организации средств от учредителей в счет вклада в уставный капитал?

14. Какая бухгалтерская запись составляется при получении с расчетного счета организации денежных средств в кассу организации?

15. Какая бухгалтерская запись составляется по хозяйственной операции «Начислена задолженность поставщикам за приобретенные запасные части»?

16. Какие налоги включаются в себестоимость продукции (работ, услуг)?

17. Какой бухгалтерской записью отражается начисление налога на добавленную стоимость по реализованной сельскохозяйственной продукции?

18. В каком размере сельскохозяйс